سنگ‌شناسی توده‌های نفوذی منطقه‌ی معدنی تکنار، بردسکن (کاشمر)

کریم‌پور, محمدحسن; رحیمی, بهنام; زیرجانی‌زاده, صدیقه; سلاطی, احسان

سنگ‌شناسی توده‌های نفوذی منطقه‌ی معدنی تکنار، بردسکن (کاشمر)

نویسندگان

دانشگاه فردوسی مشهد

چکیده

منطقهی معدنی تکنار در فاصلهی 28 کیلومتری شمال غربی شهرستان بردسکن و در بخش مرکزی زون تکنار قرار گرفته است. زون تکنار از شمال با گسل ریوش و از جنوب با گسل درونه محدود شده است. حداقل 30 درصد سازند تکنار را انواع سنگهای آتشفشانی زیر دریایی (اردویسین) تشکیل میدهند. شواهد نشان میدهد که زون تکنار از منطقهای دیگر به محل فعلی جابجا شده است. مهمترین تغییرات ساختاری که در منطقه شناسایی شدهاند: گسلهای راستا لغز راسترو، گسلهای راستا لغز چپ رو و گسلهای رورانده و وارون را میتوان نامبرد. تودههای نفوذی متعددی در منطقهی معدنی تکنار شناسایی شدند. براساس آثار دگرگونی ناحیهای، تودههای نفوذی به دو مجموعه تقسیم شدند: 1- تودههای اواسط تا اواخر پالئوزوئیک و 2- تودههای پس از پالئوزوئیک. تودههای نفوذی اواسط- اواخر پالئوزوئیک بیشتر از نوع گرانیت، گرانودیوریت و دیوریت هستند. از نظر شاخص آلومینیوم بیشتر از نوع اشباع از آلومینیوم و محدود به نیمه آلومینیوم و به لحاظ پتاسیم ازنوع متوسط تا زیادند. محیط زمینساختی تشکیل آنها غالباً درون صفحات قارهای و محدود به زون فرورانش است. براساس نمودار عناصر کمیاب و نسبت 15/2 تا 85/9 = La/Yb)N (، خاستگاه ماگما، پوستهی قارهای بوده است. براساس ترکیب کانیشناختی و پذیرفتاری مغناطیسی، تودههای نفوذی این منطقه به سری ایلمینیت وابستهاند. تودههای نفوذی پس از پالئوزوئیک شامل: گرانیت، ترونجمیت و کوارتز مونزونیت هستند. این تودهها از نوع پتاسیم متوسط و بالا بوده و به جز ترونجمیت در گسترهی متاآلومین ترسیم شدهاند. در نمودار عنکبوتی غنیشدگی عناصر K, Rb, Ba, Ce و کاهیدگی Sr, Nb, P, Ti دیده میشود. براساس نمودار عناصر کمیاب و نسبت 87/4 تا 47/6 = La/Yb)N (، خاستگاه ماگما، پوسته، قارهای بوده است.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Petrology of intrusive rocks in Taknar mining area, Bardaskan, (Iran)

چکیده [English]

Taknar mining district is located about 28 Km northwest of Bardaskan in the central part of Taknar zone. Taknar Zone is surrounded by Rivash fault in the north and Dorouneh fault to the south. At least 30 percent of Taknar Formation (Ordovician age) is made up of submarine volcanic rocks. Geological evidence indicates that Taknar Zone displaced from another place to present location. Major structural features which are identified included: right lateral strike slip, left lateral strike slip, overturned and reverse faults. Several intrusive rocks were identified within Taknar mining area. Based on the effect of regional metamorphism, intrusive rocks were classified into two major groups: 1- Mid-Late Paleozoic and 2- after Paleozoic. Mid-late Paleozoic is mainly composed of granite, granodiorite and diorite. Based on Al-index, they consist mainly of per-aluminous and minor sub-aluminous, and mid to high in potassium content. Tectonic setting are includes intraplate granite (WPG) and minor volcanic are (VAG). Based on REE content and (La/Yb) N = 9.75-2.15 magma originated from continental crust. Based on magnetic susceptibility, all of them belong to ilmenite series. After Paleozoic intrusive rocks are mainly granite, trondhjemite and quartz monzonite. Except trondhjemite, they are per-aluminous, and the potassium content is mid to high. Spider diagram show enrichment in K, Rb, Ba and Ce and depletion in Sr, Nb, P and Ti. Based on REE content and (La/Yb)N = 6.47-4.87 magma originated from continental

کلیدواژه‌ها [English]

Bardaskan
Taknar
granite
structural geology

مراجع

1 Muller R., Walter R., “Geology of the Precamberian- Paleozoic Taknar inlier northwest of Kashmar”, Khorasan province, NE Iran, GSI. Rep. No. 51 (1983 ) 165- 183.

[2] Forster H., “Associations of volcanic rocks in the mountains South of Sabzevar (NE- Iran)”, 23. IGK. 2 (1968) 197-212.

[3] Lindenberg H. G., Jacobshagen V., “Post-Paleozoic geology of the Taknar zone and adjacent area, NE Iran, Khorasan”, GSI. Rep. No. 51 (1983) 145-163.

[4] Eftekharnezhad J. ،Aghanabati A., Baroyant V., Hamzehpour B., “Geological Quadrangle Map of Kashmar “، 1:250000. (1976) GSI، Tehran.

[5] ملک‌زاده شفارودی آزاده، "بررسی زمین‌شناسی، کانی‌شناسی و ژئوشیمی کانسار پلی‌متال (Cu-Zn-Au-Ag-Pb) تکنار (تک I و II)"، پایان‌نامه کارشناسی ارشد دانشگاه فردوسی مشهد. (1382) 287 صفحه.

[6] قورچی م.، پایان نامه کارشناسی ارشد دانشگاه فردوسی مشهد. (1382) 287 صفحه.

[7] زیرجانی‌زاده صدیقه، "پترولوژی توده‌های نفوذی، میکروترمومتری و مطالعه ایزوتوپ‌های پایدار در کانسار تکنار بردسکن"، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه فردوسی مشهد، (1386) 186صفحه.

[8] ملک‌زاده شفارودی آزاده، محمدحسن کریم‌پور، سید احمد مظاهری، "زمین‌شناسی، کانی‌سازی و ژئوشیمی تک I ، کانسار ماسیوسولفید پلی‌متال (Cu-Zn-Au-Ag-Pb) تکنار، خراسان- بردسکن"، مجله بلورشناسی و کانی‌شناسی ایران. پاییز- زمستان، 12 (2) (1383) 253-272.

[9] Karimpour M. H., Malekzadeh Shafaroudi A., “Taknar polymetal (Cu-Zn-Au-Ag-Pb) deposit: A new type magnetite- rich VMS deposit”, northeast of Iran. Journal of Sciences Islamic Republic of Iran, 16 (3) (2005) 239-254.

[10] کریم‌پور م.ح، رحیمی ب، حیدریان م.ر، مظاهری ا.، ملک‌زاده شفارودی آ.، "5 جلد گزارش مطالعات سنگ‌شناسی، آلتراسیون، مگنتومتری، کانی‌سازی و زمین‌شناسی ساختمانی کانسار ماسیو سولفید تکنار"، شرکت مجتمع معادن مس تکنار (1387).

[11] Middlemost E. A. K., “Naming materials in the magma/igneous rock system”. Earth-Science Reviews 37 (1994) 215–224.

12 Rickwood P. C.,”Boundary lines within petrologic diagrams which use oxides of major and minor elements.” Lithos 22 (1989) 247-267.

13 Shand S. J., “Eruptive rocks : T. Murby”, London, (1947) 488.

[14] Pearce J. A., “Role of sub-continental lithosphere in magma genesis at active continental margins. In: Continental Basalts and Mantle Xenoliths—Hawkesworth C. J., Norry M. J.”, eds. (1983) Nantwich, UK: Shiva. (1983) 209–229.

[15] Boynton W. V., “Cosmochemistry of the rare earth elements; meteorite studies. In: Rare earth element geochemistry. Henderson, P. (Editors)”, Elsevier Sci. Publ. Co., Amsterdam. (1984) 63-114.

16 Pearce J. A., Harris N. B. W., Tindle A. G., “Trace element discrimination diagrams for the tectonic interpretation of granitic rocks.”, J. Petrol.,25 (1984) 956-983.

17 Ishihara S., “The magnetite- series and ilmenite- series granitic rocks: Mining geology”, Japan, 27 (1977) 43- 50.

18 Barker F., “Trondhjemite: definition, environment and hypotheses or origin. In Barker”, F. (ed) Trondhjemites, dacites, and related rocks, 1-12 NewYork: Elsevier (1979).