کانی‌سازی، دگرسانی، و ژئوشیمی منطقه اکتشافی طلا- قلع هیرد، استان خراسان جنوبی

‌کریم‌پور, محمدحسن; ملک‌زاده‌شفارودی, آزاده; حیدریان, محمدرضا; عسکری, علی‌

کانی‌سازی، دگرسانی، و ژئوشیمی منطقه اکتشافی طلا- قلع هیرد، استان خراسان جنوبی

نویسندگان

¹ دانشگاه فردوسی مشهد.

² سازمان زمین‌شناسی کشور (شعبه شرق کشور).

چکیده

زمینشناسی منطقه طلا – قلع هیرد شامل سنگهای رسوبی مزوزوئیک و پالئوسن و سنگهای آتشفشانی ائوسن است. تودههای گرانیتوئیدی اسیدی- حدواسط با سن الیگو- میوسن در این مجموعه نفوذ کردهاند. براساس بررسیهای سنگشناسی و پتروفیزیک، تودههای نفوذی را میتوان به دو دسته I و S تقسیم کرد. کانیسازی منطقه به شکلهای داربستی، رگهای، و جانشینی مشاهده میشود. کانیسازی داربستی در تودههای نوع S و شیلهای سیلیسی شده در بخش شرقی منطقه اکتشافی (1) همراه با دگرسانی غنی از تورمالین مشاهده میشود. کانیهای اولیه رگچهها شامل آرسنوپیریت، پیریت، پیروتیت، کالکوپیریت، اسفالریت، گالن، تورمالین، کوارتز، کلریت، کلسیت، و سرسیت است. طلا در رگچههای سولفیدی- سیلیسی- تورمالینی وجود دارد. وجود سنگ خاستگاه گرانیتی احیایی نوع S، کانیسازی داربستی، دگرسانی تورمالین و بیهنجاری قلع تا ppm 581 دلایل مهمی بر کانیسازی قلع- طلا در منطقه هیرد است. مقایسه ژئوشیمی گمانهها در مناطق اکتشافی (1) و (3) نشان میدهد که بالاترین مقادیر Au، Ag، Cu، Pb، Zn، As و Sb در شرق منطقه اکتشافی (1) قرار دارند، بنابراین این منطقه نزدیکترین مکان به خاستگاه تودههای کانیسازی است. کانی سازی قلع - طلای هیرد با تودههای گرانیتوئیدی نوع (S) وابسته است.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Mineralization, alteration and geochemistry of Hired gold-tin prospecting area, South Khorasan province

چکیده [English]

Exposed rocks at Hired gold-tin prospecting area are mainly Mesozoic and Paleocene sedimentary and Eocene volcanic rocks. Oligo-Miocene Granitoids are intruded the Eocene and older rocks. Based on petrology and physical characteristics of rocks, granitoids are two types: 1) S-type and 2) I-type. Mineralization is seen as stockwork, fault mineralized zone, skarn and in replacement. Stockwork mineralization is exposed in the eastern part of target (1) and it is found within S-type granite and silicified – tourmaline rich shale. Hypogene minerals are: pyrite, arsenopyrite, pyrrhotite, chalcopyrite, ± galena, ± sphalerite, tourmaline, quartz, chlorite, calcite and sericite. Gold is mainly found in veinlets contain sulfide, quartz and tourmaline. Based on S-type granite, stockwork mineralization, tourmaline alteration and Sn anomalies (581 ppm), Hired is a Tin – Gold mineralized system. Geochemical data from drill holes in target (1) and (3) indicate that the high value of Au, Ag, Cu, Zn, Pb, As and Sb are found mainly between depth of 50 to 100m in eastern part of target (1), therefore this area is close to the source of fluid. Tin – Gold mineralized system at Hired is associated with S-type granite.

کلیدواژه‌ها [English]

Hired
S-type Granitoid
Stockwork
tourmaline
Tin
Intrusion-related gold system

مراجع

[1] Stocklin J., "Structural history and tectonics of Iran: a review", American Association of Petroleum Geeologists Bulletin, 52 (7) (1968), pp. 1229-1258.

[2] سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور، "طرح اکتشافات مواد معدنی جنوب خراسان"، گزارش اکتشافات ژئوشیمیایی ورقه 1:100000 بصیران (1380).

[3] سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور، "طرح اکتشافات مواد معدنی جنوب خراسان"، گزارش نقشه زمین‌شناسی- معدنی 1:20000 ناحیه امیدبخش معدنی طلای هیرد (شمال غرب نهبندان) (1382).

[4] Sillitoe R. H., "Intrusion-related gold deposit", In:Foster RP (ed) Gold metallogeny and exploration. Blackite, Glasgow, (1991) pp 165-20.

[5] Holister V. F., "On a proposed plutonic porphyry gold deposit model", Nonrenewable Resour (1992) 1:293-302.

[6] Newberry R. J, Burns L. E, Solie D. N, Clautice K. H., "A revised geological model for the North Star gold belt", interior Alaska: progress report. Alaska Division of geological and Geophysical Public-Data File 88-23 (1988).

[7] Newberry R. J, McCoy D. T, Brew D. A., "Plutonic- hosted gold ores in Alaska: igneous versus metamorphic origins", Resour Geol Spec Issue 18:57-100 (1995).

[8] Lang J. R., Thomposon J. F. H., Mortensen J. K., Baker T., "Intrusion-related Au mineralization associated with Lithophile elements: an under-recognized metallogenic association", Geol Soc Am Prog Abstr 29:358 (1997).

[9] McCoy D. T., Newberry R. J., Layer P. W., DiMarchi J. J., Bakke A., Masterman J. S., Minehane D. L., "Plutonic related gold deposits of interior Alaska", In: Goldfarb, R. J, Miller, L. D (eds) Ore deposits of Alaska. Soc Econ Geol Monogr 9:151-19 (1997).

[10] Thompson J. F. H., Sillitoe R. H., Baker T., Lang J. R., Mortensen J. K., "Intrusion- related gold deposits associated with tungsten-tin provinces", Miner Deposita 34:323-334 (1999).

[11] Goldfarb R., Hart C., Miller M., Miller L., Farmer G. L., Groves D., "The Tintina gold belt- a global prespective. In: Tucker TL, Smith MT (eds) The Tintina gold belt: Concepts, exploration and discoveries", Brithish Columbia and Yukon Chamber of Mines Special Volume 2, (2000) pp 5-34.

[12] Lang J. R., Baker T., Hart C. J. R., Mortensen J. K., "An exploration model for intrusion- related gold systems", Soc Econ Geol News 40 (1):7-15 (2000).

[13] Newberry R. J., "Mineral deposits and associated Mesozoic and Tertiary igneous rocks within the Interior Alaska and adjacent Yukon portions of the Tintina gold belt: Concepts, exploration and discoveries", British Columbia and Yukon Chamber of Mines Special Volume 2, (2000) pp 59-88.

[14] Lang J. R., Baker T., "Intrusion-related gold systems: the present level of understanding", Mineralum Deposita, 36:477-489 (2001).

[15] Hart C. J. R, Baker T., Burke M., "Newexploration concepts for country-rock-hosted, intrusion-related gold systems: Tintina gold belt in Yukon. In: Tucker TL, Smith MT (eds) The Tintina gold belt: Concepts, exploration and discoveries", British Columbia and Yukon Chamber of Mines Special Volume 2, (2000) pp 145-172.