کانی‌شناسی، ژئوشیمی و سنگ‌زایی اسکارن منطقه‌ی زرو (شمال غربی استان یزد)

مکی‌زاده, محمدعلی; رهگشای, محمد; تقی‌پور, بتول; تقی‌پور, صدیقه

کانی‌شناسی، ژئوشیمی و سنگ‌زایی اسکارن منطقه‌ی زرو (شمال غربی استان یزد)

نویسندگان

¹ دانشگاه شهید بهشتی

² دانشگاه شیراز

³ دانشگاه تهران

چکیده

اسکارن زرو در شمال غربی استان یزد در کمربند ماگمایی سنوزوئیک ایران مرکزی قرار دارد. گسترهی سنگهای این منطقه، سنگهای آتشفشانی ائوسن همراه با تودهی نفوذی گرانیتوئدی است. سنگ آهکهای سازند تفت (کرتاسه زیرین) در غرب منطقهی زرو، میزبان اسکارن و مرمر زائی با کانیسازی مس و به دور از تودهی نفوذی هستند. کلینو پیروکسن، گارنت، ایلوائیت (ilvaite)، وزوویانیت، ترمولیت، اپیدوت، کالکوپیریت، مگنتیت، کلسیت و کوارتز از مجموعه کانیهای مشاهده شده هستند. روابط پاراژنتیکی این کانیها یک خاستگاه چندزادی را برای مجموعه اسکارنی نشان میدهد. بلورها و تودههای سیاه رنگ ایلوائیت همیافتی نزدیکی را با زون کلینوپیروکسن (هدنبرژیت) و گارنت (آندرادیت) دارند، احتمالا این همیافتی جانشینی را نشان میدهد. شکلگیری ایلوائیت با واکنش زیر امکانپذیر است:

Andradite + Fe (OH)2 + CO2 = ilvaite + magnetite + quartz + calcite + H2

Hedenbergite + magnetite + Fe (OH)2 = ilvaite

کانیهای اولیه اسکارن زرو دردمای°C 550 شکل گرفتهاند. دگرسانی کانیهای بی آب و ساخت مجموعههای کانیائی آبدار از دمای تقریبی زیر °C470 در فوگاسیته بالای اکسیژن شروع شده است.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Mineralogical, geochemical and petrogenesis studies of Zaroo skarn (North West of Yazd Province)

چکیده [English]

The Zaroo Cu-skarn is located NW of Yazd province, within the Cenozoic magmatic belt of Central Iran. The widespread rocks in the region are Eocene age volcanic with granitoids intrusives. The Cretaceous limestones in western parts of West Zaroo are hosted by skarn – marble mineralization. The skarns are distal type and are characterized by assemblage: Clinopyroxene, garnet, ilvaite, vezovianite, termolite, epidote, chalcopyrite, magnetite, calcite and quartz. The paragenetic relationships of these minerals have revealed a polygenetic nature of skarn assemblage reveal a polygenetic nature. Black crystals and masses of ilvaite have a close association with hedenbergite clinopyroxene and andradite garnet zone, likely as replacement bodieds. The formation of ilvaite is related to following reactions:

Andradite + Fe (OH)2 + CO2 = ilvaite + magnetite + quartz + calcite + H2

Hedenbergite + magnetite + Fe (OH)2 = ilvaite

The early skarn minerals are formed at 550 ºC and the decomposition of early minerals to formation of final hydrous assemblages started below 470 ºC in fO2.

کلیدواژه‌ها [English]

Skarn
Zaroo
Central Iran
pyroxene
garnet
ilvaite
magnetite

مراجع

]1[ عمیدی س. م.، "نقشه زمین‌شناسی آباده"، مقیاس 000/1:250 سازمان زمین‌شناسی کشور، 1983.

[2] Rahgoshay M., Noorbehesht I., Daliran F., Mackizadeh M. A., "First occurrences of ilvaite from central Iran skarns, Berichte der Deutschen Min. Ges.", Beih, Z. Eur. J. Mineral., 16, 1, 2004, p. 111.

[3] Einaudi M. T., Meinert L. D., Newberry R. J., "Skarn deposits. In Econ. Geol". 75th Anniv. Econ. Geo. Publ. Co, (ed. B. J. Skinner), 1981, p. 317-391.

[4] Morimoto N., Chairman B., "Nomencalture of pyroxens. Subcommitee on pyroxens", International Mineralogical Association. Con. Mineral. 27, 1989, p. 143-156.

[5] Jamtveit B., "Oscilatory Zonation patterns in hydrothermal grossular-andradite garnet", Nonlinear behavior in regions of immiscibility, Am. Min., 76, 1991, p. 1319-1327.

[6] Clechenko C. C., Valley J. W., "Oscillatory Zoning in garnet from the Willsboro wollastonite Skarn", Adirondack Mts, New York: a record of shallow hydrothermal processes preserved in a granulite facies terrane, J. Metam. Geol., 21, 2003, p. 771-784.

[7] Jamtveit B., Wogelius R. A., Fraser D. G., "Zonation patterns of skarn garnets", records of hydrothermal system evolution, Geo., 21, 1993, p. 113-116.

[8] Meinert l. D., "Skarns and skarn deposits", Geoscience Canada, v. 19, 1992, P. 145-162.

[9] Tallarico F. H. B., "Occurrence of ilvaite in the Igarape Bahia Cu-Au deposit", Carajas province, Brazil Revista Brasileira de Geociencias, 32, 1, 2002, p. 142-152.

[10] Deer W.A., Howie R.A., zussman J., "An introduction to the rock forming minerals", seventeenth impression, Longman , 1991, 528p.

[11] Klein C., Hurlbut C. S., "Manual of Mineralogy", 21st edn, Wiley, New York, 1993, 681 p.

[12] Rose A. W., Burt D. M., "Hydrothermal alteration In H. L. Barnes, Ed.", Geochemistry of Hydrothermal ore Deposits, John wiley and sons, 1979, P. 173-235.

[13] Logan M. A., "Mineralogy and geochemistry of the Gualilan skarn deposit in the Precordillera of western Argentina", Ore Geology Reviews 17, 2000, p. 113-138.

[14] Guggenheims S., "The brittle micas, In Micas (Baily, S. W., ed.) Mineralogical Society of America", Review in mineralogy, 13, 1984, p. 61-101.

]15[ بوخر، کورت و فری، مارتین، 1994 "پتروژنز سنگ‌های دگرگونی"، ترجمه ولی‌زاده، محمد ولی و صادقیان محمود. 1379، انتشارات دانشگاه تهران.

[16] Plyusnina L. P., Likhoidov G., "Vesuvianite stability in water and water-carbon dioxide fluids, Russian Academy of Sciences", Geochemiya, in- Russian, 5, p. 1993, 644-654.

[17] Shelly D., "Igneous and metamorphic rocks under the Microscope". Chapman and Hall, London, 1993, 445p.