سنگ‌شناسی و ژئوشیمی گرانیتوئیدهای هولولوکوکرات توده‌ی گرانیتوئیدی الوند (همدان)

آلیانی, فرهاد; صبوری, زهرا; معانی‌جو, محمد; سپاهی, علی اصغر

سنگ‌شناسی و ژئوشیمی گرانیتوئیدهای هولولوکوکرات توده‌ی گرانیتوئیدی الوند (همدان)

نویسندگان

دانشگاه بوعلی سینا

چکیده

گرانیتوئیدهای هولولوکوکرات غالباً بهصورت رگههای کم ضخامت و پراکنده میان گرانیتوئیدهای اصلی الوند در منطقهای با طول جغرافیایی ´00 ْ48 تا ́ 45 ْ48 شرقی و عرض جغرافیایی ́ 30 ْ34 تا´00 ْ35 شمالی در جنوب و غرب همدان رخنمون دارند. این گرانیتوئیدها براساس بررسیهای سنگشناسی در گسترهی لوکوتونالیت، لوکوگرانودیوریت و لوکوکوارتزمونزودیوریت قرار گرفتهاند. بررسی گرانیتوئیدهای هولولوکوکرات از نظر اندازهی دانهها نشان میدهد که آنها را میتوان به دو گروه پورفیروئید و ریزدانه تقسیم کرد. برخوردگاههای گرانیتوئیدهای هولولوکوکرات با گرانیتوئیدهای اصلی الوند به خوبی دیده میشوند و تدریجی نیست و نسبت به آنها جوانتر (پالئوسن تا پس از پالئوسن) هستند. بررسیهای کانیشناسی و ژئوشیمیایی نشان میدهد که این سنگها از نوع I و آهکی- قلیایی هستند و از نظر درجهی اشباع آلومین) َ(ASI متاآلومین تا کمی پرآلومیناند. این گرانیتوئیدها در نمودارهای عنکبوتی از نظر Sr غنی و از ,Ba Rb, Nb و Ti تهی شدهاند. همچنین مقدار K2O, MgO و FeO در آنها کمتر و میزان Na2O, CaO بیش از گرانیتوئیدهای دیگر الوند است. این سنگها از نظر عناصر LILE و LREE غنیشدگی و از عناصر HFSE تهیشدگی نشان میدهند، و از ویژگیهای شاخص مناطق فرورانش و حواشی قارهای فعال است. نمودارهای تفکیک محیط زمینساختی جهانی ، Rb نسبت به Ta + Yb ، Nb نسبت به Y و Rb نسبت به SiO2 با محیط قوس آتشفشانی (I- type) برای تشکیل گرانیتوئیدهای هولولوکوکرات تودهی الوند همخوانی دارد. که با توجه به پیشینه زمینشناسی منطقه، با فرورانش پوستهی اقیانوسی نئوتتیس به زیر ایران مرکزی وابسته است.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Petrography and geochemistry of the hololeucocratic granitoids of Alvand Complex (Hamadan)

چکیده [English]

Hololeucocratic granitoids of Alvand main granitoids crops out as veins with low thickness. They are scattered in the south and west of Hamadan with latitudes of 34° 30´- 35°00´ N and longitudes of 48°00´- 48° 45´ E. This granitoids, based on petrological studies, are in the ranges of leucotonalite, leucogranodiorite and leucoquartz- monzodiorite. The investigation, based on the grain size, show that hololeucocratic granitoids can be divided into two groups: 1) coarse- graind and 2) fine- graind. Sharp contact between hololeucocratic granitoids and Alvand main granitoids indicate that hololeucocratic granitoids are younger than main granitoids (Paleocene to Late- Paleocene). Mineralogical and geological studies show that they are I- type, alkaline-calc and based on saturation degree of aluminum (ASI), they are metaluminous to slightly peraluminous. These granitoids enriched in Sr and depleted in Ba, Rb, Nb and Ti which are obvious in the spider diagrams. They are also poor in K2O, FeO, MgO and enriched in CaO, Na2O with respect to Alvand main granitoids. These rocks show enrichment from LILE and LREE elements and are depleted from HFSE elements. These properties are an indication of subduction zones and active continental margins.The Rb vs. Ta + Nb, Nb vs. Y, Rb vs. SiO2 geotectonic affinity discrimination diagrams support an I- type, volcanic arc environment for the hololeucocratic granitoids of Alvand Complex. With regard to geological history of this area, it can be attributed to subduction of oceanic crust of Neotethys under the Central Iran.

کلیدواژه‌ها [English]

Alvand
hololeucocratic granitoid
I- type
Geochemistry
calc- alkaline
active continental margin

مراجع

[1] ولی‌زاده م. و.، "بررسی سنگ‌شناسی و شیمی کانی‌شناسی کمپلکس الوند (همدان)"، نشریه دانشکده علوم دانشگاه تهران، جلد ششم، شماره اول، (1353) ص. 14- 30.

[2] ایرانی م.، "بررسی پترولوژی توده گرانیتوئیدی الوند و هاله دگرگونی آن"، پایان‌نامه کارشناسی ارشد. دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی (1372).

[3] ترکیان ا.، "مطالعه پتروگرافی و پترولوژیکی پگماتیت های الوند همدان"، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، گرایش پترولوژی، دانشگاه تهران (1374) 172صفحه.

[4] سپاهی‌گرو ع.ا.، "پترولوژی مجموعه پلوتونیک الوند با نگرشی ویژه بر گرانیتوئیدها"، پایان‌نامه دوره دکتری، دانشگاه تربیت معلم تهران (1378) 325 صفحه.

[5] پادیار ف.، "بررسی پتروگرافی و ژئوشیمیایی گرانیتوئیدهای روشن الوند و بررسی پراکندگی تیتانیم در آن"، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه تهران (1378) 197 صفحه.

[6] Vernon R. H., "A practical guide to rock microstructure", Macquarie University Sydney, (2004) 579p.

[7] Philpotts A.R., "Petrography of Igneous and Metamorphic Rocks", prentice Hall (1989) 178p.

[8] Middlemost E. A. K., ˝Naming materials in the magma/igneous rock system˝, Earth Sci. Reviews, 37, (1994) 215-224.

[9] O´Connor J. T., ˝A classification for quartz-rich igneous rocks based on feldspar ratios˝, In: US Geological Survey Professional Paper B525. USGS, (1965) 79–84.

[10] Harker B. R., Mosenfelder J. L., Gnos E., "Thermal and mass implications of magmatic evolution in the Lassen volcanic region, California, and consriants on basalt influx to the lower crust", Journal of Geophysical Research 101 (1996) 3001- 3013.

[11] Rollinson H. R., "Using geological data, evolution, presentation, interpretation", Longman Ltd population, (1993) 214.

[12] Rudnich R. L. (Volume Editor), Holland H. D ., Turekian K. K. (Executive editors), "Treatise on geochemistry", Volum 3, The crust. Elsevier Ltd (2004) 661.

[13] Irvine T.N., Baragar W.R.A., "A guide to the chemical classification of common volcanic rocks", Can. J. Earth Science 8 (1971) 523-584.

[14] Frost R. B., Barnes C. G., Collins W. J., Arculus R. J., Ellis D. J., Frost C. D., "A Geochemical classification for Granitic Rocks", Journal of Petrology 42(2001) 2033- 2048.

[15] Shand S. J., "Eruptive rocks", T. Murby, London (1943) 488p.

[16] Chappell B.W., White A.J.R., " I and S-type granites in the Lachlan Fold Belt", Trans. R.Soc. Edinb. Earth Science 83 (1992) 1-26.

[17] Chappell B.W., White A.J.R., "Two contrasting granite types", Pacific Geology 8(1974), 173-174.

[18] Muller D., Groves D. I., "Potasic igneus rocks and associated gold- copper mineralization", Lecture Notes in Earth Siences (1997) No.56.

[19] Sun S. S., McDonough W. F., " Chemical and isotopic systematic of oceanic basalts; implications for mantle composition and processes", In: Saunders, A. D., Norry, M. J., eds., Magmatism in the ocean basins. Geological Society, Special Publication No. 42 (1989) 313- 345.

[20] Nakamura N., " Determination of REE, Ba, Fe, Mg, Na and K in carbonaceous and ordinary chondrites", Geochimica et Cosmochimica Acta 38 (1974) 757- 775.

[21] Wilson M., "Igneous Petrogenesis", Unwin Hyman, London (1989) 461 pp.

[22] Foley S. F., Wheller G. E., "Parallels in the origin of the geochemical signatures of island arc volcanic and continental potassic igneous rocks: the role of residual titanites", Chemical Geology (1990) v.85, 1- 18.

[23] Maniar P .D., Piccoli P .M., "Tectonic discrimination of granitoids", Geol. Amer. Bull. 101 (1989) 635-643.

[24] Pearce J., "Sources and setting granitic rocks", Episodes, 19 (4) (1996) 120-125.

[25] Pearce J. A., Harris N. B., Tindle A. G., "Trace element discrimination diagrams for the tectonic interpretation of granitic rocks", J. Petrol. 25 (1984) 956-983.

[26] Coleman R.G., Peterman Z. E., "Oceanic Plagiogranite", Jour. Geophys. Research (1975), v. 80, 1099- 1108.

[27] Harris N. B. W., Pearce J. A., Tindle A.G., "Geochemical characteristics of collision- zone magmatism", In: Coward, M.P., Ries, A.C. (Eds), Collision Tectonics. Geological Society London, special publication19 (1986) 67- 81.