بررسی‌های کانی‌شناسی و ژئوشیمیایی نهشته‌ی کانی خاک رس کائولینیتی شده‌ی شیخ آباد (جنوب غربی بیرجند) با نگرشی بر کاربردهای صنعتی آن

نویسندگان

1 دانشگاه فردوسی مشهد

2 دانشگاه بیرجند

چکیده

 گستره­ی مورد بررسی در استان خراسان جنوبی، حدود 90 کیلومتری جنوب غربی بیرجند قرار گرفته است. این منطقه در طول شرقی”50  ’00   ۫59 تا ’’ 20  ‘ 06 ۫59 و عرض شمالی” 20’ 26 ۫32  تا “ 32 ‘ 29  ۫32 قرار گرفته است. از نظر زمین ساخت در پهنه­ی بلوک لوت قرار دارد. واحدهای آتشفشانی کم عمق ائوسن منطقه، به وسیله­ی محلول های گرمابی شدیداً دگرسان شده­اند و ذخیره­ی معدنی خاک رس کائولینیتی شده را در گستره­ی شیخ آباد تشکیل داده است. کانی­های اصلی نهشته­ی معدنی از کوارتز، کائولینیت و مونت موریونیت و کانی­های فرعی مسکویت، آلبیت، اورتوکلاز و ژیپس تشکیل یافته­اند. بررسی­های شیمیایی نشان می­دهد که ماده­ی معدنی دارای اکسید سیلیسیم با میانگین 18/63 درصد و اکسید آلومینیوم با میانگین 06/22 درصد، که نسبت به ترکیب شیمیایی ایده­آل کائولین (SiO2:46/5%، Al2O3: 39/5 %)، فاصله دارند. کائولین این منطقه دارای میانگین 53/0 درصد اکسید سدیم، 90/3 درصد اکسید پتاسیم و 88/0 درصد اکسیدآهن است. با توجه به ویژگی­های صنعتی خاک رس کائولینیتی شده­ی شیخ آباد که عبارتند از MOR خام با مقادیر 49 تا 1/56 کیلوگرم نیرو بر سانتی­متر مربع، پرت گرمایی (LOI) پایین با میانگین 69/4 درصد، رنگ پخت سفید تا زرد روشن و صفر بودن میزان درصد جذب آب، حتی بدون فرآوری، برای صنایع کاشی سازی کاربرد دارد.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Mineralogy, geochemistry and industrial applications of Sheykh Abad kaolinitic clay deposit

چکیده [English]

Sheykh Abad area is located in South Khorasan Province, about 90 km south-west of Birjand. The geographical coordinates of area is 59° 00¢ 50² to 59° 06¢ 20² longitude E and 32° 26¢ 20² to 32° 29¢ 32² latitude N. The study area is located in geotectonic Lut Block zone. Eocene sub-volcanic units are altered by hydrothermal solotions in Skeykh Abad area. Kaolinite, Montmorillonite and quartz are the major and muscovite, albite, orthoclase and gypsum are the minor mineralogical compositions. The chemical composition of Sheykh Abad kaolin deposit shows that the percentage of SiO2 is higher (63.18%) and the amount of Al2O3 is lower (22.06%(, than the theoritical composition of kaolin. The kaolinic clay raw materials from Sheykh Abad deposit, by having the average amounts of 0.53% Na2O, 3.90% K2O and 0.88% TFeO, Module of Rupture (MOR) between 49 to 56.1 Kgf/ cm2, white to pale yellow colour, low LOI (4.69%) and zero percentage of water absorption, can be used as floor tile. Wet or dry processing are necessary for making the kaolin from Sheykh Abad suitable for ceramic and paper industrials.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Argillic alteration
  • mineralogy
  • kaolinite
  • montmorillonite
  • industrial applications

مراجع

[1] Longstafte F. J., "Short couse in clays and resource geologist: Mine". Ass. Of Canada, 1981, pp: 199.

[2] Velde B., "The origin of clay minerals in soils and weathered rocks, Springer – Verlag Heidelberg", 2008, pp:385.

]3[ "نقشه زمین‌شناسی 1:100000 مختاران"، 1978، انتشارات سازمان زمین شناسی ایران

[4] Deer Howie, Zussman, "An Introduction to rock forming minerals, Longman", 1983, pp: 528.

[5] Hughes J.C, Bester H.C., Calder I.M.S., "Some mineralogical, physical properties and chemical characteriecs of some south African commercial ceramic clays", 2006, pp:606.

]6[ رحیمی ا.، متین م.، "تکنولوژی سرامیک‌های ظریف"، شرکت صنایع خاک چینی ایران، 1368، 574 صفحه.

]7[ سایت اطلس راههای ایران: (http://www.iranview.com).

]8[ ذبیحی ر، "کانی‌شناسی – مطالعه و بررسی زمین شناسی، کانی شناسی و ژئوشیمیایی کوه شاه (شیخ آباد)"، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه فردوسی مشهد، 1389.

]9[ کریم پور م.ح.، سعادت س.، "زمین شناسی اقتصادی کابردی"، چاپ دوم، انتشارات ارسلان، 1384، 536 صفحه.

[10] Benea M., Gorea M., "Mineralogy and Technological properties of some kaolin types used in ceramic industry", New York, 2004, pp:255.
مجله بلورشناسی و کانی شناسی ایران
دوره 19، شماره 1 - شماره پیاپی 41
فروردین 1390
صفحه 103-112

فایل ها

سابقه مقاله

  • تاریخ دریافت: 11 تیر 1404
  • تاریخ بازنگری: 15 بهمن 1404
  • تاریخ پذیرش: 11 تیر 1404

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار