ژئوشیمی و تعیین خاستگاه تورمالین‌های منطقه‌ی بروجرد

میرسپهوند, فرزانه; طهماسبی, زهرا; شاهرخی, سیدوحید; احمدی خلجی, احمد; خلیلی, محمود

ژئوشیمی و تعیین خاستگاه تورمالین‌های منطقه‌ی بروجرد

نویسندگان

¹ دانشگاه آزاد اسلامی

² دانشگاه لرستان

³ دانشگاه اصفهان

چکیده

بررسی آنالیزهای ریزپردازشی (نقطهای) از تورمالینهای موجود در رگههای کوارتز – تورمالین در کوارتزدیوریتهای نظام آباد، رگههای آپلیتی و پگماتیتی تورمالیندار در گرانودیوریتهای قلعه ثمورخان، گیحالی و کبوترلان، رگههای پگماتیتی در شیستهای کلهجوب و ندولهای تورمالین در مونزوگرانیتهای آستانه و گرانودیوریتهای دهگاه نشان میدهد که اکثر تورمالینهای این منطقه از نوع شورلیت بوده و تورمالینهای سوزنی قلعه ثمورخان و برخی از نمونههای گیجالی و کلهجوب از نوع فوئیتیتاند. خود شکلی و عدم منطقه‌بندی، بالا بودن مقدار Fe/Fe + Mg، نقصان در جایگاه X و بالا بودن مقدار Al در اکثر تورمالین‌ها حاکی از ماگمایی بودن آنهاست، و وجود تورمالین‌ها به صورت گرهک در گرانیتهای پر آلومین دهگاه و آستانه نشانهی روشنی از غنی بودن ماگمای خاستگاه آنها از B است. بنابراین تورمالینهای مورد بررسی وابسته به محیطهای گرانیتی بوده و بوسیله یک گرماب با خاستگاه ماگمایی به وجود آمدهاند.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Geochemistry and source determination of tourmalines in Boroujerd area

چکیده [English]

The study of Microprobe Analyses in different tourmaline bearing unites in Boroujerd area, for example, quartz tourmaline veins in Nezamabad quartz diorites, Aplite-pegmatite tourmaline bearing Ghalesamorkhan, Gijali and Kabotarlan granodiorites, pegmatite veins in Kolahjob schist and nodular tourmaline in Dehgah and Astaneh show that most tourmalines in Boroujerd area are schorlite. Needle like Ghalae Samorkhan and some samples from Kolahjob - Gijali are foitite. Euhedral and none zoning, high Fe/Fe+Mg, low X site vacancy and high Al amount in more of tourmaline are reasons of magmatic source. The occurrence of tourmaline in peraluminous granite Dehgah and Astaneh is evidence of enriched B magma source. Therefor, the studied area tourmalines depend of granitic source and originate of hydrothermal fluid to magmatic source.

کلیدواژه‌ها [English]

Astaneh
Boroujerd
Microprobe Analyses
tourmaline

مراجع

[1] Slack J. F., Herriman N., Barnes R. G., Plimer I. R., "Stratiform tourmalinites in metamorphic terrenes and their geologic significance", Geology 12 (1984) 713-716.

[2] Henry D. J., Guidotti C. V., "Tourmaline as a petrogenetic indicator mineral: an example from the staurolite grade metapelites of NW-Marine", American Mineralogist 70 (1985) 1-15.

[3] Maning D. A. C., "Chemical and morphological variation in tourmalines from the Hub Kapong batholith of peninsular Tailand"و Mineralogical Magazine 45 (1982) 139-147.

[4] London D., Maning D. A. C., "Chemical variation and significance of tourmaline from SW England", Economic Geology 90 (1995) 495-519.

[5] Krynine P.D., "The tourmaline group in sediments", Journal of Geology 54 (1946) 65-87.

[6] رادفر ج.، "بررسی‌های زمین‌شناسی و پترولوژی سنگ‌های گرانیتوئیدی ناحیه آستانه- گوشه"، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشکده علوم، دانشگاه تهران (1366).

[7] احمدی‌خلجی ا.، "بررسی پترولوژی و پتروفابریک توده‌های نفوذی و دگرگونی مجاورتی منطقه بروجرد"، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشکده علوم، دانشگاه تهران (1378).

[8] احمدی‌خلجی ا.، "پترولوژی توده‌ی گرانیتوئیدی بروجرد"، رساله دکتری، دانشکده علوم، دانشگاه تهران (1385).

[9] Ahmadi-Khalaji A., Esmaeily D., Valizadeh M.V., Rahimpour-Bonab H., "Petrology and Geochemistry of the Granitoid Complex of Boroujerd, Sanandaj-Sirjan Zone, Western Iran", Journal of Asian earth Sciences 29 (2007) 859-877.

[10] Masoudi F., "Contact metamorphism and pegmatite development in the region SW of Arak, Iran", PhD Thesis, Leeds University, UK, (1997).

[11] Masoudi F., Yardley B.W.D., Cliff R.A., "Rb-Sr geochronology of pegmatites, plutonic rocks and a hornfels in the region southwest of Arak, Iran", Islamic Republic of Iran Journal of Sciences 13 (3) (2002) 249-254.

[12] Didier J., Barbarin B., "Enclaves and granite petrology", Elsevier (1991), 601 p.

[13] طهماسبی ز.، احمدی خلجی ا.، رجاییه م.، "تورمالین زائی در توده گرانیتوئیدی آستانه (جنوب غرب اراک)"، مجله بلورشناسی و کانی شناسی ایران، شماره 3 (1388) ،ص369-380.

[14] Hawthorne F. C., Henry D. J., "Classification of the minerals of the tourmaline group", European Journal of Mineralogy 11 (1999) 201-215.

[15] London D., Maning D. A. C., "Chemical variation and significance of tourmaline from SW England", Economic Geology 90 (1995) 495-519.

[16] Harraz H. Z., El-Sharkaway M. F., " Origin of tourmaline in the metamorphosed Sikait pelitic belt, south eastern desert, Egypt", Journal of African Earth Science 33 (2001) 391-416.

[17] Pesquera A., Torres-Ruiz J., Gil-Grespo P. P., Velilla N., "Chemistry and genetic implications of tourmaline and Li-F-Cs micas from the Valdeflores area (Caceres, Spain)", American Mineralogist 84 (1999) 55-69.

[18] Trumbull R.B., Chaussidon M., "Chemical and boron isotopic composition of magmatic and hydrothermal tourmalines from the Sinceni granite- pegmatite system in Swaziland", Chemical Geology 153 (1999) 125-137.

[19] Cavarretta G., Puxeddu M., "Schorl-Dravite-Ferridravite Tourmalines Deposited by Hydrothermal Magmatic Fluids during Early Evolution of the Larderclio Geothermal Field", Italy. Economic Geology 85 (1990) 1236-1251.

[20] Weisbrod A., Polak C., Roy D., "Experimental study of tourmaline solubility in the system Na-Mg-Al-Si-B-O-H. Applications to the boron content of natural hydrothermal fluids and tourmalinization process", Volume of Abstracts, International Symposium Experimental Mineralogy and Geochemistry, Nancy (1986) 140-141.

[21] Pirajno F., Smithies R.H., "The FeO/(FeO+ MgO) ratio of tourmaline: a useful indicator of spatial variations in granite- related hydrothermal mineral deposits", Journal of Geochemical Explorations 42 (1992) 371-381.

[22] اسماعیلی د.، محمدی ح.، حق نظر م.، "مقایسه ترکیب شیمیایی تورمالین در رگه های کوارتز- تورمالین قلع و تنگستن دار مناطق شاهکوه (شرق ایران) و نظام آباد (غرب ایران)"، مجله بلورشناسی و کانی شناسی ایران، شماره 3 (1388) ،ص343-356.