بررسی ترمودینامیکی نمکهای تبخیری در یکی از گودالهای نمکی استان یزد با نمونه برداری های زمینی و دورسنجی

نویسندگان

دانشگاه یزد

چکیده

ین کار پژوهشی در حاشیه مرطوب گودالهای نمکی )کویر( سیاه کوه یزد در شمال غرب شهرستان اردکان انجام گرفت. غالب بودن یونهای کلسیم و سولفات منجر به تبلور گچ در نزدیکی سطح آب زیرزمینی در خاک شده است. از عمق و نزدیک سطح آب زیرزمینی تا سطح خاک سیستم آهک – ژیپس – کلرورسدیم - آب و فشار گاز دی اکسیدکربن (CaCO3-CaSO4, 2H2O-aCl-H2O-PCO2) به سیستم ژیپس - سولفات سدیم - کلرورسدیم و آب (CaSO4, 2H2O-Na2SO4-NaCl-H2O) تغییر می یابد. نتایج حاصل نشان می دهد که از عمق یک متری و نزدیک به سطح آب زیرزمینی تا سطح خاک، به تدریج میزان قدرت یونی کاهش یافته و ضریب فعالیت یونها افزایش می یابد. از این رو در نزدیکی سطح ایستابی افزایش غلظت مولار یونهای کلسیم حاصل از گچ منجر به افزایش میزان کلسیم تبادلی و محلول و کاهش سدیم تبادلی در سیستم شده که این تاثیر تا سطح خاک ادامه یافته تا به تعادل نسبی نزدیک شود. جا به جایی کلسیم به جای سدیم روی سطوح تبادلی و وجود سولفات در فاز آبی تشکیل کانی های سولفات سدیم را به دنبال دارد که سرعت ته نشستی کانی های سدیمی )سولفاتی - کلریدی( با توجه به میانگین تبخیر سالانه 900 میلیمتر در ناحیه مورد مطالعه 1800 تن در هکتار در سال برآورد می شود. همچنین نتایج به دست آمده نشان داد که نوار 7 لندست 7 قابلیت بیشتری در تفکیک کانی های تبخیری سولفاتی از کلریدی و نیز کانی های سدیمی از کلسیم را دارد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

A survey of the thermodynamic of evaporate salts in ODe of tbe Yazd playas based 00 a grouod sampUog aad remote sensing

چکیده [English]

This study was done in ehe wet marginal part of the Siahkooh
playa (Kevir) in Yauf. Iran. which is located in the northwest of Ardakan.
The abundance of Ca and SO. iones led to gypsum crystallization ncar the
water table in the soil. From depeh to the soil surface, the caC~- CaSO ..
,2H,O -NaCI-H,<)-PCo, soil and water system change to CaSO •• 2H,<)Na1SO
.. ·NaCI· Hz{). From water table (I00cm under soil surface) to the soil
surface. ionic power was decreased and activty coefteient was incrased
respctivcly. Therefore. ncar ground table, gypsum fonn and high
concentration of Ca iones from gypsum lead to low amounts of
exchangeable Na. This influence has been continued up to soil surface to
achieve a relative balance. Replacement ofNa with Ca on the exchangeble
surfaces of soil and ex~ of SO .. ioncs formed NaSO .. ineraJs. The
precipitation of 1800ton per hectar natrium salts(sulfatic &. coloridic) was
estimated wjth respect to the mean of annual evaporation (roughly 900mm)
in the studied site. The result also showed that the seventh bands ofI .. odsal7
are more important to diferentiate between sulfate and chloride salts as well
as sodium and calcium salts.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Evaporate
  • oilS - Thermodynamic - Sulfate
  • alinity type