سنگ نگاری و سنگ شناسی لیستونیت های شرق خوسف

یوسف زاده, محمدحسین; سبزه ئی, مسیب

سنگ نگاری و سنگ شناسی لیستونیت های شرق خوسف

نویسندگان

¹ دانشگاه بیرجند

² سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور

چکیده

منطقه مورد مطالعه، در جنوب غربی شهرستان بیرجند )خراسان جنوبی( واقع است. واحدهای لیتولوژیکی مورد بحث، شامل بخشهایی از افیولیت ملانژ شرق کشور، با سن اواخر کرتاسه، ته نشستهای فلیش کرتاسه و پالئوژن، کنگلومرای نئوژن و سنگ های آتشفشانی ترسیر است. لیستونیتهای منطقه غالبا به صورت رگه ای و به رنگ زرد و قهوه ای و در راستای سطوح گسلها، مرز واحدها، سطوح لایه بندی، و بر گوارگی دیده می شود. تاثیر گرمابیهای حاوی CO2 بر واحدهای یاد شده، تحت شرایط فیزیکوشیمیایی و تردمودینامیکی مناسب، باعث واکنشهای لیستونیت زایی شده است. بررسیهای صحرایی و میکروسکوپی مبین آن است که فرایندهای دگرسانی شامل واکنشهای پیش درآمد لیستونیت زایی )به ویژه واکنشهای مربوط به تشکیل سرپانتینیت و تالک در سنگهای اولترابازیک( و واکنشهای اصلی لیستونیت زایی است که طی آن، پاراژنز کانیایی اولیه سنگها تبدیل به مجموعه سیلیسی - کربناتی )لیستونیت( شده اند. فراوانی و نوع کانیهای تشکیل دهنده لیستونیتها به ترکیب سنگ اولیه، PH و Eh محیط، دما و فوگاسیته CO2 و H2O بستگی دارد. بررسیهای میکروسکوپی و XRD موید حضور منیزیت، برونریت، دولومیت، کلسیت، اسمیت زونیت، کوارتز، کلینوکلر، تالک، موسکویت، کرومیت، پیریت، و مگنتیت است. داده های SEM و بررسی مقاطع صیقلی نیز وجود سولفورهای آهن، نیکل و آهن – نیکل - کبالت را نشان می دهد که می تواند به عنوان کانیهای همراه، برای پی جویی عناصری مثل طلا، نقره، جیوه و... مورد نظر باشد.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Petrography and petrology of listwaenites in the east of Khoosf

چکیده [English]

The studied area is situated in southwestern Birjand (South
Khorasan). Lithologic units which are studied contains part of the late
Cretaceous coloured melange, Cretaceous and Paleogen flysh sediments,
Neogen congolmerate and Tertiary volcanic rocks. The listwaenite of this
area often appears along fault zone, boundary of units, bedding planes and
schistiosity as yellow and brownish vein. The effect of CO2 bearing
hydrotermal solutions on mentioned units, in suitable physico - chemical and
termodynamic conditions, caused Listwaenitization reactions. Field and
microscopic' studies revealed that alteration process comprises pre-sta~e
reactions (specially serpentine and talc forming reactions in ultrabasic rocks)
and main reactions of listwaenitization which in primary mineral paragenesis
is changed to silisic - carbonate assemblages listwaenite). Abundance and
type of minerals is depended on composition of primary rock, PH, Eh, T,
PCOl and PH)o' Microscopic studies and XRD analysis show presence of
magnesite, breunerite, dolomite, calcite, smithsonite, quartz, clinochlore,
talc, muscovite, chromite, pyrite and magnetite. Also SEM analysis and
polyshed section studies represents Fe, Ni, Fe-Ni-Co sulphur that must be
considered as pathfinder minerals for prospecting of Au, Ag, Hg, ....