کانی‌شناسی، ژئوشیمی و تغییرات جرم ناشی از دگرسانی سنگ‌های آتشفشانی منطقه‌ی خوش ییلاق، شرق استان گلستان

نویسندگان

1 دانشگاه فردوسی مشهد

2 دانشگاه گلستان

چکیده

سنگ­های آتشفشانی خوش ییلاق به سن سیلورین بالایی، در شرق استان گلستان و در منطقه­ی ساختاری البرز شرقی واقع شده­اند. این توده آتشفشانی به­طور مشخص تحت تاثیر گرمابی­های دگرسان شده و دگرسانی پروپلیتی، یکی از دگرسانی­های گسترش یافته در این منطقه است که بر پایه بررسی­های صحرایی و پراش پرتو ایکس، چهار منطقه­ی دگرسان کلریتی، اپیدوتی، آلبیتی و هماتیتی قابل تشخیص­اند. نتایج ریز پردازشی نشان می­دهد که کلریت­های منطقه از نوع پنینیت، تالک کلریت و دیابانیت بوده و نشان دهنده­ی این است که این کانی در گستره­ی دمایی180 تا 250 درجه­ی سانتی­گراد تشکیل شده­ است. میانگین پیستاسیت در اپیدوت­های مورد بررسی 15/31 است و نشان می­دهد که از نوع ماگمایی بوده و بر این اساس اپیدوت­ها از سوسوریتی شدن پلاژیوکلازها تشکیل شده­اند. بررسی دیاگرام­های ایزوکان نشاندهنده تحرک بالای برخی از عناصر غیرمتحرک در طی دگرسانی است، به طوری­که در زون دگرسانی آلبیتی با میانگین شیب ایزوکان 06/1و 09/1 بیشترین و در زون دگرسانی کلریتی با میانگین شیب 1 و 03/1 کمترین تغییرات جرم را طی دگرسانی شاهدیم. همچنین بر پایه­ی این نمودار، SiO2 و P < sub>2O5 در تمامی زون های دگرسانی تهی­شدگی و L.O. I و Fe2O3 غنی شدگی از خود نشان می­دهند. بر پایه ی محاسبات شاخص شیمیایی دگرسانی، زون اپیدوتی بین 26/46% تا 30/46% ،زون آلبیتی بین 86/47% تا 49/51% ، زون کلریتی بین50/46% تا 33/47% و زون هماتیتی بین 7/59 %تا 45/71% دستخوش دگرسانی شده­اند.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Mineralogy, geochemistry and mass changes due to alteration of Khosh yeylagh volcanic rocks, East of Golestan province

چکیده [English]

The volcanic rocks of Silurian in Khosh yeylagh are located in eastern Alborz structural zone, east of Golestan Province. This volcanic mass is significantly affected by hydrothermal alteration.  Propylitic alteration is the most dominant alteration in this area. Based on field observation and X-Ray diffraction studies, four alteration zones of chlorite, epidote, albite and hematite are recognized in the study area. The results of XPMA show that chlorites present in rocks of this area as peninite, talc- chlorite and diabanite.  These minerals are formed in temperature ranging from 180 to 250 0C. The average of pistasite amount in epidotes is 31.15 which shows that this mineral is magmatic type and is composed of saussuritized plagioclase.  Isocon diagrams show the high mobility of some immobile elements during alteration. In albite, alteration zone with an average isocon slope of 1.06 and 1.09 is the highest while in chlorite, alteration zone with an average isocon slope of 1 and 1.03 is the lowest mass transfer which can be observed during alteration. Also based on these diagrams, SiO2 and P < sub>2O5 show depletion and L.O.I and Fe2O3 enrichment in all alteration zones. Chemical index of alteration (CIA) indicate that on epidote alteration zone 46.26% to 46.30%, albite alteration zone 47.86% to 51.49%, chlorite alteration zone 46.50% to 47.33% and hematite alteration zone 59.7% to 71.45% have gone under alteration.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Khoshyeylagh
  • volcanic rocks
  • propylitic alteration
  • pistasite
  • isocon diagram
  • Chemical index of alteration (CIA)

مراجع

[1] Bolgolepov V.G., ”The recomputation of the chemical analyses of rocks in studying metasomatic process”, Intern. Geol. Rev., Vol 5, (1963) 1585- 1592.

[2] Gresens R.L., “Composition -volume relationships of metasomatism”, Chem. Geol., Vol. 2, (1967) 47-65.

[3] Grant J.A., ”Isocon analysis: A brief review of the method and applications”, Phys. Chem. Earth, Vol. 30, (2005) 997-1004.

[4] Grant J.A., “The isocon diagram; a simple solution to Gresens’ equation for metasomatic alteration. Econ.Geol”, Vol. 81 (1986) 1976-1982.

[5] Ghavidel-Syooki M., Hassanzadeh J., Vecoli M., “Palynology and isotope geochronology of the upper Ordovician- Silurian successions(Gheli and Soltam Meidan Formation)in the Khoshyeilagh area,eastern Alborz Range,northern Iran;stratigrapic and paleogeographic implications", Review of Paleobotany and Palynology(2011) 251-271.

[6] بابازاده ش.، مظاهری س.ا.، رقیمی م.، رحیمی چاکدل ع.، "بررسی تغییرات جرم ناشی از دگرسانی در سنگ‌های آتشفشانی دگرسان شده منطقه خوش ییلاق"، چهارمین همایش زمین شناسی اقتصادی ایران،دانشگاه بیرجند،(1391).

[7] Marcelot G., Maury R.C., Lefevre C., "Mineralgy of Erromango Lava New Hebride: Evidence of an early stage of fractionation in island arc basalts", Lithos 16 (1983) 135-151.

[8] Tulloch A. J., "Comment on "Implications of magmatic epidote - bearing plutons on crustal evolution in the accreted terranes of northwestem North America" and "Magmatic epidote and its

petrologic significance". Geology 14 (1986) 186-187.

[9] Sial A. N., Vasconcelos P. M., Ferreira V. P., Pessoa R. R., Brasilino R. G., Morais neto J. M., “Geochronological and mineralogical constraintson depth of epidote-bearing magmas from northeastern Brazil”, Lithos105 (2008) 225-238.

[10] Fery M., de Capitanic C., Liou J.G., “A new petrogenetic grid for low-grade meta basites", J Metamorphi.Geol 9(1991) 497-509.

]11[ مظاهری ا.، "اهمیت پیستاسیت در تشخیص نوع اپیدوت"، ششمین همایش بلورشناسی و کانی شناسی ایران، دانشگاه علم صنعت تهران، (1378).

[12] Hynes A., “Carbonitization and mobility of Ti, Y, and Zr in Ascot Formation metabasalts, S.E. Quebec. Contrib", Mineral. Petrol, Vol. 75 (1980) 79- 87.

[13] Nessbitt H. W., Young G. M., “Early proterozoic climate and plate motions inferred from major element chemistry of lutites”, nature, 299(1982) 715-717.

[14] Fedo C. M., Nesbitt P., Young G.M., ”Unraveling the effect of potassium metasomatism in sedimentary rocks and paleosols, with implications for paleoweathering conditions and provenance", Geology 23 (1995) 363-381.

[15] Thompson G., “Basalt seawater interaction.In:P.Rona et al (Editors).Hydrothermal processes at sea floor spreding centers.Plenum”, New York (1983) 225-278.

[16] Cathelineau M., Nieva D., “A chlorite solid solution geothermometer, The Los Azufres (mexico) Geothermal system”, Contribution to Mineralogy and Petrology 91 (1985) 235-244.

[17] Cathelineau M., “The Hydrothermal alkali metasomatism effect on granitic rocks: Quartz dissolution and related subsolidus changes”, Journal of Petrology 27(1986) 945-956.

فایل ها

سابقه مقاله

  • تاریخ دریافت: 11 تیر 1404
  • تاریخ بازنگری: 15 بهمن 1404
  • تاریخ پذیرش: 11 تیر 1404

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار