اولین گزارش ترکیب ایزوتوپی سرب ذرات تشکیل دهنده‌ی گرد و غبار‌ استان خوزستان در سال 1388 با تاکید برتعیین خاستگاه و شاخص‌های زمین‌شناسی زیست‌محیطی

نویسندگان

1 دانشگاه شهید چمران اهواز

2 دانشگاه شیراز

3 دانشگاه سیستان و بلوچستان

چکیده

یکی از نواحی ایران که تحت تاثیر پدیده­ی نو ظهور گرد و غبار به دلیل شرایط خشکسالی­های اخیر قرارگرفته، است استان خوزستان است. تداوم این توفان­ها سبب بروز اثرهای نامطلوب زیستی و بروز خسارت­های فراوان در زمینه­های کشاورزی، صنعتی، حمل و نقل و سیستم­های مخابراتی شده است. با توجه به عدم شناخت کافی از ویژگی­های فیزیکی و شیمیائی ذرات تشکیل دهنده­ی گرد و غبار در ایران، لزوم یک بررسی جامع و سیستماتیک روی این پدیده در کشور کاملا احساس می­شد. امروزه علاوه بر تعیین شاخص‌های ژئوشیمیایی ذرات گرد و غبار به منظور تعیین خاستگاه احتمالی ذرات، استفاده از بررسی­های ایزوتوپی در تعیین خاستگاه توفان‌های گرد و غبار نیز به طور چشمگیری افزایش یافته است. یکی از این روش‌های ایزوتوپی روش ایزوتوپی سری U-Th-Pb می‌باشد. لذا در این تحقیق به­منظور تعیین منشأ سرب موجود در گرد و غبار و نیز تعیین خاستگاه احتمالی مواد همراه دیگر، 26 نمونه از نمونه‌های گرد و غبار خوزستان به روش ICP-MS برای تعیین ایزوتوپ‌های سرب مورد بررسی قرار گرفتند. ترکیب ژئوشیمیایی­ سرب و ایزوتوپ‌های وابسته به آن نشان می‌دهد که میانگین سرب در نمونه‌ها 95/10 ppm است که از استانداردهای موجود بالاتر بوده و مقدار ایزوتوپ‌های مختلف آن با ذرات در حد PM2.5 بیشتر است .همچنین مقایسه­ی نسبت‌های ایزوتوپی سرب با میانگین این نسبت‌ها در پوسته­ی فوقانی،‌ ماهیت متفاوت این نسبت‌ها در گرد و غبار خوزستان را با ترکیب پوسته نشان می‌دهد. به طور کلی از مقایسه­ی داده­های به­دست آمده در این پژوهش با داده‌های دیگر سرب محیط‌های طبیعی، نشان می‌دهد که یک ناهمانندی در نسبت‌های ایزوتوپی گرد و غبار خوزستان با محیط‌های یاد شده وجود دارد. این پیچیدگی می‌تواند احتمالاً به­ خاستگاه انسان‌زاد متفاوت دیگری از جمله فعالیت‌های نفتی وابسته باشد.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

First Report on Pb Isotope Composition of Dust Storms Particles in Khuzestan Province: Concerning on Source and Geo-Environmental Characteristics

چکیده [English]

Recently Khuzestan province in southwest of Iran is affected by dust storm phenomena. This feature makes some problem in agriculture, transportation, communication and human health side effect in this province. In the lack of enough researches on physical and chemical characteristics of this dust storm in Iran, a systematic investigation on these matters is necessary. In addition of Geochemistry of particles, isotope studies are very useful for determination of particle source. In this way, 26 samples from dust storms in Khuzestan province were collected for ICP-MS analysis in order to determination of Pb isotopes. These study show that average content of Pb in samples (10.95ppm) is higher than the standard and these isotopes show close relationship with PM2.5 particles. The comparison of Pb isotope ratios  in the samples with upper crust show different source for particles. In general this study indicates that there is a different between the Pb isotopes ratios of the samples and natural sources. It can be result of anthropogenic activity such as oil industrial activities.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Dust storm
  • Environmental Geology
  • Pb Isotope
  • Khuzestan Province

مراجع

[1] رئیس‌پور، کوهزاد، "تحلیل آماری و همدیدی پدیده گرد و غبار در استان خوزستان"، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه سیستان و بلوچستان، (1387) 189 صفحه.

[2] Honda M., Yabuki S., Shimizu H., "Geochemical and_ isotopic studies of Aeolian sediments in China." Sedimentology 51, (2004) 211–230.

[3] Grousset F. E, Biscaye P. E, "Tracing dust sources and Transport patterns using Sr, Nd and Pb isotopes", Chemical Geology, 222, (2005) 149-167.

[4] Zhu B. Q, Chen Y-W, Peng J-H, "Lead isotope geochemistry of the Urban environment in the pearl River Delta", Applied Geochemistry, 16, (2001) 409-417.

[5] Faure G, Mensing T.M, "Isotopes: Principles and Applications", Third Edition, John Wiley and Sons, INC, (2005) 897P.

[6] Turekian KK, Cochran JK., "210Pb in surface air at Eniwetok and the Asian dust flux in the Pacific.", Nature 292 (1981) 522–524

[7] Abouchami W, Zable M., "Climate forcing of the Pb isotope record of terrigenous input into the Equatorial Atlantic." Earth Planet Sci Lett 213 (2003) 221–234

[8] Modaihsh AS., "Characteristics and composition of the falling dust sediments on Riyadh City", Saudi Arabia. J Arid Environ 36 (1997) 211–223.

[9] Abdulaziz AO., "A study of three types of wind-blown dust in Kuwait: duststorms, rising dust and suspended dust." J Meteorol 19 (1994) 19–23.

فایل ها

سابقه مقاله

  • تاریخ دریافت: 11 تیر 1404
  • تاریخ بازنگری: 14 اردیبهشت 1405
  • تاریخ پذیرش: 11 تیر 1404

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار