ویژگی‌های کانی‌شناسی، ژئوشیمی، گوهرشناسی و علل تنوع رنگ در آگات‌های میانه، شمال‌غرب ایران

نویسندگان

1 دانشگاه پیام‌نور مرکز تبریز

2 دانشگاه تبریز

چکیده

کانی­سازی آگات در منطقه­ی میانه، درون واحدهای آتشفشانی اسیدی ائوسن به شکل پرکننده حفره­ها رخ داده است. این سنگ­های آتشفشانی دارای ماهیت پتاسیک تا شوشونیتی بوده و به کمان­های آتشفشانی و قوس­های پس از برخورد وابسته­اند. سنگ­های درونگیر آگات­ها بیشتر از ایگنیمبریت و ریولیت تشکیل شده­اند. رنگ­های آبی، قرمز، نارنجی، خاکستری، سبز و سیاه، ساختارهای ستاره­ای، گل­کلمی، شعاعی، حلقوی و بافت­های نواری و رشته­ای در آگات­ها دیده می­شوند. مهم­ترین عامل مؤثر در ایجاد رنگ­ آبی، مس و در ایجاد رنگ­های سیاه، قرمز و دودی آهن و منگنز اند. نمونه­ها صیقل­خوری و شفافیت خوبی دارند. سختی آن­ها 7/6 تا 7، با چگالی در حدود 64/2، فاقد خاصیت چند­رنگی و فلوئورسانسی­اند. از نظر ژئوشیمیایی، آلومینیم و مواد فرار کاهش محسوسی نسبت به افزایش سیلیس نشان می­دهند. همچنین رفتار عناصر نادر خاکی نشانگر سرشت مشابه ماگمایی برای آگات­ها است. آزمایش­های متعدد نشان داد که بهترین دما برای رنگ­آمیزی مصنوعی آگات­های قرمز و نارنجی  ºC500 و آگات­های آبی روشن و تیره  ºC550  است.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Mineralogy, geochemistry, gemology and color variation in agates from the Mianeh area, NW Iran

چکیده [English]

Agate mineralization in the Mianeh area is occurred in the open space filling form in the Eocene volcanic acidic rocks. High potassic and shoshonitic nature of the volcanic rocks have been related to active continental margin setting. The host rocks of the agates are mainly ignimbrite and rhyolite. Blue, red, orange, grey, green and black colors, stelled, cauliflower, fibrous, radiated, circular structures and banded and fibrous textures are seen in the agates. The most important factor causing blue color is copper and for black, red and smoky colors are iron and manganese. Samples have good polishibility and transparency, hardness is 6.7-7 and density is 2.64. Fluorescence and pleochroism features are lacking. The aluminum and volatile amounts show decreasing versus increasing of the silica in the agates. The behavior of REE shows a similar magmatic nature for the studied agates. Practical experiences showed that the best temperature for artificial dyeing for red and orange colors is 500 ºC and for light-dark blue is 550 ºC.

کلیدواژه‌ها [English]

  • acidic volcanism
  • agate
  • dyeing
  • gem
  • Geochemistry
  • Mianeh
  • structure
  • texture

مراجع

]1 [ مهندسین مشاور کان‌ایران، "اکتشاف گوهرهای قیمتی در ایران"، وزارت صنایع و معادن، 315 صفحه (1379).

]2[ ادیب د.، "جهان جواهرات، کلیات جواهر شناسی"، انتشارات یادواره اسدی، تهران،362 صفحه (1374).

]3[ حاج‌علیلو ب، "گوهرشناسی"، انتشارات دانشگاه پیام نور، 336 صفحه (1386).

]4[ حاج‌علیلو ب، "اکتشاف مقدماتی کانیها و سنگهای نیمه قیمتی در استان آذربایجان شرقی"، طرح پژوهشی دانشگاه پیام نور، 205 صفحه (1386).

]5[ نبوی م.ح.، "دیباچه‌ای بر زمین‌شناسی ایران"، انتشارات سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور ، 109صفحه (1355).

]6[ آقانباتی س ع.، "نقشه زمین‌شناسی آذربایجان"، سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور، 1375.

[7] Hajalilou B., Vusuq B., "Comparison of metallogenic characteristics between Alborz (Tarom-Hashtjin, NW Iran) and Azerbaijan-Lesser Caucasus, 6th EUREGEO", Munich, Bavaria, Germany, 9-12 June, p. 195-196 (2009).

[8] Hurlbut C.S., Kammerling R.S., "Gemology, John Wiley & Sons", New York, 336pp (1991).

[9] Bauer J., "A field guide in color to minerals, rocks and precious stones", Artia, Prague, 208pp (1977).

[10] Götze J., Tichomirova M., Fuchs H., Pilot J., Sharp Z.D., "Geochemistry of Agates", Chemical geology, 175, p. 523-541 (2000).

]11[ حاج‌علیلو ب.، وثوق ب.، "خاستگاه زمین‌شناسی آگاتهای میانه (آذربایجان)"، دومین همایش تخصصی زمین‌شناسی دانشگاه پیام‌نور کشور، 17-16 اردیبهشت، تبریز (1387) ص 139-142.

[12] Hajalilou B., Vusuq B., "Gemological Potentials of East Azerbaijan Province, NW of Iran", 63rd Geological Kurultai of Turkey, MTA, Ankara, Turkey, 5-9 Aprill (2010).

]13[ حاج‌علیلو ب.، وثوق ب.، "تنوع بافتی و ساختی در آگاتهای جنوب شرق آذربایجان"، دومین همایش تخصصی زمین‌شناسی دانشگاه پیام‌نور کشور، 17-16 اردیبهشت، تبریز (1387) ص134-138.

[14] Boynton W.V., "Geochemistry of the rare earth elements; meteorite studies.", In: Henderson P.(ed.), Geochemistry. Elsevier, p.63-114 (1984).

[15] Harlow G. E., Quinn E.P., Rossman G. R., Rohtert W. R., "Blue omphacite from Guatemala", Gems & Gemology, 40, p.68-70(2004).

[16] Oberhansli R., Bousquet R., Moinzade H., Moazzen M., Arvin M., "The field of stability of blue jadeite, a new occurrence of jadeitite at Sorkhan", Iran, as a case study, The Canadian Mineralogists, 45, p.1501-1509(2007).

[17] Morgan J. W., Wandless G. A., "Rare earth element distribution in some hydrothermal minerals:", evidence for crystallographic control: Geochimica et Cosmochimica Acta, 44, p973-980(1980).

]18[ حاج‌علیلو ب.، وثوق ب.، "تحلیلی بر علل تنوع رنگ در آگاتهای منطقه میانه"، دومین همایش تخصصی زمین‌شناسی دانشگاه پیام‌نور کشور، 17-16 اردیبهشت، تبریز (1387) ص 98-102.

فایل ها

سابقه مقاله

  • تاریخ دریافت: 11 تیر 1404
  • تاریخ بازنگری: 14 اردیبهشت 1405
  • تاریخ پذیرش: 11 تیر 1404

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار