کانی‌شناسی سیستم‌های دگرسانی منطقه مسجدداغی، شرق‌جلفا، استان آذربایجان شرقی

نویسندگان

1 دانشگاه تبریز

2 دانشگاه ارومیه

چکیده

منطقه مسجدداغی، در 35 کیلومتری شرق جلفا، شمال استان آذربایجان شرقی واقع شده است. بررسی­های صحرایی و کانی­شناسی نشان می­دهند که استوک توده­های نفوذی کم عمق کوارتز دیوریتی و سنگ­های کوارتز آندزیتی این منطقه در اثر گرمابی­های درونزاد و برونزاد دگرسان شده­اند. دگرسانی­ها از نظر ژنتیکی در ارتباط با 4 گروه از رگچه­ها و ریز رگچه­های­ (1) کوارتزی، (2) سولفیدی، (3) سولفاتی، و (4) کربناتی تشکیل شده­اند. عمده زون­­های دگرسانی درونزاد تشخیص داده شده در منطقه عبارتند از، (1) پتاسیک، (2) پتاسیک- فیلیک، (3) فیلیک، (4) فیلیک- آرژیلیک، (5) آرژیلیک حد واسط، (6) پروپلیتیک و (7) سیلیسی. دو  زون دگرسانی­ برونزاد شناسایی شده عبارتند از:  (1) پوشش شسته­ و اکسیده شده و (2) قشر سولفیدی برونزاد. کانه­های سولفید مس درونزاد به­ترتیب فراوانی شامل کالکوپیریت، بورنیت وکالکوسیت بوده که بیشتر در زون­های دگرسانی پتاسیک، پتاسیک- فیلیک و فیلیک گسترش یافته­اند. کانی­های برونزاد که رابطه تنگاتنگی با زون­های دگرسانی درونزاد دارند شامل کائولینیت، گوتیت، لیمونیت، اکسیدهای منگنز، جاروسیت، مالاکیت، آزوریت، کوولیت و کالکوسیت می­شوند. بررسی­های انجام شده نشان می­دهد که قشر سولفیدی برونزاد در این منطقه به­خوبی گسترش نیافته و از ضخامت و عیار کانسنگی قابل توجهی برخوردار نیست.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The mineralogy of alteration systems in Masjeddaghi, east of Jolfa, East - Azarbaidjan Province

چکیده [English]

Masjeddaghi area is located about 35 km east of Jolfa, north of East-Azarbaidjan province. Field and mineralogical studies show that quartz-diorite subvolcanic stock and quartz-andesitic volcanic rocks in this area were altered by both hypogene and supergene hydrothermal solutions. Alterations are genetically affiliated with four groups of (1) quartz, (2) sulfide, (3) sulfate, and carbonate veinlets and micro-veinlets. The principal hypogene alteration zones recognized in the area are (1) potassic; (2) potassic-phyllic; (3) phyllic; (4) phyllic-argillic; (5) intermediate argillic; (6) propylitic; and (7) silicified. Two zones of supergene alterations were identified: (1) leached and oxidized cap and (2) supergene sulfide blanket. The hypogene copper sulfide ore minerals in order of abundance are chalcopyrite, bornite, and chalcocite that were developed mainly in the potassic, potassic-phyllic, and phyllic alteration zones. The supergene minerals that are intimately related to hypogene alteration zones include kaolinite, goethite, limonite, Mn-oxides, jarosite, malachite, azurite, covellite, and chalcocite. Considerations indicate that the supergene sulfide blanket in this area has not been well-developed and does not have considerable thickness and ore tenor.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Masjeddaghi
  • Jolfa
  • mineralogy
  • alteration zones
  • Mineralization
1- نبوی م.ح.، " دیباچه‌ای بر زمین‌شناسی ایران"، انتشارات سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور، (1355) 109ص.

2- اکبرپور ا.، " زمین‌شناسی اقتصادی منطقه کیامکی با نگرش ویژه بر کانی‌سازی مس و طلا (مسجدداغی جلفا)، آذربایجان شرقی"، رساله دکتری، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات تهران، (1384).

3- زنوزی ر.، " کانی‌شناسی و تعیین ژنز کانسار طلا در محدوده مسجدداغی جلفا"، پایان‌نامه کارشناسی ارشد دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات تهران، (1385).

4- اکبرپور ا.، رسا ا.، مهرپرتو م.، محمدی ب.، " بررسی کانه زائی طلا در محدوده مسجدداغی جلفا"، فصلنامه علوم زمین، شماره 62، (1385) ص42- 51.

5- شیخ، س.، "بررسی زمین‌شناسی و ژئوشیمی عنصری زون‌های دگرسان و مینرالیزه در منطقه جلفا، آذربایجان شرقی"، پایان‌نامه کارشناسی ارشد دانشگاه تبریز، (1386).

6- عبدالهی م.ر.، حسینی م.، " گزارش نقشه 1:100000 جلفا"، سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور، (1375).

7- باباخانی ع.، "پتروگرافی و ژئوشیمی نفلین سینیت‌های شمال آذربایجان"، پایان‌نامه کارشناسی ارشد دانشگاه تهران، (1360).

8- کلاگری ع.ا.، پاتریک آ، آ، د.، پولیا، د. آ.،" مطالعه رگچه‌ها و ریزرگچه‌ها در کانسار مس پورفیری سونگون، آذربایجان خاوری". فصلنامه علوم زمین، شماره 39-40، (1380) ص70- 79.

[9] Brown P.R.L.,"Hydrothermal alteration in active geothermal field", Review of Earth and Planetary Science 6 (1978) 229-250.

[10] Reyes A.G., "Petrology of Philippine geothermal systems and the application of alteration mineralogy to their assessment", Journal of Volcanology and Geothermal Research 43 (1990) 279- 309.

[11] Heinrich C.A., "The physical and chemical evolution of low- salinity magmatic fluids at the porphyry to epithermal transition: a thermodynamic study", Mineralium Deposita 39 (2005) 864-889.

[12] Hedenquist J.W., "Exploration for epithermal gold deposits", Society of Economic Geology Reviews 13 (2000) 245-277.