آمفیبول، کلریت و زوئیزیت به‌عنوان فازهای حاصل از دگرگونی برگشتی در اکلوژیت‌های شاندرمن

عمرانی, هادی; مؤذن, محسن; ابرهنسلی, رولند; بوسکو, رومین; سوجیموری, تاتسوکی

آمفیبول، کلریت و زوئیزیت به‌عنوان فازهای حاصل از دگرگونی برگشتی در اکلوژیت‌های شاندرمن

نویسندگان

¹ دانشگاه گلستان

² دانشگاه تبریز

³ دانشگاه پتسدام

⁴ دانشگاه علوم اوکایاما

چکیده

اغلب نمونههای اکلوژیتی شاندرمن از آمفیبول، کانیهای اپیدوت و کلریت به عنوان فازهای مرحلهی دگرگونی پسرونده تشکیل شدهاند. در برخی از آنها، آمفیبول دارای منطقهبندی است که در حاشیه خود دارای Fe و Al بالا و در مرکز دارای Mg بالا هستند. ترکیب آمفیبولها از مرکز به حاشیه از هورنبلند ترمولیتی به هورنبلند چرماکیتی و ادنیتی تغییر میکند. بخش مرکزی میانبارهای آمفیبول در اپیدوتها ترکیب مشابه با مرکز آمفیبولهای زمینه دارد و ترکیب کانی در حاشیه نیز مگنزیوـ هورنبلند است. اپیدوتها شامل زوئیزیت و کلینوزوئیزیت بوده و در اغلب نمونهها هر دوی آنها وجود دارند. این کانیها نیز منطقهای است و در مرکز از Al و در حاشیه از Fe غنی هستند. مقدار اپیدوتها در بخش مرکزی 09/0 و در حاشیهی آن 17/0، و پلاژیوکلاز از نوع آلبیت است. کلریتها دارای Mg بالا و از نوع رپیدولیت و برونزویژیت هستند، و در این کانیها جانشینی چرماکیت و FeMg-1 رخ داده است. ضریب توزیع Fet/Mg بین آمفیبول و کلریت در بخش مرکزی آنها در حدود 5/0 و در حاشیه در حدود 1 است. دما و فشارسنجی آمفیبول منطقهای نشان میدهد که درجهی دگرگونی (دما و فشار) از مرکز به حاشیه آن افزایش یافته است.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Amphibole, chlorite and zoisite as retrograde phases in Shanderman eclogites

چکیده [English]

All samples of Shanderman eclogites contain amphibole. Epidote group minerals and chlorite formed during retrograde phases of metamorphism. Amphiboles show zoning with high FeO and Al2O3 content at the rims and high MgO in the cores in some samples. In these samples, the amphibole compositions vary from tremolitic hornblende to tschermakite and edenitic hornblende from core to rim, respectively. Amphibole inclusions in zoisite have similar composition to matrix amphiboles and show tremolitic hornblende nature. Epidotes include both zoisite and clinozoisite in all samples. They show zoning and have high Al2O3 content in the core and high FeO content at the rims. Pistasite content in the core is 0.09% and at the rim is 0.17%. Plagioclase is enriched in Na and is almost in the pure albite endmember. Chlorites are MgO rich and are of Repidolite and Brunsvigite types. They show FeMg-1 and tschermakitic substitutions. Fe/Mg distribution coefficient among amphibole and chlorite for the cores of the minerals is around 0.5 and for the rims is 1. Thermobarometry of zoned amphiboles show that these minerals are grown from core to rim due to an increase in temperature and pressure.

کلیدواژه‌ها [English]

shanderman
eclogite
retrograde metamorphism

مراجع

[1] O’Brien P.J., "Garnet zoning and reaction textures in overprinted eclogites, Bohemian Massif, European Variscides: A record of their thermal history during exhumation". Lithos 41 (1997) 119-133.

[2] Spear F.S. "Metamorphic phase equilibria and Pressure-Temperature-Time paths". Mineralogical Society of America, Second printing. (1995) p: 799.

[3] Franz G., selverstone J., "An empirical phase diagram for the clinozoisite-zoisite transformation in the system Ca2Al3Si3O12(OH)-Ca2Al2Fe3+Si3O12(OH) ", Amrican Mineralogist. 77 (1992) 631-642.

[4] Liebscher A., Franz G., Dulski P.,"High-Pressure Melting of Eclogite and the P-T-X History of Tonalitic toTrondhjemitic Zoisite-Pegmatites, Münchberg Massif, Germany". Journal of Petrology, 48 (2007) 1001-1019.

[5] Bucher K., Frey M., "Petrogenesis of Metamorphic Rocks". Springer-Verlag, Berlin, (1994) pp 1-318.

[6] Berberian M., "Contribution to the Seismotectonics of Iran (Part II)". Geological Survey of Iran, Rep. No. 39 (1976) 518.

[7] Zanchi A., Berra F., Mattei M., Ghassemi R.M., Sabouri J., "Inversion tectonics in central Alborz, Iran". Journal of Structural Geology. 28 (2006) 2023-2037.

[8] Seyed-Emami K., Fürsich F.T, Wilmsen M., Cecca F., Majidifard M.R., Schairer G., Shekarifard A. "Stratigraphy and ammonite fauna of the upper Shemshak Formation (Toarcian-Aalenian) at Tazareh, eastern Alborz, Iran". Journal of Asian Earth Sciences 28 (2006) 259-275.

[9] Allen M.B., Ghassemi M.R., Shahrabi M., Qorashi M., "Accommodation of late Cenozoic oblique shortening in the Alborz range, northern Iran". Journal of Structural Geology 25 (2003) 659-672.

[10] Vernant P., Nilforoushan F., Chery J., Bayer R., Djamour Y., Masson F., Nankali H, Ritz J.F., Sedighi M., Tavakoli F., "Deciphering oblique shortening of central Alborz in Iran using geodetic data". Earth and Planetary Science Letters. 223 (2004) 177-185.

[11] Mehdizadeh shahri H., "Pre-rifting evidence of paleotethys in the southwest of Shahrood, Northeastern Iran". Word applied sciences Journal, 3 (1) (2008) 154-161.

[12] Zanchetta S., Zanchi A., Villa I., Poli S., Muttoni G. "The Shanderman eclogites: a Late Carboniferous high-pressure event in the NW Talesh Mountains (NW Iran)". Geological Society, London, Special Publications. 312 (2009) 57-78.

[13] Stampfli G.M., Borel G.D., "A plate tectonic model for the Paleozoic and Mesozoic constrained by dynamic plate boundaries and restored synthetic oceanic isochrones". Earth and Planetary Science Letters, 196 (2002) 17-33.

[14] Alavi M., "Sedimentary and structural characteristics of the Paleo-Tethys remnants in northeastern Iran". Geological Society of America Bulletin, 103 (1991) 983-992.

]15[ صلواتی م.، کنعانیان ع.، صوفی ع.ص.، زعیم‌نیا ف.، "شیمی کانی‌های اصلی سنگ‌های اولترامافیک مجموعه افیولیتی جنوب دریای خزر (خاور گیلان): شواهدی از تفریق بلور در فشار بالا". مجله بلور‌شناسی و کانی‌شناسی ایران. شماره 1 (1388) 149 تا 166.

[16] Ghavidel-Syooki M., "Palynostratigraphy and Palaeogeography of the Upper Ordovician Gorgan Schists (Southeastern Caspian Sea), Eastern Alborz Mountain Ranges, Northern Iran.” Comunicações Geológicas, 95 (2008) 123-155.

[17] Ghavidel-Syooki M., " Palynostratigraphy and Palaeogeography of the Ordovician strata (Abastu Abarsaj Formations) from the southeastern Caspian sea, northern Iran". CIMP Faro (2009) Abstracts 31.

[18] Clark G.C., Davies R.G., Hamzepour G., Jones C.R., 1977. Explanatory text of the Bandar-e-Pahlavi quadrangle map, 1:250,000. Geological Survey of Iran, Tehran, Iran, 198.

[19] Faryad S.W., Hoinkes G., "Two contrasting mineral assemblages in the Meliata blueschists, Western Carpathians, Slovakia". Mineralogical Magazine. 63(4) (1999) 489-501.

[20] Zane A., Sassi R., Guidotti C.V., "New data on metamorphic chlorite as a petrogenetic indicator mineral, with special regard to greenschist -facies rocks". The Canadian Mineralogist. 36 (1998) 713-726.

[21] Hey M.H., "A new review of the chlorites". Mineralogical Magazine. 30 (1954) 277-292.

[22] Leake B.E., "Nomenclature of amphiboles. American mineralogist". 63 (1978) 1023-1052.

[23] Maruyama S., Suzuki K., Liou J.G., "Greenschist-amphibolite transition equilibria at low pressures". Journal of Petrology. 24(4) (1983) 583-604.

[24] Abbott R.N., "The greenschist-amphibolite transition in the CFM projection". Amrican Mineralogist. 69 (1984) 250-251.

[25] Brown E.H., "The crosstie content of Ca-amphibole as a guide to pressure of metamorphism". Journal of Petrology, 18 (1977) 53-72.

[26] Colombi A., "Métamorphisme et géochimie des roches mafiques des Alpes Oues-centrales (géoprofil Viége-Domodossola-Locarno) ". Mém. Géol., Lausanne, 4 (1989) 1–216.