سنگ‌نگاری، زمین‌شیمی و سنگ‌زایی اسکارن پناهکوه، غرب یزد

زاهدی, اعظم; بومری, محمد

سنگ‌نگاری، زمین‌شیمی و سنگ‌زایی اسکارن پناهکوه، غرب یزد

نویسندگان

دانشگاه سیستان و بلوچستان

چکیده

اسکارن پناهکوه در 50 کیلومتری شمال غرب شهر تفت در استان یزد واقع شده است. نفوذ استوک پناهکوه با ترکیب گرانودیوریت- کوارتز دیوریت در سازند آهکی جمال، منجر به رخداد اسکارنزایی در منطقه شده است. مشاهدات صحرایی و کانیشناسی نشان میدهد که اسکارن پناهکوه شامل دو زون درون اسکارن و برون اسکارن است. برون اسکارن از نوع اسکارن کلسیمی و منیزیمی بوده که در همبری با مرمرها تشکیل شده است، در حالی که درون اسکارن با گسترش محدودی در تودهی نفوذی تشکیل شده است. کانیهای غالب در اسکارن کلسیمی شامل گارنت (آندرادیت) و پیروکسن (دیوپسید- هدنبرژیت) و در اسکارن منیزیمی شامل فورستریت، دیوپسید، سرپانتین و تالک است. حداقل دو مرحلهی پاراژنتیکی در شکلگیری اسکارن پناهکوه تشخیص داده شده است: در تشکیل اسکارن اولیه (مرحلهی اول) کانیهایی بیآب نظیر پیروکسن و گارنت در اسکارن کلسیمی و فورستریت و دیوپسید در اسکارن منیزیمی غالب است. با توجه به مجموعه کانیایی تشکیل شده در این مرحله میتوان دمایی کمتر از 500 درجه سانتیگراد را برای رخداد اسکارنی شدن بیان کرد. در مرحلهی دوم مجموعه اسکارنی اولیه تشکیل شده بهوسیلهی مجموعه اسکارنی آبدار نظیر سرپانتین و تالک، جایگزین شده است. کانیشناسی و ویژگیهای زمینشیمیایی اسکارن پناهکوه نشاندهندهی شکلگیری آن در شرایط اکسایشی، سطوح پوستهای کم عمق و مشابه شرایط تشکیل سیستمهای اسکارنی آهن است.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Petrography, Geochemistry and Petrogenesis of Panah-Kuh Skarn, West of Yazd

چکیده [English]

Panah Kuh skarn is located about 50 km northwest of Taft City in Yazd province. The intrusion of Panah- Kuh stock with granodiorite-quartz diorite composition into the limestone Jamal Formation has led to the skarnification in this area. Field and mineralogical observations show that Panah-Kuh skarn included two endoskarn and exoskarn zones. Exoskarn is calcic type and magnesian skarn which formed in contact with the marbles whereas endoskarn formed with restrict development into intrusion. Dominated minerals are garnet (andradite) and pyroxene (diopside-hedenbergite) in the calcic skarn and forsterite, diopside, serpentine and talc in the magnesian skarn. At least two paragenetic stages of skarn formation have been recognized. The early skarn formation (stage I) was dominated by anhydrous minerals such as pyroxene and garnet in the calcic skarn and forsterite and diopside, in the magnesian skarn. According to mineral assemblages which formed at this stage, it can be concluded that the temperature range was less than 500 0C. The hydrous skarn assemblage such as serpentine and talc (stage II) replaced early-formed skarn assemblages. The mineralogy and geochemical characters of Panah-Kuh skarn is consistent with deposition under oxidized conditions, formation at shallow crustal levels and similar to those of Fe bearing skarn system.

کلیدواژه‌ها [English]

Skarn
petrography
petrogenesis
Geochemistry
Panah-Kuh
Yazd

مراجع

[1] ‌Zarasvandi A., Liaghat S., Zentilli M. A, “Geology of Darreh- Zerreshk and Ali- Abad porphyry copper deposits”, Central Iran, International Geology Reviews 46(2005)

]2‌[ شریفی ر.، "بررسی خصوصیات ژئوشیمیایی اندیس‌های فلزی در منطقه پناه‌کوه یزد با دیدگاه اکتشافی"، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه شیراز، ( 1387).

[3] Berberian M., King G. C. P., “Towards a paleogeography and tectonic evolution of Iran”, Canadian Journal of Earth Sciences 18(1981) 210-265.

[4] حاج ملاعلی ا.، ”گزارش نقشه زمین‌شناسی خضرآباد، سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور“، تهران (1371).

[5] ‌Shelley D., “Igneous and metamorphic rocks under the microscope”, Chapman & Hall (1993) 445 p.

[6]‌ Meinert L. D., “A review of skarns that contain gold, In D. R. Lentz, Ed., Mineralized intrusion- related skarn systems”, Mineralogical Association of Canada, Short Course 26(1989) 359-414.

[7]‌ Deer W. A., Howie R. A., Zussman J., “An introduction to the rock forming minerals”, seventeenth impression, Longman (1991).

[8] ‌Berman R. G., “Internally-consistent thermodynamic data for minerals in the system Na2O-K2O-CaO-MgO-FeO-Fe2O3-Al2O3-SiO2-TiO2-H2O-CO2”, Journal of petrology, 29(1988) 455-522.

[9] ‌Perkins E.H., Brown T.H., Berman, “R.G PTX-SYSTEM: Three programs for calculation of pressure- temperature-composition phase diagrams”, Computers and Geoscience, 12 ( 1986) 749-75.5.

[10] ‌Shoji T., “The stability of clinopyroxene of the diopside-hedenbergite series in H2O-CO2 mixtures”, Journal of the Japanese Association of Mineralogists, Petrologists and Economic Geologists, 75(1980)221-229.

[11] ‌Einaudi M. T., Burt D. M., “Introduction Terminology, Classification, and Composition of Skarn

Deposits”, Economic. Geology 77 ( 1982) 745-754.

[12] Tracy R. J., Frost B. R., "Phase equilibria and thermobarometry of calcareous, ultramafic and mafic rocks", and iron formation. Rev. Mineral, 26(1991) 207-289.