کانی‌شناسی و تعیین محیط تکتونوماگمایی سنگ‌های نیمه عمیق شمال شهرکرد با استفاده از شیمی کانی‌های کلینوپیروکسن

نویسندگان

1 دانشگاه آزاد اسلامی واحد خوراسگان

2 منابع طبیعی استان چهارمحال و بختیاری

چکیده

سنگ­های نیمه عمیق شمال شهرکرد واقع در جنوب غربی ایران، در پهنه­ی زمین­ساختی سنندج- سیرجان به صورت دایک­های بازی رخنمون یافته­اند. ترکیب این سنگ­ها دولریتی بوده و دارای بافت­های ویژه­ای همچون اینترگرانولار، اینتر سرتال، افیتیک و پوئی کلیتیک هستند. کانی­های اصلی تشکیل دهنده­ی دولریت­ها عبارتند از پلاژیوکلاز و کلینوپیروکسن و دیگر کانی­های موجود در آن­ها از کانی­های ثانویه از جمله سریسیت، کلریت، کلسیت و به میزان کمتر اپیدوت، زوئیزیت، اسفن و کانی­های فرعی مثل آپاتیت، مگنتیت، تیتانومگنتیت و ایلمنیت تشکیل شده­اند. کلینوپیروکسن­های موجود در دولریت­ها، شامل اوژیت و دیوپسید به صورت فازهای کانیایی جداگانه و یا تنوع ترکیبی از اوژیت در مرکز تا دیوپسید در حاشیه­ی یک فاز دیده می­شوند. شواهد ژئوشیمیایی و کانی شناسی دلالت بر ماهیت تولئیتی دایک­های منطقه دارد. بر اساس نمودارهای جدایشی محیط­های ژئوتکتونیکی مبتنی بر شیمی کانی کلینو پیروکسن، سنگ­های نیمه عمیق مورد بررسی در یک محیط کشش متعاقب فرورانش تشکیل شده­اند. براین اساس، می­توان ماگماتیسم مورد بررسی در این منطقه را به فاز کوهزایی سیمرین میانی تا فوقانی به سن ژوراسیک فوقانی تا کرتاسه تحتانی نسبت داد که سنگ­های نیمه عمیق به مراحل انتهایی این رخداد وابسته­اند.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Mineralogy and determination of tectonomagmatic setting of subplutonic rocks in North of Shahrekord by using Clinopyroxene mineral chemistry

چکیده [English]

Subplutonic rocks of North Shahrekord at south-west of Iran as a part of Sanandaj - Sirjan tectonical zone have exposed as basic dykes. These rocks are dolerites with specific textures such as intergranular, intersertal, ophitic and poikilitic. The main constituteud minerals of the dolerites are plagioclase and clinopyroxene. The secondary minerals include sericite, calcite, chlorite, epidote, clinozoisite, sphene and incidental minerals are apatite, magnetite, titanomagnetite and ilmenite. Clinopyroxenes are frequently augite and diopside as individual phases or as compositional zoning in one mineral. Geochemical and mineralogical evidence implicated toleiitic and alkaline nature. Based on geotectonic discrimination diagrams foundated clinopyroxenes mineral chemistry, studied subplutonic rocks probably have been formed in a tensional post subduction tectonical environment. Neverthless, these magmatism contributed to middle- upper kimmerian orogenic phase in late Jurassic to early cretaceous.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Tectonomagmatic
  • Sanandaj-Sirjan Zone
  • Shahrekord
  • Subplutonic
  • clinopyroxene

مراجع

[1] آقا نباتی س. ع.، " زمین شناسی ایران"، انتشارات سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور، (1385) 586 صفحه.

[2] درویش زاده ع.، " زمین شناسی ایران"، انتشارات امیر کبیر، (1380)901 صفحه.

[3] زاهدی م.، "گزارش و نقشه زمین شناسی اصفهان (مقیاس1:250000)"، سازمان زمین شناسی کشور، (1357).

[4] زاهدی م.، " گزارش و نقشه زمین شناسی شهرکرد (مقیاس1:250000)"، سازمان زمین شناسی کشور، (1372).

[5] امامی ن.، " زمین شناسی و پترولوژی سنگ های آتشفشانی شمال شهرکرد"، پایان نامه کارشناسی ارشد پترولوژی، دانشگاه اصفهان، (1375) 255 صفحه.

[6] امامی ن.، "بررسی های پترولوژیکی با تاکید بر پهنه های دگرسانی در سرزمین آتشفشانی شمال شهرکرد"، پایان نامه دکتری پترولوژی، دانشگاه اصفهان، (1387) 266صفحه.

[7] Soder P. A., "Contribution to the geology of the Isfahan – Gavkhuni area ", NOIC. A., Geological Report, NO. 110 (1954)

[8] قاسمی ا.، حاج حسینی ا.، حسینی م.، "نقشه زمین شناسی چادگان (مقیاس1:100000)"، سازمان زمین شناسی کشور، (1385).

[9] Le Bas M.J., Le Maitre, R.W. Streckesen. Al, Zanettin B.,"A chemical classification of volcanic rocks based on total alkali-cilica diagram, Journal of petrology" , (1986), 27: 745-750.

[10] Richard Linda. R., (2002) , Minpet 2002 Software.

[11] Morimoto N., Fabrise J., Ferguson A., Ginzburg I. V., Ross M., Seifert F.A., Zussman J., Akoi K., Gottardi G., "Numenclature of pyroxenes" , Mineralogical Magazine, 52:(1988) 535-55.

[12] Deer W.A., Howie R.A., Zussman J., "An Introduction to the Rock – forming minerals" , Longman, London, (1991) 528p.

[13] Ghasemi A., Talbot C.J., "A new tectonic scenario for the Sanandaj - Sirjan zone (Iran)", Journal of Asian Earth Sciences, 26 (6), (2006) 683-693.

[14] Mohajjel M., Fergosen C.L., "Dexteral transpression in Late Cretaceous continental collision, Sanandaj - Sirjan zone, Western Iran" Journal of Structural Geology, 22 (8), (2000) 1125 - 1139.

[15] محجل م.، سهندی م. ر.، " تکامل تکتونیکی پهنه سنندج - سیرجان در نیمه شمال باختری و معرفی زیر پهنه های جدید در آن "، فصلنامه علوم زمین، شماره 31 (1378).

[16] Irvine T.N., W.R.A.Barager., " A guide to the chemical classification of the common volcanic rocks", Canadian Journal of Earth Sciences, vol.8, (1971) pp.523-548.

[17] Wood D.A., "The application of a Th-Hf-Ta diagram to problems of tectonomagmatic classification and to establishing the nature of crustal contamination of basaltic lavas of the British Tertiary volcanic province", Earth and Planetary Science Letters ( 1980) vol.50, pp.11-30.

[18] رولینسون ه.، "کاربرد داده های ژئوشیمیایی (ارزیابی، نمایش، تفسیر)" ترجمه علیرضا کریم زاده ثمرین، انتشارات دانشگاه تبریز، (1983) 557 صفحه.

[19] Kenan M., Cemal M., "Cilinopyroxene compositions of the Isotropic Gabbros from the Sarikaraman Ophiolite: New evidence on Supra-Subduction Zone Type Magma Genesis in Central Anatolia" , Turk, J Earth sci, 8 (1999) 103-111.

فایل ها

سابقه مقاله

  • تاریخ دریافت: 11 تیر 1404
  • تاریخ بازنگری: 14 اردیبهشت 1405
  • تاریخ پذیرش: 11 تیر 1404

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار