کانی‌شناسی و نحوه‌ی تشکیل کانسارهای نسوز میشدوان بافق، ایران مرکزی

نویسندگان

دانشگاه یزد

چکیده

کانسار میشدوان بافق یکی از مناطق شناخته شده­ی ایران مرکزی است که دارای پتانسیل معدنی از کانی­های گروه سیلیمانیت است. سازندهای رخنمون شده بیشتر از سنگ­های دگرگون ناشی از دگرگونی ناحیه­ای وابسته به دوره ی پرکامبرین هستند. کانی­های گروه سیلیمانیت در زمینه­ی انواع شیست­ها پراکنده هستند. منطقه زمین ساخته بوده و در مراحل بعد از دگرگونی ناحیه­ای، توده­های آذرین نفوذی نیز در سنگ­ها تزریق شده­اند. منطقه­ی مورد بررسی دارای گسترشی در حدود 95 کیلومتر مربع است که بر اساس نوع، مقدار و کیفیت کانی­های گروه سیلیمانیت به چهار بلوک ذخیره، تقسیم­بندی شده است. در هریک از بلوک­ها ترانشه­ها و چاهک­های اکتشافی حفر شد. نمونه­­برداری به صورت سیستماتیک از رخنمون­های سطحی، ترانشه­ها و چاهک­ها انجام شد. برای شناسایی نوع ماده­ی معدنی، از میان نمونه­های گرفته شده، تعدادی نمونه برای بررسی مقاطع نازک و تعدادی نیز برای آنالیزهای XRD و XRF ارسال شدند. با توجه به بررسی­های انجام گرفته مشاهده شد که ماده­ی معدنی از نوع کیانیت و سیلیمانیت بوده و کانی آندالوزیت به­ندرت دیده می­شود. با توجه به نوع سنگ­های اطراف و درجات دگرگونی آن­ها و بررسی­های مقاطع نازک و XRD، تغییر فاز آندالوزیت اولیه به سیلیمانیت و کیانیت در اثر دگرگونی در دمای بالای مجاورتی، به­عنوان عامل مهم این پدیده معرفی می­شود. همچنین با توجه به نتایج XRD از نمونه­های برداشت شده که فقط یک نمونه مقدار کمی کیانیت نشان داده است، چنین به نظر می­رسد که عیار کلی ماده­ی معدنی کم بوده و از این نظر وضعیت رضایت بخشی را از منطقه نشان نمی­دهد. از این رو فرآوری این ماده­ی معدنی با مشکلات زیادی همراه بوده یا احتمالا فاقد توجیه اقتصادی است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Mineralogy and genesis of the Mishdovan refractory ore bodies Bafgh, Central Iran

چکیده [English]

Bafgh Mishdovan ore body is located in the Central Iranian zone and is recognized as potential of the sillimanite group minerals. In this region, the outcrops of the different formations can be observed which mainly consist of the Precambrian metamorphic rocks. Silimanite group minerals are existed in the schistic rocks. The area is located in a tectonized zone and subjected to regional metamorphism then intruded by igneous plutonic rocks. The study area has 95 km2 coverage and according to quality and grade of sillimanite group minerals can be divided to four different mineral zones. Primary exploration activities have been carried out by digging of the trenches and test pits. Samples were taken systematically from outcrops, trenches and test pits. In order to recognize of the ore body (via mineralogy studies), some samples were sent to the laboratory for thin section studies and also XRD and XRF analysis. Based on these investigations, it is verified that the refractory minerals are consisted of sillimanite and kyanite and rarely andalusite. Based on the hosted rocks type and their metamorphic stages, thin section studies and XRD analysis, the phase transition of the primary andalusite into sillimanite and kyanite due to the high temperature-contact metamorphism can be justified. Also regarding the XRD analysis, only one sample contains some kyanites, so it seems that ore bodies is low grade and beneficiation of this industrial  minerals face many difficulties or may not be feasible.  

کلیدواژه‌ها [English]

  • mineralogy
  • Andalusite
  • Sillimanite
  • kyanite
  • Refractory minerals
  • Shist
  • Bafgh Mishdovan mineral deposit
[1] Bates R.L., Jackson J. A., "Glossary of geology", American Geological Institute, (1980).

‌[2] Ghassemi Kakroudi M., Huger M., Gault C., Chotard T., "Anisotropic behaviour of andalusite particles used as aggregates on refractory castables", Journal of the European Ceramic Society 29 (2009) 571–579.

‌[3] Schneider H., Schreuer J., Hildmann B., "Structure and properties of mullite- A review", Journal of the European Ceramic Society 28 (2008) 329–344.

‌[4] Mazel F., Gonon M., Fantozzi G., "Manufacture of mullite substrates from andalusite for the development of thin film solar cells", Journal of the European Ceramic Society 22 (2002) 453–461.

‌[5] Kulkarni T., Wang H.Z., Basu S.N., Sarin V.K., "Phase transformations in mullite-based nanocomposites", Int. Journal of Refractory Metals & Hard Materials 27 (2009) 465–471.

[6] شرکت تهیه و تولید مواد اولیه فولاد ایران، "اکتشاف مقدماتی ذخایر آندالوزیت میشدوان بافق"، 1377.

[7] مهندسان مشاور معدنکاو، "گزارش نهایی اکتشاف نیمه تفصیلی آندالوزیت میشدوان بافق"، سازمان صنایع و معادن استان یزد، (1379).

‌[8] Ildefonse J. P., "Mullitizatin of andalusite in refractory bricks, Key engineering materials", Vols. B2-136, pp. 1798-1801, (1997).

[9] کوهساری ا. ح.، دهقانی م.، "مطالعات زمین‌شناسی و کانی‌شناسی و پتانسیل یابی ذخایر دیرگداز شمال بافق"، طرح پژوهشی، دانشگاه یزد، (1387).

‌[10] سازمان زمین شناسی کشور، "نقشه زمین شناسی 250000 : 1 چهارگوش یزد"، (1354) .

[11] نمیرانیان ا.، مجتهدزاده س. ح.، کلانتر م.، دهقانی ع.، "شناسایی کانی‌های مختلف کانسار آندالوزیت میشدوان بافق با روش مطالعه مقاطع نازک، XRD و XRF"، مجموعه مقالات پانزدهمین همایش انجمن بلورشناسی و کانی‌شناسی ایران، (1386).

‌[12] کریم پور م. ح.، "کانی‌ها و سنگ‌های صنعتی"، انتشارات جاوید مشهد، (1384).

[13] کریم پور م. ح.، "زمین‌شناسی اقتصادی کاربردی"، انتشارات جاوید مشهد، (1385).