سنگ‌نگاری، دگرسانی، کانی سازی و پی‌جویی‌های ژئوشیمیایی در منطقه‌ی شمال‌ غرب ارغش نیشابور

نویسندگان

دانشگاه فردوسی مشهد

چکیده

منطقه­ی مورد بررسی ­در شمال­شرق ­نیشابور در استان خراسان رضوی و در شمال­غرب معدن طلای ارغش واقع شده است. سنگ­های منطقه از واحدهای عمیق تا نیمه عمیق با ترکیب  اسیدی_ حدواسط تشکیل شده­اند و شامل گرانودیوریت، دیوریت و گرانیت هستند. این توده­ها شدیداً دگرسان شده­اند. زون­ های آلتراسیون شامل: زون پروپلیتیک، سرسیتیک، سیلیسی و آرژیلیک است. کانی­سازی به دو شکل اولیه و ثانویه دیده می­شود. کانی­سازی اولیه خود به دو بخش تقسیم می­شود، کانی­ سازی پراکنده در توده­ های نفوذی (سین­ ژنتیک) و کانی­سازی رگه­ای در منطقه­های گسله (اپی ژنتیک). کانی­­سازی پراکنده شامل پیریت بوده و در متن توده­های گرانیتی و دیوریتی مشاهده می­شود. کانی­­­سازی رگه­ای پیریت، کالکوپیریت، کوارتز و کلسیت در ارتباط با زون­های گسله­ با روندهای شمال­ شرقی_ جنوب­ غربی، شمال­غربی_ جنوب­شرقی و شرقی _غربی که شیب حدود NE60 درجه دارند مشاهده شده­ است. کانی­های ثانویه  نیز شامل ، مالاکیت، آزوریت، هماتیت ، گوتیت و کوولیت است. بررسی­های ژئوشیمیایی بیهنجاری عناصر مس، سرب، روی را در هاله­های ژئوشیمی اولیه و ثانویه نشان می­دهد. بیشترین مقدار مس در رسوب­های آبراهه­ای 124، روی 85  و سرب 38 گرم در تن است و در نمونه­ های سنگی بیشترین مقدار مس 2200، روی 336  و سرب 589 گرم در تن به دست آمده است. این بیهنجاری­ها در ارتباط با توده­های عمیق و نیمه عمیق با ترکیب اسیدی- حدواسط  بوده و با زون­های دگرسان سیلیسی و سرسیتیک- پروپلیتیک هستند. حضور کانی­سازی افشان به صورت سطحی و زیر سطحی، وجود کانی­سازی نوع رگه­ای طلا ،آنتیموان و حضور زون­های گسله در منطقه ارغش و نیز حضور هاله­های ژئوشیمیایی اولیه و ثانویه برای عناصر مس، سرب و روی در منطقه مورد بررسی و مناطق مجاور، می­تواند پیشنهاد کننده­ی احتمال حضور کانسارهای نوع رگه­ای وابسته به مس پورفیری در منطقه مورد بررسی باشد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Petrography, alteration, mineralization and geochemical exploration of North West of Arghash area (Neyshabour)

چکیده [English]

The study area is located at northeast of Neyshabour in the Khorasan Razavi Province, northwest Arghash Gold Mine. The rocks of area are composed of polutonic to subvolcanic units with acid- intermediate in composition. They consist of granodiorite, diorite and granite. Alteration zones are: propylitic, sericitic, silicified and argillic. In the study area, mineralization is divided into two types: primary and secondary .The Primary mineralization consists of disseminated type in intrusive bodies (syngentic) and vein-type mineralization in fault zones (epygentic). Pyrite is recognized in dioritic and granitic intrusive as disseminated.The vein- type mineralization consists of chalcopyrite, pyrite, quartz and calcite minerals which are related to NE-SW, NW-SE, E-W fault zones dipping 60 degree. Secondary minerals in the study area are malachite, azurite, hematite, goethite and covellite. Geochemical study in the area shows anomalies for Cu, Pb and Zn in primery and secondary geochemistry halos. High concentration of Cu, Zn and Pb in stream sediments samples are 124, 85 and 38  ppm and in rock samples are 2200, 336 and 589 ppm respectively. Based on present of disseminated mineralization in the surface and undersurface Arghash area, present of vein-type mineralization Au and Sb in the arghash area and present of vein-type mineralization in the fault Zone in the study area, present of geochemistry halos for Cu, Zn, Pb in the study ares and surrounded, probably Arghash area can be vein-type mineralization ralatad to copper porphyry system in this area. 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Vein- type mineralization
  • geochemical exploration
  • copper porphyry
  • arghash
  • alteration
[1]‌ نادری میقان ن.، ترشیزیان ه.، "نقشه ‌زمین‌شناسی100000/1 ورقه کدکن"، انتشارات سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور (1377).

[4] سازمان ‌زمین‌شناسی کشور، "شرکت‌ اکتشافات ‌ ژِئوشیمیایی‌ استان‌ جیانکسی‌ جمهوری‌ خلق ‌ چین"، ۱۹۹۶-۱۹۹۲،گزارش‌ عملیات ‌اکتشاف ژئوشیمیایی‌ چهارگوش ۱۰۰۰۰۰ /۱ نقشه‌ کدکن، گزارش آنومالی‌های ‌طلا و آنتیموان ‌همراه ‌ آرسنیک،تنگستن،جیوه‌ وسزیم‌ درمنطقه.

[5] سازمان زمین‌شناسی،"پروژه اکتشافی، ژئوشیمی ناحیه‌ای رسوبات رودخانه‌ای سمنان_ کاشمر"، (1996).

[6] سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور، "گزارش نقشه زمین‌شناسی_ معدنی 5000/1 منطقه ارغش و طرح اکتشاف طلا"، (1379).

[7] شمعانیان غ. ح.، "سازمان ‌زمین‌شناسی‌ و ‌اکتشافات‌ معدنی کشور"، طرح اکتشافات ‌چکشی ‌منطقه‌ ی‌ ارغش ‌و‌ طرح اکتشاف طلا ،75 صفحه، (1377).

[8] کریم‌پور م. ح.، سعادت س.، "طرح‌ پژوهشی ‌مطالعه ‌و بررسی‌ پتانسیل‌های ‌معدنی ‌و تعیین‌ اولویت‌های ‌ اکتشافی ‌با استفاده ‌از داده‌های ‌ماهواره‌ ای، آلتراسیون، ژئوشیمی ‌و ژئوفیزیک‌ در محدوده‌ی نقشه 100000/ 1 کدکن"، (1385).

[9] کریمی سعیدآبادی زهرا.، "پتروگرافی، آلتراسیون، کانی‌سازی و ژئوشیمی جنوب‌غرب ارغش"، پایان‌نامه کارشناسی ارشد زمین‌شناسی اقتصادی، دانشگاه فردوسی مشهد- 181 صفحه (1388).

[10] غلامی نرگس.، "پتروگرافی، آلتراسیون، کانی‌سازی و ژئوشیمی شرق ارغش"، پایان‌نامه کارشناسی ارشد زمین‌ شناسی اقتصادی، دانشگاه فردوسی مشهد- 189 صفحه (1388).

[11] ملک زاده شفارودی آ، کریم پور م.ح، مظاهری ا.، "زمین شناسی، دگرسانی، کانی سازی و ژئوشیمی گستره MA-ᴨ ، منطقه پی جوئی مس- طلای پورفیری ماهر آباد، استان خراسان جنوبی"، مجله کانی و بلورشناسی کشور. سال هفدهم. شماره 4، صفحه 639 تا 654 (1388).

[2] Stocklin J., "Structural correlation of the Alpine ranges between Iran and central Asia", Mem. Sos Geol. France, 8:33-353. Paris (1977).

[3] Pilger A., "Die zeitlich tektonische Entwicklung der iranischen Gebirge", Clausthater Geol. Abh.,8, pp.1-27,4 figs., 5 pls Clausthal- Zellerfeld 1971.

[11] Ishihara S., "the granitoid series and mineralization: Economic Geology", 75th Anniv.v, p458 (1981).

[12] Gifkins C., Herramann W., Large R., "Altered and Volcanicrocks aguide to description and interpretation:printed in Australia by priting Authority of Tasmania", pp . 25-27 (2005).

[13] velde, B., 1995, Origin and mineralogy of Clay and invironment, Springer, p. 319.

[14] Chavez w. x, "Supergene Oxidation of Copper deposite: zoning and distribution of Copper oxide Minerals", Social Economic Geology News, 141 (2000)10-12.

[15] Bean R.E., "An investigation of the manner and time of malachite unpub", M.Sc.thesis, Ariz, uiv., 82p (1968).