سنگ‌شناسی و ژئوشیمی گرانیتوئیدهای سیاه منصور شمال‌شرق میانه (شمال‌غرب ایران)

مؤید, محسن; شکاری اسفهلان, رقیه

سنگ‌شناسی و ژئوشیمی گرانیتوئیدهای سیاه منصور شمال‌شرق میانه (شمال‌غرب ایران)

نویسندگان

دانشگاه تبریز

چکیده

منطقهی سیاه منصور در شمالشرقی شهرستان میانه واقع شده است. برونزد انواع سنگهای آذرین در منطقه عبارتند از سنگهای آتشفشانی ائوسن تا میوسن با ترکیب بازالت، آندزیت، ریوداسیت، ریولیت و سنگهای گرانیتوئیدی و دیوریتی. سنگهای گرانیتوئیدی عبارتند از انواع مختلف موسکوویت گرانیت و گرانیت - گرانودیوریت. سنگهای موسکوویت گرانیت بهطور محدود بهصورت دایکهای لویکوگرانیتی داخل سنگهای دگرگون مشاهده میشوند که بر این اساس تشکیل موسکوویت گرانیتها در ارتباط با دگرگونیهای همراه به سن پرکامبرین(؟) و یا سیمیرین پیشین (؟) بسیار محتمل به نظر میرسد. برونزد سنگهای گرانیت و گرانودیوریت بهصورت استوک نسبتاً کوچک مشاهده میشود که نهشتههای رسوبی- آتشفشانی کرتاسه فوقانی و ائوسن را قطع کردهاند. موسکوویت گرانیتها و گرانیتها از نظر شاخص اشباع از آلومین بهترتیب در گسترهی پرآلومینوس و شبه رخشان تا پرآلومینوس قرار میگیرند. سری ماگمایی موسکوویت گرانیتها و گرانیت – گرانودیوریتها به ترتیب آهکی- قلیایی و قلیایی میباشد. بر اساس بررسیهای کانیشناسی و شواهد ژئوشیمیایی، سنگهای موسکوویت گرانیت از نوع S و گرانیت – گرانودیوریتها از نوع A (زیر گروه A1) هستند. خاستگاه ماگمایی و جایگاه زمینساختی گرانیتها – گرانودیوریتها از نوع غیر کوهزایی و درون صفحهای با خاستگاه گوشتهای بوده ولی محیط جایگیری سنگهای موسکوویت گرانیت به انواع Syn-COLG وابسته است. بررسی نمودارهایREE در گرانیتها و گرانودیوریتها نشانگر غنی شدگی شدید از LREE نسبت به HREE است که احتمالاً تشکیل این سنگها از یک خاستگاه غنی شده را نشان میدهد. ضمن اینکه آلایش پوستهای یا فرایند جدایش بلوری نیز میتواند در غنی شدگیLREE نقش مؤثری داشته باشد. مقادیر LREE و HREE در نمونههای موسکوویت گرانیتی نزدیک به هم بوده و تغییرات قابل ملاحظهای را در نمودارهای REE نشان نمیدهند. بررسی نمودارهای عنکبوتی برای انواع گرانیتوئیدهای نوع A و نوع S، دخالت خاستگاه پوسته ای در ژنز این سنگها را پیشنهاد میکنند.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Petrology and geochemistry of granitoids from Siyahmansur area, northeastern Miyaneh (NW Iran)

چکیده [English]

The Siyahmansour area is located between longitude 370 46َ 07" to 370 50َ 19" N and latitude 470 53ً 13" to 470 58َ 22" E in northeastern town of Miyaneh Exposure of different igneous rocks in the studied area including Eocene to Miocene volcanic rocks, granitoids and diorites. The granitoids are different including muscovite granites and granite-granodiorite. The muscovite granites are intruded into metamorphic rocks only as dykes. The intrusion age of these muscovite granitoid types could be related to the Precambrian (?) or Early Cimmerian (?) age of the metamorphic rocks. The granite-granodiorites, including alkali-feldespar granites and granodiorites, are intruded into the Cretaceous and Eocene volcano-sedimentary rocks. The geochemistry of variety of granitoids in the studied area indicate that in the view of aluminum saturation index, the muscovite granites and granite-granodiorite are peraluminous to metaluminous respectively. Magmatic series of muscovite granites and granite-granodiorite are determined as calc-alkaline and alkaline respectively. On the basis of mineralogy and geochemical evidences, the muscovite granites and granite-granodiorite are S-type and A-type (A1 subgroup) granitoids. Tectonic setting and petrogenesis of the granite-granodiorite are determined as anorogenic within plate granitoids having mantelic origin but the muscovite granites correspond to the Syn-COLG. REE diagrams of granite-granodiorite show high enrichment of LREE relative to HREE. This indicates that they are likely generated from an enriched source, although crustal contamination and/or fractional crystallization processes can be important too. REE amounts of the muscovite granites are relatively comparable and do not show considerable variations. The spider diagrams of A-type and S-type granitoides of Siyahmansour area are consistent with a crustal source of those rocks.

کلیدواژه‌ها [English]

granitoids
Metamorphic Rocks
S-type
A-type
Siyahmansur
Miyaneh

مراجع

]1[ نبوی م. ح.، "دیباچه ای بر زمین شناسی ایران"، سازمان زمین شناسی کشور، تهران، 109 ص (1355).

[2] Stocklin J., "Structural correlation of the Alpine orogen between Iran and Central Asia" Soc. Geol. Fr., Mem. Hors. Ser. 8 (1977) 333-353.

[3] Berberian M., King G. C., "Towards a paleographical and tectonics evolution of Iran" Canadian Journal of Earth Sciences 18 (1981) 210-265.

]4[ ریاضی خیابانی ف.، "پتروگرافی و پترولو‍‍ژی سنگ‌های آذرین و دگرگونی منطقه نی باغی (شمالشرق میانه)". رساله کارشناسی ارشد. دانشگاه تبریز (1384).

]5[ قادری م.، "بررسی پتروگرافی و ژئوشیمی متاپلیت‌های جنوبشرق بزقوش- آذربایجان شرقی، شمالغرب ایران". رساله کارشناسی ارشد. دانشگاه تبریز (1389).

]6[ بهروزی ا.، امینی آذر ر.، عزتیان ف.، امامی م.، داوری م.، هادوی ف.، بغدادی ا.،"نقشه زمین شناسی سراب، مقیاس 100000/1"سازمان زمین شناسی ایران (1371).

]7[ علوی تهرانی ن.، لطفی م.، بوردت پ.، سبزه‌ای م.، بهروزی ا.، حقی پور، ا. عمیدی م.، "نقشه زمین شناسی 250000/1 میانه" سازمان زمین شناسی ایران (1357).

]8[ لطفی م.، "بررسی های زمین شناسی و پترولوژی منطقه شمال-شمال شرق میانه (آذربایجان خاوری)" پایان نامه کارشناسی ارشد. دانشکده علوم دانشگاه تهران (1354).

]9[ حاجی علیلو ب.، رضایی ح.، هاشم امامی م.، "نقشه زمین شناسی 1000000/1 کیوی" سازمان زمین شناسی ایران.

[10] Khain V. E., "Structure and main stages in the tectonomagmatic. Development of Caucasus: an attempt at geodynamic interpretation" American Journal of Sciences 275-A (1975) 131-156.

[11] Hirayama K., Samimi M., Zahedi M. Q. Hushmand-Zahedi A., "Geology of Tarom district western part (Zanjan area North West Iran)" Geological Society of Iran Report (1966) 8.

[12] Lescuyer J. L., Riou R., "Geologie de La region Mianeh (Azarbaijan). Contribution aI etude du volcanisme tertiare de Iran" These de 3e cycle Grenoble (1976) 233p.

[13] Didon J., GEemain Y.M. "Le Sabalan , volcan plio-quaternaire de 1'Azerbaïdjan oriental (Iran)" Thèse 3e cycle Grenoble (1976) 304 p.

[14] Irvine T. N., Baragar W. R. A., "A guide to the Chemical classification of the common volcanic rocks" Canadian Journal of Earth Sciences 8 (1971) 523-548.

[15] Le Maitre R. W., "The chemical variability of some commn igneous rocks" Journal of Petrology 17(4) (1976) 589-637.

[16] Mortazavi M., Sparks R. S. J., "Origin of rhyolite and rhyodacite lavas and associated mafic inclusions of cape Akrotiri, Santorini: the role of basalt in generating calcalkaline silicic magmas" Contribiution to Mineralogy and Petrology 146 (2004) 397-413.

[17] Boynton W. V., "Geochemistry of rare earth elements: meteorite studies. In: Henderson, P., (Ed), Rare Earth Element Geochemistry" Elsevier, New Yourk (1984) 63-114.

[18] Wass S. Y., Roger N. W., "Mantle Metasomatism precursor to alkaline continental volcanism" Geochimical Cosmochimestry Acta 44 (1980) 1811-1823.

[19] Sirvastava R. K., Singh R. K., "Trace element geochemistry and genesis of precabrian subalkaline mafic dikes from the central Indian caton: evidence for mantle metasomatism" Journal of Asian Earth sciences 23 (2004) 373-389.

[20] Sun S. S., McDonough W. F., "Chemical and isotopic systematic of oceanic basalts: implications for mantle composition and proccesse. In Saunders AD, Norry MJ (eds) Magmatism in ocean basins" Geological Society of London Special Publication 42 (1989) 313-345.

[21] Pearce J. A., Harris N. B. W., Tindle A. G., "Trace element discrimination diagrams for the tectonic interpretation of granitic rocks" Journal of Petrology 25 (1984) 956-983.

[22] Harris C., "The petrology of lavas and associated plutonic inclusions of Ascension Island" Journal of Petrology 24 (1983) 424-470.

[23] Saunders A. D., Story M., Kent R., Norry M. J., "Consequen of plum lithosphere interactions. In: story, B. C., Alabaster, Pankhurst, R. G., (Eds), magmatism and the causes of continent break-up" Geological Society of London Special Publication 68 (1992) 41-60.

[24] Nagudi, N; Koberl,Ch; Kurat, G., Petrography and geochemistry of the sigo granite, Uganda and implications for origin. Journal of African Earth Sciences 36 (2003) 1-14.

[25] Rollinson H. R., "Using geochemical data: evaluation, presentation, interpretation" Longman UK (1993) 352 pp.

[26] Barker F., "Trondjemites: Definition, environment and hypotheses of origin. In: Barker F (ed) Trondjemites, dacites and related rocks" Elsvier Amsterdam (1979) 1-12.

[27] Middlemost E. A. K., "Magmas and magmatic rocks: An introduction to igneous petrology" London UK Long man (1985) 266.

[28] Shand S. J. "Eruptive rocks: their genesis, composition, classification and their relation to ore-deposites" 3rd edition, John Wiely Sons, New Yourk (1943) 488pp.

[29] Frost B. R., Barnes C. G., Collins W. J., Arculus R. J., Ellis D. J., Frost C. D., "A Geochemical classification for Granitic Rocks" Journal of Petrology 42 (2004) 2033-2048.

[30] Eby G. N., "Chemical Subdivision of the A-type granitoids: Petrogenesis and tectonic implications" Geology 20 (1992) 641-644.

[31] Clarke D. B., "Granitoid rocks" Chapman & Hall (1992) 283p.

[32] Harris N. B. W., Pearce J. A., Tindle A. G., "Geochemical characteristics of collision zone magmatism. In Coward M. P. and Reis, A. C. (eds). Collision tectonics" Special publication of Geological Society of London 19 (1986) 67-81.

[33] Pearce J. A., "Source and setting of granitic rocks" Episodes 19 (1996) 120-125.

[34] Batchelor R. A., Bowden P., "Petrogenetic interpretation of granitoid rocks series using multicationic parameters" Chemical Geology 48 (1985) 43-55.

[35] Ferre E. C., Caby R., Peucat J. J., Capdevila R., Monie P., "Pan-African, Post-collisional, ferro-ptassic granite and quartz-monzonit plutons of Eastern Nigeria" Lithos 45 (1998) 255-279.