بررسی‌های دورسنجی، زمین‌شناسی، دگرسانی، کانی‌سازی و ژئوشیمیایی در گستره‌ی پی‌جوئی مس- طلا بالازرد، غرب نهبندان

نویسندگان

دانشگاه فردوسی مشهد

چکیده

 گستره­ی بالازرد در غرب نهبندان و در بخش مرکزی لوت واقع شده است. واحدهای سنگی این منطقه شامل ریولیت و آندزیت با سن ائوسن بوده که توده­های نیمه نفوذی حدواسط با ترکیب مونزودیوریت تا ­دیوریت پورفیری در آن نفوذ کرده­اند. شواهدی نظیر وجود کانی­سازی سولفیدی ‌پراکنده دانه و نیز دگرسانی‌های شدید، متنوع و گسترده (در مساحتی بالغ بر 20 کیلومتر مربع)، نشاندهنده­ی پتانسیل بالای کانی‌سازی در این گستره­ی است. دگرسانیهای وسیع شامل آرژیلیک، سرسیت-آرژیلیک، سیلیسی-آرژیلیک ، آرژیلیک پیشرفته و پروپلیتیک واحدهای آتشفشانی و نفوذی منطقه را تحت­تاثیر قرار داده است. کانی­سازی به­شکل افشان و رگه­ای مشاهده می­شود. مجموعه­ی کانیایی درون­زاد شامل پیریت و کالکوپیریت در توده های نفوذی و پیریت ، اسفالریت، کالکوپیریت و گالن در رگه­های کوارتز-کربنات هستند. همچنین کانی­های ثانویه شامل کولیت، کالکوزیت، مالاکیت و آزوریت در رگه­های کوارتز-کربنات دیده می­شوند. براساس داده‌های زمین­شیمی، عناصر طلا، نقره، مس، روی، آنتیموان، آرسنیک و سرب به ترتیب با بیشترین مقدار ppb 2470، ppm 114 ، ppm  1250 ، ppm 2462 ، ppm 103، ppm 98 و ppm 968 بیهنجاری نشان می‌دهند.  بررسی­های زمین­شناسی، کانی­شناسی، دگرسانی و ژئوشیمیایی در گستره­ی بالازرد نشان دهنده­ی کانی­سازی سولفیدی در رگه­های کوارتز-کربنات در اثر عملکرد یک گرماب­که در مسیر گسلها و زونهای برشی در حرکت بوده است ایجاد شده­اند. علاوه براین کانی­سازی وسیع و پراکنده پیریت و به مقدار کمتر کالکوپیریت همراه با زونهای دگرسانی، نمایانگر فعالیت گسترده­ی گرماب­ها در منطقه است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Studies of remote sensing, geology, alteration, mineralization and geochemistry of Balazard copper-gold prospecting area, west of Nehbandan

چکیده [English]

Balazard area is located in west of Nehbandan in the center of Lut Block. Eocene andesite and rhyolite cover most of the area. Subvolcanic rocks such as quartz monzodiorite porphyry, biotite quartz diorite porphyry, pyroxene hornblende diorite porphyry, hornblende pyroxene quartz diorite porphyry and hornblende diorite porphyry intruded the volcanic rocks. Evidence such as disseminated sulfide mineralization and intense alterations, indicates high potential of mineralization for this area. Alteration and mineralization cover more than 20 square kilometer areas. Volcanic and subvolcanic rocks are highly altered, contain argillic, sericite-argillic, silisic-argillic, advanced argillic and propylitic. Mineralization is present as disseminated and veins. Hypogene minerals in intrusive rocks are pyrite and chalcopyrite and in carbonate-quartz veins are pyrite, sphalerite, chalcopyrite and galena. Supergene minerals are chalcosite, covelite, malachite and azurite that seen in carbonate- quartz veins. Geochemical data show high anomalies of Au, Ag, Cu, Zn, Sb, As and Pb respectively, with maximum values are 2470 ppb, 114 ppm, 1250 ppm, 2462 ppm, 103 ppm, 98 ppm and 968 ppm. Geological, mineralogical, alteration and geochemical studies indicate that sulfide mineralization in carbonate-quartz veins has formed by the influence of hydrothermal fluid that moves in faults and shear zone. In addition widespread and disseminated pyrite and chalcopyrite mineralization associated with alteration zones, represents a widespread activity of hydrothermal fluids.

کلیدواژه‌ها [English]

  • alteration
  • Aster
  • carbonate- quartz vein
  • Balazard
  • nehbandan
[1] ملک‌زاده آ.، حیدریان م.ر.، کریم‌پور م.ح.، "کانی‌سازی و اکتشافات ژئوفیزیکی به روش IP/RS و مغناطیس‌سنجی‌زمینی در محدوده MA-I و اطراف آن، منطقه اکتشافی مس- طلا پورفیری ماهرآباد شرق ایران"، مجله زمین‌شناسی اقتصادی ایران، ( 1388)، شماره 1، جلد 1 ص.17-1.

]2[ آقانباتی ع.، "زمین‌شناسی ایران"، سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور،(1383)، 606 صفحه.

[3] Arjmandzadeh R., Karimpour M.H., Mazaheri S.A., Santos J.F., Medina J., Homam S.M., “Sr–Nd isotope geochemistry and petrogenesis of the Chah-Shaljami granitoids (Lut Block, Eastern Iran)”. Journal of Asian Earth Sciences 41, (2011) 283–296.

]4[ کریم‌پور م.ح.، ملک‌زاده شفارودی آ.، مظاهری س.ا.، حیدریان شهری م.ح.، " ماگماتیزم و انواع کانی‌سازی مس، طلا، قلع و تنگستن در بلوک لوت"، مجموعه مقالات پانزدهمین همایش انجمن بلورشناسی و کانی‌شناسی ایران، دانشگاه فردوسی مشهد، (1386) ص. 604-598.

]5[ ملک زاده شفارودی آ.، "زمین‌شناسی، کانی‌سازی، دگرسانی، ژئوشیمی، تفسیرداده‌های ژئوفیزیکی، میکروترمومتری، مطالعات ایزوتوپی و تعیین منشاء کانی‌سازی مناطق اکتشافی ماهرآباد و خوپیک، استان خراسان‌جنوبی"، پایان نامه دکتری زمین‌شناسی اقتصادی، دانشگاه فردوسی مشهد، (1388)، 600 صفحه.

]6[ عبدی م.، کریم‌پور م.ح.، نجفی ع.، "زمین‌شناسی، آلتراسیون و پتانسیل کانه‌زایی در منطقه کوهشاه، خراسان جنوبی"، نخستین همایش انجمن زمین‌شناسی اقتصادی ایران، دانشگاه فردوسی مشهد (1389) ص. 574-567.

]7[ ارجمندزاده ر.، "مطالعات کانی‌سازی، ژئوشیمی، سن‌سنجی و تعیین جایگاه تکتونوماگمایی توده های نفوذی در اندیس معدنی ده سلم و چاه شلغمی، بلوک لوت، شرق ایران"، پایان نامه دکتری زمین‌شناسی اقتصادی ، (1390)، 369 صفحه.

]8 [ارجمندزاده ر.، کریم‌پور م.ح.، سانتوز ژ.ف.، مظاهری س.ا.، مدینا ج.، همام س.م. "تحول سیالات گرمابی در زونهای مختلف دگرسانی-کانی‌سازی در سیستم پورفیری ده سلم، بلوک لوت، شرق ایران"، دومین همایش انجمن زمین‌شناسی اقتصادی ایران، دانشگاه لرستان (1390).

]9[کارجو مهدی،"گزارش اکتشاف مقدماتی در محدوده پروانه اکتشاف شرکت ماهور مس"،( 1386)، 270 صفحه.

]10[ میرزایی راینی ر.، احمدی ع.، میرنژاد ح.، "بررسی‌های کانی‌شناسی و شاره‌های درگیر در کانسار چندفلزی ماهور، شرق بلوت‌لوت، ایران‌مرکزی"، مجله بلورشناسی و کانی‌شناسی ایران، سال بیستم، شماره 2، (1391)،ص 307-318.

]11[کریم‌پور م.ح.، ملک‌زاده آ.، فارمر ل.، استرن چ. ، "پتروژنز گرانیتوئیدها، سن‌سنجی زیرکن به روش U-Pb ، ژئوشیمی ایزوتوپهای Sr-Nd و رخداد مهم کانی سازی ترشیاری در بلوک لوت، شرق ایران "، مجله زمین شناسی اقتصادی ایران، (1391)، شماره 1، جلد 4 ص.27-1.

]12[ میری ر.، کریم‌پور م.ح.، مظاهری ا.، "مطالعه کانی‌زایی طلا، مس و روی در منطقه بالازرد، غرب شهرستان نهبندان"، چهارمین همایش انجمن زمین‌شناسی اقتصادی ایران، دانشگاه بیرجند (1391).

[13] Deyell C.L., Hedenquist J.W., “Trace element geochemistry of enargite in the Mankayan district, Philippines”, Economic Geology, v. 106,(2011) p. 1465–1478.









[14] Cooke D.R. Deyell C.L., Waters P.J., Gonzales R.I., and Zaw K., “Evidence for Magmatic-Hydrothermal Fluids and Ore-Forming Processes in Epithermal and Porphyry Deposits of the Baguio District, Philippine”, Economic Geology, v. 106,( 2011) ,1399–1424.

[15] حسینی ض.، افشاریان‌زاده م.، چایچی ز.، "نقشه زمین‌شناسی 250000/1 ده سلم (چاه‌وک)"، سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی‌کشور (1371).

[16] اکرمی ا.، نادری میغان ن.، "نقشه زمین‌شناسی 100000/1 ده‌سلم"، سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی‌کشور (1384).

]17 [براتی، ب.، "برداشت ژئوشیمی برگه 100000/1 ده‌سلم"، سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی‌کشور (1383).

[18] Perez D.J., Crosta A.P., Souza Filho C.R., Marin G., ""Mineral mapping exploration using hyperspectral AVIRIS data in Los Menucos area, Rio Negro province(67°51’W- 40°53’S), Argentina", 29th International Symposium on Remote Sensing of Environmgent, BuenosAires, Argentina, 99-102.

[19] Zhonghai He., Binbin He., Cui ying, “Hydrothermal alteration mapping using Aster data in east Kunlun mountain, Chin, Geoscience and Remote Sensing Symposium (IGARSS)”, (2010), 4514 – 4517.

[20] Beiranvand Pour, A., Hashim, M., "The application of ASTER remote sensing data to porphyry copper and epithermalgold deposits", Ore Geology Reviews, (2012), 44, 1–9.

[21] Lowell, J.D., Guilbert, J.M., "Lateral and vertical alteration–mineralization zoning In porphyry ore deposits", Economic Geology, (1970), 65, 373–408.

[22] Kretz R., "Symbols for rock-forming minerals", American Mineralogist, 68 (1983) 277-279.

[23] Frotteir G.L., Burov.E., "The development and fracturing of plutonic apexes: implications for porphyry ore deposits", Earth and Planetary Science Letters, (2003), 214, 341-356.

[24] Sillitoe R., "Gold-rich porphyry deposits: descriptive and genetic models and their role in exploration and discovery", SEG Reviews, (2000), 13, 315-345.