سنگ‌شناسی، کانی‌شناسی منطقه‌های دگرسانی و پی‌جویی‌های ژئوشیمیایی در منطقه‌ی جنوب‌باختری سرخ کوه، شرق ایران

نویسندگان

دانشگاه فردوسی مشهد

چکیده

منطقه­ی پی­جویی جنوب‌ باختری سرخ کوه در 120 کیلومتری جنوب باختری بیرجند و در بخش باختری بلوک لوت قرار گرفته است. بنابر بررسی­های زمین‌شناسی، منطقه­ی مورد نظر از سنگ‌های آتشفشانی با ترکیب آندزیت و بازالت تشکیل یافته که نفوذ توده‌های نفوذی با ترکیب هورنبلند دیوریت، هورنبلند تونالیت و بیوتیت مونزونیت در آن­ها موجب دگرسانی وسیع و کانی‌سازی شده است. کانی‌شناسی زون‌های دگرسانی براساس بررسی­های دورسنجی، صحرایی، سنگ­نگاری و XRD شامل کلریت، اپیدوت، کربنات، سریسیت، کوارتز، کائولینیت و ناتروآلونیت است که در قالب 5 زون دگرسانی پروپیلیتیک، آرژیلیک، کربناتی، کوارتز- سریسیت- پیریت و سیلیسی قابل تفکیک­اند. کانی‌سازی به­شکل‌های پراکنده، رگچه­ای و رگه‌ای دیده می‌شود. کانی‌سازی رگه‌ای با راستای شمال‌باختری- جنوب­خاوری در سنگ میزبان هورنبلند دیوریت پورفیری تشکیل شده و عبارتند از کوارتز، کالکوپیریت، پیریت و کانی­های ثانویه. کانی‌سازی پراکنده و رگچه­ای نیز شامل کوارتز، پیریت، مگنتیت، کالکوپیریت و کانی­های ثانویه است که در بیوتیت مونزونیت دگرسان شده و هورنبلند دیوریت پورفیری مشاهده می­شود. کانی­های ثانویه شامل کالکوسیت، کوولیت، مالاکیت، آزوریت، هماتیت و گوتیت در منطقه دیده می­شوند. بررسی­های ژئوشیمیایی رسوب­های رودخانه‌ای نشان­دهنده­ی دامنه­ی تغییرات برخی عناصر نظیر مس از 48 تا 92، سرب از 16تا 22 و روی از 27 تا 123 گرم درتن است. در ژئوشیمی خرده‌سنگی نیز ناهنجاری مس تا 5 درصد، آرسنیک تا 3/1 درصد، مولیبدن تا 150، سرب تا 362 و روی تا 743 گرم درتن و طلا تا 278 میلی­گرم در تن شناسایی شده­اند. بیشترین ناهنجاری ژئوشیمیایی در کانی­سازی نوع رگه­ای در شمال باختری گستره مشاهده می‌شود. شواهد مختلف سنگ­شناسی، نوع و گسترش دگرسانی، شکل کانی­سازی و ناهنجاری­های ژئوشیمیایی نشان­دهنده­ی کانی­سازی احتمالی مس پورفیری در منطقه بوده که نیازمند بررسی­های پی­جویی تفصیلی است.  

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Petrography, mineralogy of alteration zones, and geochemical exploration in Southwest of Sorkh Kuh prospect area, Eastern Iran

چکیده [English]

The sowthwest of Sorkh kuh prospecting area is located in 120 km SW of Birjand city, western Lut Block. Geology of this area comprising andesitic and basaltic volcanic rocks, which have intruded by intrusive rocks such as hornblende diorite, hornblende tonalite, and biotite monzonite caused extensively alteration and mineralization. Based on remote sensing, field survey, petrography, and XRD, mineralogy of alteration zones are chlorite, epidote, carbonate, sericite, quartz, kaolinite, and natroalunite, so the alteration had been divided into 5 zones: porphyritic, argillic, carbonatic, quartz-sericite-pyrite, and silicification. Disseminated, stockwork and vein type of mineralization have been observed. The vein type of mineralization has NW-SE trend and hosted by hornblende diorite porphyry. This type of mineralization includes quartz, Chalcopyrite, pyrite, and secondary Cu-Fe minerals. Disseminated and stockwork mineralization is consist of quartz, pyrite, magnetite, chalcopyrite, and secondary minerals that formed in altered biotite monzonite and hornblende diorite porphyry rocks. Chalcocite, covellite, malachite, azurite, hematite, and goethite are the secondary minerals in this area. Geochemical studies of stream sediments show anomalies in some elements such as 48-92 ppm Cu, 16-22 ppm Pb, and 27-123 ppm Zn. In lithogeochemical samples, 5% of Cu, 1.3% of As, 150 ppm of Mo, 362 ppm of Pb, 743 ppm of Zn, and 278 ppb of Au have meseaured. The highest anomalies was related to vein type mineralization in NW of area. Different factors such as petrology, alteration type and development, mineralization form and geochemical anomalies are the evidences for probably porphyry copper deposit in the area that need more exploration studies.            

کلیدواژه‌ها [English]

  • Lut block
  • Intrusive rock
  • mineralogy
  • alteration
  • porphyry copper

مراجع

[1] آقانباتی ع.، "زمین‌شناسی ایران"، سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور (1383) 583 ص.

[2] Dercourt J., Zonenshain L.P., Ricou L.E., Kazmin V.G., Le Pichon X., Knipper A.L., Grandjacquet C., Sbortshikov I.M., Geyssant J., Lepvrier C., Pechersky, D.H., Boulin, J., Sibuet J.C., Savostin L.A., Sorokhtin O., Westphal M., Bazhenov M.L., Lauer J.P., and Biju-Duval B., "Geological evolution of the Tethys belt from the Atlantic to the Pamir's since the LIAS", Tectonophysics, v. 123 (1986) 241–315.

[3] Hooper R.J., Baron I., Hatcher R.D., Agah S., "The development of the southern Tethyan margin in Iran after the break-up of Gondwana implications for the Zagros hydrocarbon province": Geoscience (Geological Survey of Iran), v. 4 (1994) 72–85.

[4] Scotese C.R., "Digital Paleogeographic Map Archive on CD-ROM, PALEOMAP Project", Arlington, Texas (2001).

[5] Camp V., Griffis R., "Character, genesis and tectonic setting of igneous rocks in the Sistan suture zone, eastern Iran", Lithous, Issn 0024-4937, v 15 (1982) 221-239.

[6] Tirrul R., Bell I. R., Griffis R. J., Camp V. E., "The Sistan suture zone of eastern iran", Geolc. Soc. Am. Bull 94, (1983) 134-156.

[7] Jung D., Keller J., Khorasani R., Marcks C., Baumann A., and Horn P., "Petrology of the Tertiary magmatic activity in the northern Lut area, east Iran": Neues Jahrbuch fuer Geologie und Paläontologie, Abhandlungen, v. 168 (1984) 417–467.

[8] Arjmandzadeh R., Karimpour M.H., Mazaheri S.A., Santos J.F., Medina J.M., Homam S.M., "Two-sided asymmetric subduction; implications for tectonomagmatic and metallogenic evolution of the Lut Block, eastern Iran", Journal of Economic Geology, Ferdowsi University of Mashhad, No. 1, Vol 3 (2011) 1-14.

[9] Karimpour M. H., Stern C. R., Farmer L., Saadat S., Malekezadeh A., "Review of age, Rb-Sr geochemistry and petrogenesis of Jurassic to quaternary igneous rocks in Lut Block, Eastern Iran", JGeope 1 (1) (2011) 19-36.

[10] کریم‌پور م.ح.، ملکزاده شفارودی الف.، فارمر ل.، استرن چ.، "پتروژنز گرانیتوئیدها، سن‌سنجی زیرکن به روش U-Pb، ژئوشیمی ایزوتوپ‌های Sr-Nd و رخداد مهم کانی‌سازی ترشیاری در بلوک لوت، شرق ایران"، مجله زمین‌شناسی اقتصادی دانشگاه فردوسی مشهد، شماره 1، جلد 4 (1391) 27 ص.

[11] ملک زاده شفارودی الف.، "زمین‌شناسی، کانی‌سازی، آلتراسیون، ژئوشیمی، میکروترمومتری، مطالعات ایزوتوپی و تعیین منشاء کانی‌سازی مناطق اکتشافی ماهرآباد و خوپیک، استان خراسان جنوبی"، رساله دکتری (Ph.D) زمین‌شناسی اقتصادی دانشگاه فردوسی مشهد (1388) 600 ص.

[12] ارجمندزاده ر.، "مطالعات کانی‌سازی، ژئوشیمی و تعیین جایگاه تکتونوماگمایی توده‌های نفوذی در اندیس معدنی ده‌سلم و چاه شلجمی، بلوک لوت، شرق ایران"، رساله دکتری (Ph.D) زمین‌شناسی اقتصادی دانشگاه فردوسی مشهد (1390) 369 ص.







[13] عبدی م.، و کریم‌پور م.ح.، "زمین‌شناسی، دگرسانی، کانه‌زایی، پتروژنز، سنسنجی و ژئوفیزیک هوابرد منطقه اکتشافی کوه‌شاه، جنوب غرب بیرجند"، مجله زمین‌شناسی اقتصادی دانشگاه فردوسی مشهد، شماره 1، جلد 4 (1391) 32 ص.

[14] Kluyver H. M., "Geological map of Naybandan sheet, scale 1:250000" (1981).

[15] بلوریان ق.، و واحدی الف.، "نقشه زمین‌شناسی 1:100000 جنوب سه چنگی"، سازمان زمین‌شناسی و اکتشاف معدنی کشور (1383).

[16] سازمان زمین‌شناسی و اکتشاف معدنی کشور، " گزارش اکتشافات ژئوشیمیایی سیستماتیک در محدوده برگه 100000/1 سه‌چنگی" (1382) 137 ص.

[17] Yang C., Everett J. H., Bradford J. M., "Yield estimation from hyperspectral imagery using spectral angle mapper (SAM)". American Society of Agricultural and Biological Engineers, V. 51(2) (2008) 729-737.

[18] Rowan L. C., Hook S. J., Abrams M. J., Mars J. C., "Mapping hydrothermally altered rocks at Cuprite, Nevada, using the Advanced Space borne Thermal Emission and Reflection Radiometer (ASTER), A new satellite imaging system", Economic Geology, v 98, no 5, (2003) 1019-1027.

[19] Hubbard B. E., Rowan L. C., Dusel-Bacon C., Eppinger R. G., "Geologic Mapping and Mineral Resource Assessment of the Healy and Talkeetna Mountains Quadrangles, Alaska Using Minimal Cloud- and Snow-Cover ASTER Data. USGS Open- File Report", (2007) 1046.

[20] Whitney D. L., Evans B. W., "Abbreviations for names of rock-forming minerals", American Mineralogist, Volume 95 (2010) 185–187.

فایل ها

سابقه مقاله

  • تاریخ دریافت: 11 تیر 1404
  • تاریخ بازنگری: 15 بهمن 1404
  • تاریخ پذیرش: 11 تیر 1404

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار