بررسی‌های کانی‌شناسی و شاره‌های درگیر در کانسار چندفلزی ماهور شرق بلوک لوت، ایران مرکزی

نویسندگان

1 دانشگاه سیستان و بلوچستان

2 دانشگاه تهران

چکیده

کانسار چندفلزی ماهور در 145 کیلومتری غرب شهرستان نهبندان و در سنگ­های اسیدی نیمه­عمیق تشکیل شده است. کانه­سازی در منطقه در راستای یک رگه به طول سه کیلومتر رخ داده است. از سطح به عمق مناطق فروشست (تشکیل مالاکیت، آزوریت، هماتیت، گوتیت و لیمونیت)،  برون­زاد یا سوپرژن (تشکیل بورنیت، کوولیت و کالکوسیت) و درون­زاد یا هیپوژن (تشکیل مگنتیت، کالکوپیریت، پیریت، گالن و اسفالریت) قابل مشاهده­اند. غالب­ترین دگرسانی­ها شامل دگرسانی سیلیسی، سریسیتی و پروپیلیتی هستند. کانی­های باطله بیشتر ازکوارتز وکلسیت تشکیل یافته­اند. بافت جانشینی، شکافه پرکن و برشی از مهم­ترین بافت­های کانی­سازی هستند. بررسی­های شاره­های درگیر روی سه نمونه از کانی اسفالریت، حاکی از تغییرات دمایی شاره­ی کانه­ساز بین 194 تا 292 درجه­ی سانتی­گراد است. با توجه به دمای ذوب آخرین بلور یخ شاره­ی کانه­ساز، شوری شاره­ی درگیر 7/11 تا 23 درصد وزنی معادل نمک طعام (NaCl) براورد می­شود. شواهد موجود مانند بافت و ساخت کانسار، شکل رگه­ای کانسار، نوع همراهی کانه­ها، کانی­های باطله، دگرسانی سنگ­های دیواره­، عمق کانه­سازی، دمای همگن­شدن و شوری، کانسار ماهور را در رده­ی کانسارهای اپی ترمال نوع رگه­ای تا مزوترمال قرار می­دهد.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Mineralogy and fluid inclusion studies in Mahour copper deposit, east of Lut block, Central Iran

چکیده [English]

Mahour polymetal deposit located west of Nehbandan, east-central Iran, formed in hypabyssal acid rocks. Mineralization occurs along a three-km-long vein. Three zones have observed in the ore, downward: 1) leached zone marked by malachite, azurite, hematite, goethite and limonite, 2) supergene zone characterized by bornite, covellite, and chalcocite, and 3) Hypogene zone containing magnetite, chalcopyrite, pyrite, galena, and sphalerite. The significant alterations are silicic, sericitic, and propylithic. Gangue minerals are mainly composed of quartz and calcite. The textures vary from replacement and open-space filling to brecciate. Fluid inclusion study of three samples of sphalerite is indicative of temperature variation of the ore-forming fluids between 194°C and 292°C. Considering the measured ice-melting temperature (Tm ice), the salinity is estimated to be between 11.7 and 23 equivalent weight of NaCl (wt%). Mineralogical and fluid inclusion evidence such as texture and structure of mineralization, vein mineralization, mineral paragenesis, gangue minerals, wall-rock alteration, homogenization temperature and salinity and trapped fluids, and depth of mineralization, all suggest that the Mahour deposit is a vein-type epithermal to mesothermal deposit.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Polymetal
  • alteration
  • fluid Inclusion
  • Mahour deposit

مراجع

[1] Khoei Qorbani M., Tajbakhsh P., "Copper deposits in Iran", Geological Survey of Iran Press, (1999) 421 P.

[2] آقا نباتی ع.، "زمین شناسی ایران"، سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور(1383).

[3] حسینی ض.، افشاریان زاده م.، چایچی ز.، "نقشه 250000/1 ده سلم (چاه وک) "، سازمان زمین شناسی و اکتشاف معدنی کشور (1371).

[4] همام م.، "سنگ شناسی آذرین"، انتشارات دانشگاه فردوسی مشهد (1388).

[5] Le Maitre R.w., "a classification of igneous rocks and glossary of terms", Blackwell oxford, (2002) 236 P.

[6] غلامی ن.، کریم پور م.ح.، مظاهری ا.، "بررسی زمین شناسی، دگرسانی، کانی سازی، و ژئوشیمی در منطقه شرق ارغش (جنوب غرب نیشابور) با نگرشی بر پی جویی مس پورفیری"، مجله بلورشناسی و کانی شناسی ایران، سال نوزدهم، شماره1 (1390)، ص29-44.

[7] Kretz R., "Symbols for rock-forming minerals", American Mineralogists, 68 (1983) 277-279.

[8] Piranjo F., "Hydrothermal mineral deposits", Springer Verlag, (1992).

[9] Sorby H., "On the microscopic structure of crystals indicating the origin of minerals and rocks", Journal of Geological Society, London (1980).

[10] Roedder E., "Fluid inclusions" Reviews in Mineralogy 12, Mineralogical Society of America (1984) 646p.

[11] Shephard T.J., Rankin A.H., Alderton D.H., "A Practical Guide to Fluid Inclusion Studies" Blackie and Sons (1985) 239p.

[12] Hall D.l., Sterner S.M., Bodnar R.J., "Freezing point depression of NaCl-KCl-H2O solutions", Economic Geology 93 (1988) 197-202.

[13] Robb L., "Introduction to ore forming processes", Blackwell publishing. British Library (2005).

[14] کریم پور م.ح.، سعادت س.، "زمین شناسی اقتصادی کاربردی"، انتشارات دانشگاه فردوسی مشهد (1381).

[15] Wilkinson J.J., "Fluid inclusions in hydrothermal ore deposits", Elsevier, Lithos 55 (2001) 229-272.

[16] Henley R.W., "The geological framework of epithermal deposits, In Berger. P. M.,(Ede), Geology and geochemistry of epithermal system", Economic Geology (1986) 1-24.

[17] Hass J.I., "The effect of salinity on the maximum thermal gradient of a hydrothermal system at hydrostatic pressure", Econ. Geol. 66 (1971) 940-946.

[18] Hedenquist J.W., "Mineralization associated with volcanic-related hydrothermal systems in the Circum-Pacific basin", In: Hom, M.K., Editor. Transactions of the Fourth Circum-Pacific Energy and Mineral Resources Conference, Amer. Assoc. Petrol. Geologists, Tulsa, OK, (1987) 513-524.

[19] Rossetti P., Colombo F., "Adularia-sericite gold deposits of Marmato (Caldas, Colombia): field and petrographic data", In: McCaffrey, K.J.W., Lonergan, l., Wilkinson, J.J., Editors. Fractures, Fluid Flow and Mineralization Geological Society of London, Special Publication vol.155. (1999).

[20] شهاب پور ج.، "زمین شناسی اقتصادی"، انتشارات دانشگاه شهید باهنر کرمان (1380)، 543 صفحه.

[21] Seward T.M., Barnes H.L., "Metal transport by hydrothermal ore fluids", in Barnes, H.L., ed., Geochemistry of hydrothermal ore deposits. New York. John Wiley and Sons, (1977) 435-486.

[22] Palyanaova G., "Physicochemistry modeling of the coupled behaviour of gold and silver in hydrothermal processes, gold fineness, Au/Ag ratios and their possible implication:, Chemical Geology, 255 (2008) 399-413.



[23] Benning L.G., Seward T.M., "Hydrosulfide complexing of Au in hydrothermal solutions from 150 t0 400 C and 500 to 1500 bars", Geochimica, et. Cosmochimica Acta, 60 (1996) 1849-1871.

[24] مهرابی ب.، قاسمی سیانی م.، "کانی شناسی و زمین شناسی اقتصادی کانسار پلی متال چشمه حافظ، استان سمنان، ایران"، مجله زمین شناسی اقتصادی، شماره 1 (جلد2) (1389)، ص 1-20.

[25] Giggenbach W.F., "Theorigin and evolution of fluids in magmatic-hydrothermal systems", in Barnez, H.L., Geochemistry of hydrothermal ore deposits, 3rd ed., New York, wiley Interscience, (1997) 737-796.

[26] Camprubi A., Chomiak B.A., Canals A., Norman D.I., "Fluid sources for the La Guitarra epithermal deposit (Temascaltepec district, Mexico): Volatile and helium isotope analyses in fluid inclusions", Chemical Geology, 231 (2006) 252-284.

[27] Hassan Nezhad A., Moore F., "A stable isotope and fluid inclusion study of the

Qaleh-zari Cu-Au-Ag deposit, Khorasan Province, Iran", Journal of Asian Earth Sciences 27 (2006) 805-818.

[28] Bartwaite R.L., Simpson M.P., Faure K., "The Waihi epithermal gold- silver basemetal sulfide- quartz vein system, New Zealand: temperature and salinity controls on electrum and sulfide deposition", Economic Geology, 97 (2002) 269-290.

فایل ها

سابقه مقاله

  • تاریخ دریافت: 11 تیر 1404
  • تاریخ بازنگری: 15 بهمن 1404
  • تاریخ پذیرش: 11 تیر 1404

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار