کانی شناسی، نوع و توان فلززایی زون های دگرسان درچهارگوش برندق)شمالشرق زنجان(

هادی زاده, حسین; کلاگری, علی اصغر; عابدینی, علی

کانی شناسی، نوع و توان فلززایی زون های دگرسان درچهارگوش برندق)شمالشرق زنجان(

نویسندگان

دانشگاه تبریز

چکیده

چهارگوش برندق، واقع در شمالشرق زنجان، بخشی از حوزه چند فلزی طارم - زنجان
است. شواهد صحرایی و مطالعات میکروسکوپی نشان از رابطه نزدیک بین بیهنجاری های
زمین شیمیایی بدست آمده و زون های دگرسان ناحیه دارند. بر اساس مشاهدات صحرایی و
مطالعات کانی شناسی این زون های دگرسان از لحاظ وسعت، موقعیت مکانی، و مجموعه
کانیهای تشکیل دهنده، متفاوت بوده و در امتداد زون برشی منطقه و حاشیه رودخانه قزل اوزن
گسترش دارند. زون های دگرسان اصلی مرتبط با زون برشی منطقه، به دو نوع جدا از هم
دگرسانی 1( اسید سولفاتی هیپوژن )مثل زون های سیلیسی، آلونیتی، آرژیلیک پیشرفته،
سریسیتی، و پروپلیتیک( و 2( اسید سولفاتی سوپرژن )با مجموعه کانیایی جاروسیت، آلونیت،
لیمونیت، گوتیت، ژیپس و سولفور طبیعی( طبقه بندی میشوند. زون دگرسانی حاشیه رودخانه
خنثی )زون های آرژیلیکی، کالکسیلیکاتی و pH قزل اوزن شامل انواع دگرسانی های با
زئولیتی( است. در کل این زون های دگرسان در اثر عملکرد یک سیستم زمین گرمایی وسیع
طی الیگوسن فوقانی - میوسن میانی تشکیل شده اند. نتایج بدست آمده حاکی از آن است که
تفاوت در میزان واکنش آبگونها با سنگهای دربرگیرنده باعث ایجاد این دو نوع دگرسانی شده
است. با توجه به نوع زون های دگرسان و نتایج بهدست آمده از بررسی های زمین شیمی
اکتشافی، این ناحیه دارای پتانسیل مناسبی برای اکتشاف ذخایر طلا و نقره اپی ترمالی
)وراگرمایی( و چند فلزی )طلا- نقره- مس- سرب - روی( است.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Mineralogy, type, and metallogenic potential of alteration zones in Barandagh quadrangle, NE Zandjan, Iran.

چکیده [English]

Barandagh quadrangle is located in northeast of Zandjan, and is a
part of polymetallic region of Tarem-Zandjan. Field evidence and
microscopic studies show an intimate relationship between geochemical
anomalies and alteration zones in this area. Based on the field observations
and mineralogical studis, these zones, in light of extent, locality, and
constituent mineral assemblage, differ from one another, and are scattered
along the main shear zone of the area and the margin of Ghezel-Ozan river.
The major alteration zones in this area are affiliated with the shear zone, and
can be categorized into two discrete alteration types: 1) hypogene acidsulfate
(e.g., silicified, alunitized, advanced argillic, sericitic, and propylitic
zones) and 2) supergene acid-sulfate (characterized by minerals assemblage
such as jarosite, alunite, goethite, gypsum, and native sulfur). Alteration
zone along the margin of Ghezel-Ozan river consists of neutral-pH types of
alterations (consisting mainly of argillic, calc-silicate-bearing, and zeolitic
zones). In general, these alteration zones were developed by the function of a
vast geothermal system during the late Oligocene to Mid-Miocene time.
Date gathered indicate that the discrepancy in reaction rate between the
fluids and the enclosing rocks caused the development of these two types of
alterations. Note the type of alteration zones and the obtained results from
geochemical exploration, show that this area possesses suitable potential for
prospecting of Ag-Au epithermal and polymetallic (Cu, Pb, Zn, Au, Ag)
deposits.

کلیدواژه‌ها [English]

Polymetallic region of Tarem-Zandjan
Barandagh
alteration zones
geothermal system
Au-Ag epithermal

مراجع

هادی زاده ح.، " اکتشافات ژئوشیمیایی از دیدگاه زمینشناسی اقتصادی در محدوده برگه [

توپوگرافی 1:42222 برندق )از ورقه 1:122222 ماسوله("، پایاننامه کارشناسی ارشد دانشکده

152 خ. ) علوم طبیعی دانشگاه تبریز، ) 1888

2[ مؤید محسن.، " بررسیهای پتروگرافیکی و پتروشیمی سنگهای نوار آتشفشانی- پلوتونیک [

منطقه طارم در ارتباط با ژنز مس"، رساله کارشناسی ارشد زمینشناسی دانشگاه تبریز،

212 خ. )1822(

8[ مویددد م.، " بررسددی نددوار ولکددانو - پلوتونیددک ترشددیری البددرز غربددی - آذربایجددان بددا [

نگرشدی وید ژه بده منطقده هشدجین "، رسداله دکتدرای دانشدکده علدوم زمدین دانشدگاه شدهید

828 خ. ) بهشتی، ) 1882

5[ مؤیددد م.، پددور معددافی س. م.، " سددنگشناسددی و سددنگزایددی سددنگ هددای آتشفشددانی و [

پلوتونیددک ائوسددن- الیگوسددن نددوار ماگمددایی البددرز غربددی - آذربایجددان بددا نگرشددی ویددژه بددر

منطقدده هشددتجین "، فشددرده مقدد الات چهددارمین همددایش انجمددن زمددین شناسددی ایددران -

.121- تبریز، ) 1822 ( خ 125

[5] Davis R.G., Hamzehpour B., Clark G.C., "Geology of masuleh sheet

(1:100000). N.W. Iran", Report, No. 24, Terhran (1972) 1-110.

1[ درویددش زاده ع.، آسددیابانها ع.، " نقددش آذر آواریهددا در گسددت رش ترجیهددی دگرسددانی [

)1822( 88- گرمددابی در منطقدده آتشفشددانی آبتددرش "، فصددلنامه علددوم زمددین ، شددماره 82

.42- خ 52

2[ حاع علیلو ب.، " متالوژنی ترشیری در البرز باختری- آذربایجان )میانه- سیه رود( با نگرش [

خاخ بر منطقه هشجین"، پایاننامه دکترای دانشکده علوم زمین دانشگاه شهید بهشتی،

224 خ. )1828(

8[ شرکت مهندسدین مشداور تهدران پدادیر ، " طدرح اکتشدافات پلاسدرهای حاشدیه رودخانده [

222 خ. ) قزل اوزن"، ) 1882

2[ هددادی زاده ح.، کلاگددری ع. ا.، ملددک قاسددمی ف.، مددؤذن م.، " اکتشددافات ژئوشددیمیایی [

بددرای عناصددر کمیدداب در چهددارگوش برندددق) 1:42222 ( شددمال شددرق زنجددان"، هشددتمین

.184 - همایش انجمن زمین شناسی، ) 1888 ( خ 124

12 [ هدددادی زاده ح.، کلاگدددری ع. ا.، عابددددینی ع.، " اکتشدددافات ژئوشدددیمیایی و مطالعدددات [

کددانی هددای سددنگین در رسددوبات رودخاندده ای در چهددارگوش 1:42222 برندددق"، فصددلنامه

علوم زمین، زیر چاپ.

[11] Reyes A.G., "Petrology of Philppine geothermal systems and the

application of alteration mineralogy to their assessment, Journal of

Volcanology Geothermal", Reserch 43, (1990) 279-309.

[12] Hedenquist J.W., Brown P.R.L., "The evolution of the waiotapu

geothermal system, New Zealand, based on the chemical and isotopic

composition of it’s fluids, minerals and rocks", Gechimica et Cosmochimica

Acta. 53 (1989) 2235-2257.

[13] Stoffregen R., "Genesis of acid-sulfate alteration and Au-Cu-Ag

mineralization at Summitivill Colorado", Economic Geology 82 (1987)

1575-1591.

[14] Field C. W., Lambardi G., "Sulfure isotope evidences the supergene

origin of alunite deposits", Mineralium Deposita, 7 (1972) 113-125.

[15] Clark D.S., Govett J.S., "Southwest pacific epithermal gold: a rockgeochemistry

prespective", In: J.W, Hedenquist. N.C, White. G. Siddeley

(ed). Epithermal gold mineralization of the circum-pacific, Association of

Exploration Geochemists special publication, 16a (1990) 225-240.

[16] Hemley J.J., Hostetler PB., Gud A.J., Mountjoy W.T., "some stability

relations of alunit", Economic Geology, 64 (1969) 599-612.

[17] Knight J.E., "A thermochemical study of alunite, enargite", luzonite,

and tenantite deposits, Economic Geology, 72 (1977) 1321-1336.

[18] Rye R.O., Bethk P.M., Wasserman M.D., "The Stable isotop

geochemistry of acid-sulfate alteration", Economic Geology, 87 (1992) 225-

262.

[19] Henley R.W., Ellis A.J., "Geothermal systems ancient and modern: A

geochemical review Earth", Science Review, 19 (1983) 1-50.

[20] Bird D.K., Schiffman P., Elders W.A., Williams A.E., Mcdowell S.D.,

"Calc-Silicate mineralization active geothermal system", Economic.

Geology, 79 (1984) 671-695.

[21] Brown P.R.L., "Hydrothermal alteration in active geothermal field",

Review of Earth planet Science, 6 (1978) 229-250.

[22] Guilbert J.M., Park F., "The geology of ore deposits", W.H. Freeman

and Company. New York (1985) 1-985.

[23] Alpers CH. Brimhall G.H., "Paleohydrologic evolution and

geochemical metal enrichment at Laescondida, atacama desert", Norther

Chile, Economic Geology, 84 (1989) 229-255

[24] Richardson C.K., Holland. H.D., "Flourite deposition in hydrothermal

systems", Geochimica et Cosmochimica Acta, 43 (1979) 1327-1335.