زمین-دماسنجی اسکارن‌‌های سرانجیک (جنوب غرب قروه، استان کردستان)

شیخی, فرهاد; اعلمی نیا, زهره; طباخ شعبانی, امیر علی

زمین-دماسنجی اسکارن‌‌های سرانجیک (جنوب غرب قروه، استان کردستان)

نویسندگان

¹ دانشگاه خوارزمی

² دانشگاه آزاد اسلامی

³ سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور

چکیده

تزریق تودههای گرانودیوریتی به درون آهکهای کلسیتی منطقهی قروه منجر به تشکیل مرمرهای سیلیکات قلیاییدار و انواع اسکارن شده است. اسکارنها حاوی کانیهای کلسیت، کلینوپیروکسن، گارنت، ولاستونیت، ایدوکراز و اپیدوت است. بر پایهی بررسیهای ژئوشیمیایی، دو نوع گارنت گراسولار و آندرادیت قابل تشخیصاند. کلینوپیروکسنهای موجود در این اسکارنها از نوع دیوپسیدند. با توجه به مجموعهی کانیشناسی موجود در اسکارنها و با استفاده از مدرج کردنهای گوناگون در زمین- دماسنجی گارنت ـ کلینوپیروکسن، دمای تشکیل این اسکارنها در حدود 450 تا 578 درجهی سانتیگراد و رخداد دگرگونی در حد رخسارهی هورنبلند هورنفلس تا بخشی از رخسارهی پیروکسن هورنفلس تعیین شده است.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Seranjic skarn geothermometery (SW Ghorveh, Kordestan Province)

چکیده [English]

Intrusion of granodioritic bodies into the lime stones of Ghorveh area led to the formation of calc-silicate marbles and various types of skarns. These skarns consist essentially of calcite, clinopyroxene, garnet, wolastonite, vesuvianite and epidote. Based on geochemical studies, garnets were identified as grossular and anderadite. The clinopyroxene found in the skarns is diopside. With respect to mineral assemblages identified in the skarns and using various calibrations of garnet-clinopyroxene geothermometery, the temperature of skarns is estimated to be in the range of 450 to 587oC corresponding to hornblende hornfels to lower field of pyroxene hornfels facies.

کلیدواژه‌ها [English]

Skarn
Geothermometery
Seranjic
Ghorveh

مراجع

[1] Chen N. S., Sun M., You Z. D., Malpas J., "Well-preserved garnet growth zoning in granulite from the Dabie Mountains, central China", Journal of Metamorphic Geology 16 (1988), 213-222.

[2] Dahl P. S., "The thermal–compositional dependence of Fe2+–Mg distribution between garnet and pyroxene: appliapplications to geothermometry", American Mineralogist 65 (1980), 854–866.

[3] Ferry J. M., "Role of fluid flow in the contact metamorphism of siliceous dolomitic imestones", American Mineralogist, (1994) 79, 719–736.

[4] Krauskopf B., "introduction to geochemistry", McGraw Hill: New York (1967) 617p.

[5]Raheim A., Green D. H., "Experimental determination of the temperature and pressure dependence of the Fe-Mg partition coefficient for coexisting garnet and clinopyroxene", Contributions to Mineralogy and Petrology 48 (1974), 179–203.

[6] Morimoto N., "Nomenclature of pyroxenes", Canadian Mineralogist 27, (1989) P. 143-156.

[7] حسینی م.، "شرح نقشه زمین شناسی 1:100000 چهار گوش قروه (پیوست نقشه)"، سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور، (1376).

[8] اعلمی‌نیا ز.، شیخی ف.، طباخ شعبانی ا. ع.، "معرفی روند تحولی کانی شناسی در اسکارن‌های منطقه سرانجیک قروه (جنوب شرقی استان کردستان)"، پانزدهمین همایش انجمن زمین شناسی ایران، تربیت معلم تهران (1390).

[9] بلورچی م.ح.، " تحقیق سنگ شناسی دگرگونی جنوب شهرستان قروه"، پایان‌نامه دانشگاه تهران، (1346).

[10] ترکیان ا.، "مطالعه ماگماتیسم توده گرانودیوریتی منطقه جنوب قروه (کردستان)"، پایان‌نامه کارشناسی ارشد دانشگاه اصفهان، (1387).

[11] ترکیان ا.، "استفاده از عناصر کمیاب و نادر خاکی در تعیین منشأ ماگمای سازنده توده های نفوذی گرانودیوریتی- گرانیتیو دیوریتی مجموعه پلوتونیک قروه"، پترولوژی، بهار (1389) ص 49-66.

[12] ترکیان ا.، خلیلی م.، سپاهی گرو ع.ا.، "پتروگرافی و پترولوژی مجموعه پلوتونیک جنوب قروه"، مجله پژوهشی علوم پایه دانشگاه اصفهان، (1387) ص 117-138.

[13] حریریع.، "نگرشی بر خاستگاه گروهی از سنگ‌های دگرگونی گستره قروه"، دانشگاه شهید بهشتی تهران، (1374).

[14] درویش زاده ع.، شهبازی ح.، "رده‌بندی ژنتیکی آنکلاوهای استراتوولکان قزلجه کند، شمال‌شرق قروه، غرب ایران"، زمین و منابع، بهار (1388) ص 45-59.

[15] سنگ قلعه ر.، "پترولوژی سنگهای آذرین جنوب قلعه"، دانشگاه شهید بهشتی تهران، (1374).

[16]شیخی ف.، طباخ شعبانی ا. ع.، مسعودی ف.، اعلمی‌نیا ز.، کشاورز ز.، "مطالعه کانی‌شناسی اسکارن منطقه سرانجیک قروه، جنوب شرق استان کردستان"، نوزدهمین همایش انجمن بلورشناسی و کانی‌شناسی ایران، گلستان (1390).

[17]شیخ ذکریایی س. ج.، منصف ا.،"کانی شناسی- پتروفابریک مجموعه دگرگونی قروه (شمال غرب ایران)"، مجله علوم پایه دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم تحقیقات، پاییز (1389) ص 203-220.

[18] شیخ ذکریایی س.ج.، غفاری فاخرم.،"انواع انکلاوها و شواهد صحرایی - میکروسکوپی امتزاج ماگما در توده‌های گرانیتوئیدی نفوذی جنوب قروه"، مجله علوم پایه دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم تحقیقات، پاییز (1387) ص 49-62.

[19]عمروانی ه.، "بررسی دگرشکلی و دگرگونی‌های جنوب و جنوب غرب قروه، استان کردستان"، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه تبریز، ایران (1384).

[20]عمروانی ه.، مؤذن م.، مؤید م. و جهانگیری ا.، "بررسی‌های پترولوژیکی سنگ‌های دگرگونی قروه"، دهمین همایش انجمن زمین‌شناسی ایران، دانشگاه تربیت مدرس (1385).

[21]عمروانی ه.، مؤذن م.، مؤید م. و جهانگیری ا.، "معرفی کانی‌شناسی و روابط پترولوژیکی متاپلیت‌ها در منطقه قروه"، سیزدهمین همایش انجمن بلورشناسی و کانی‌شناسی ایران، دانشگاه شهید باهنر کرمان (1384).

[22] عمیدی م.، "سنگ شناسی آذرین جنوب شهرستان قروه"، (1346).

[23] ملکوتیان س.، حق نظر ش.، قربانی م.، امامی م. ح.، "بررسی تحولات ماگمایی در سنگ‌های آتشفشانی بازی کواترنری محور قروه – تکاب"، فصلنامه علوم زمین، شماره 64 (1386(ص 166.

[24] مؤید م.، جهانگیری ا.، مؤذن م.، عمروانی ه.، "معرفی فیبرولیت‌های منطقه قروه و شرایط تشکیل آنها"، پترولوژی، بهار (1389) ص 1-10.

[25] Winkler J. D. H., "Petrogenesis of Metamorphic Rocks", New York: Springer, (1976).

[26] Bowman J.R., "Basic Aspects and Applications of Phase Equilibria in the Analysis of Metasomatic Ca-Mg-Al-Fe-Si Skarns: In Mineralized Intrusion-Related Skarn Systems (D.R. Lentz, ed.)", Mineral Association of Canada, Short Course 26 (1998a) 1-49.

[27] Smirnov V. I., "Skarn deposites, in geology of mineral deposites", MIR publication, Moscow (1976) 156-188.

[28] Krauskopf B., "introductionto geochemistry", McGraw Hill: New York (1967) 617p.

[29] Barnes H. L., "Solubilities of ore minerals, in geochemistry of hydrothermal ore deposits", 2th edition (H. L. Barnes, ed.), John Wiley & sons, New York (1979) 404-460.

[30] Einaudi M.T., Meinert L.D., Newberry R.J., "Skarn deposits", Economic geology, 75th Anniversary (1981) 317-391.

[31] Powell R., "Regression diagnostics and robust regressionin geothermometer/geobarometer calibration: the garnet clinopyroxenegeothermometer revisited", Journal of Metamorphic Geology 2 (1985), 33–42.

[32] Ellis D. J., Green D. H., "An experimental study of the effect of Ca upon the garnet–clinopyroxene Fe–Mg exchange equilibria". Contributions to Mineralogy and Petrology 71 (1979), 13–22.

[33] Pattison D. R.M., Newton R. C., "Reversed experimental calibration of the garnet–clinopyroxene Fe–Mg exchange thermometer", Contributions to Mineralogy and Petrology 101 (1989), 87–103.

[34] Krogh E. J., "The garnet–clinopyroxene Fe+2–Mg geothermometer—an updated calibration", Journal of Metamorphic Geology 18 (2000), 211–219.

[35] Nakamura D., Svojtka M., Naemura K., Hirajima T., "Very high-pressure (>4 Gpa) eclogite associated with the Moldanubian Zone garnet peridotite (NoveDvory, Czech Republic", Journal of Metamorphic Geology 22 (2004), 593–603.

[36] Saxena S. K., "Garnet-Clinopyroxenegeothermometer; a model with approximate solution", Contributions to Mineralogy and Petrology 70 (1979), 229–235.

[37] Ai Y., "A revision of the garnet–clinopyroxene Fe2+–Mgexchange geothermometer", Contributions to Mineralogy and Petrology, 115 (1994), 467–473.

[38] Ganguly J., "Garnet and clinopyroxene solid solutions and geothermometry based on Fe–Mg distribution coefficients", GeochimicaCosmochimica Act 43 (1979), 1021–1029.

[39] Nakamura D., Hirajima T., "Exprimental evaluation of garnet-clinopyroxenegeothermometery as applied to eclogites", Contributions to Mineralogy and Petrology 150 (2005), 581–588.

[40] Krogh E. J., "The garnet–clinopyroxene Fe–Mg geothermometer—a reinterpretation of existing experimental data", Contributions to Mineralogy and Petrology 99 (1988), 44–48.