شواهد بافتی و ایزوتوپی استرانسیم- نئودیمیم حاصل از هضم سنگ‌های رسی در مجموعه‌ی پلوتونیک الوند (غرب ایران)

نویسندگان

دانشگاه بوعلی سینا

چکیده

طیف گسترده‏ای از سنگ‏های پلوتونیک، از مافیک تا فلسیک، شامل انواع گابرو‏ها، دیوریت‏ها، تونالیت‏ها، گرانودیوریت‏ها، مونزوگرانیت‏ها، سینوگرانیت‏ها و گرانیتوئید‏های لوکوکرات در مجموعه­ی پلوتونیک الوند، منطقه­ی سنندج- سیرجان، ایران یافت می‏شوند. سن این مجموعه به ژوراسیک میانی وابسته است. در این مجموعه سنگ‏های گرانیتی و دیوریتی از اجزای اصلی هستند. گرانیت­ها حاوی پلاژیوکلاز، پتاسیم فلدسپار، کوارتز و بیوتیت هستند و دیوریت­ها از پلاژیوکلاز، هورنبلند، بیوتیت و کمی تیتانیت و آپاتیت تشکیل شده­اند. در برخی برونزد‏ها، گرانیت‏ها و دیوریت‏های آلایش یافت پیدا می‏شوند که حاوی زینوکریست‏های بزرگ هضم نشده آندالوزیت (به­طور بخشی تا کامل به سیلیمانیت تبدیل شده) همراه با حاشیه‏های واکنشی غنی از اسپینل و فلدسپار هستند. این زینوکریست‏ها از تخریب کانی‏های سنگ‏های پلیتی و ورود آن‏ها به درون ماگما‏های میزبان حاصل شده‏اند. نسبت‏های ایزوتوپی 87Sr/86Sr در گرانیت‏های مورد بررسی از 7101/0 تا 7245/0 و دیوریت‏های آلایش یافته از 7048/0 تا 7079/0( با  Sriبیش از 704/0) در تغییر است. طیف نسبت‏های 143Nd/144Nd در سنگ‏های گرانیتی از 51234/0 تا 51240/0 و در دیوریت‏های آلایش یافته از 51244/0 تا 51252/0 است. مقادیر Nd(t) برای گرانیت‏های مورد بررسی از 2/3- تا 98/3- و برای دیوریت‏های آلایش یافته از 78/0- تا 35/2- است. در نمودار 143Nd/144Nd در مقابل 87Sr/86Sr، گرانیت‏ها در قلمرو سنگ‏های پوسته‏ای تصویر می‏شوند؛ همچنین دیوریت‏های با خاستگاه گوشته‏ای، به سبب آلایش با سنگ‏های متاپلیتی به سمت سنگ‏های با خاستگاه پوسته‏ای میل کرده‏اند. این نتایج اهمیت شناخت آلایش را در سنگ‏های پلوتونیک با مواد پوسته­ی فوقانی (متاپلیتی) در هنگام تفسیر چنین سنگ‏هایی مشخص می‏کند.    

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Textural and Sr-Nd isotopic evidence of assimilation of pelitic rocks in the Alvand plutonic complex (western Iran)

چکیده [English]

A wide range of plutonic rocks, ranging from mafic to felsic compositions, including various gabbros, diorites, tonalites, granodiorites, monzogranites, syenogranites and leucocratic granitoids, occur in the Alvand plutonic complex, Sanandaj-Sirjan zone, Iran. Age of this complex is middle Jurassic. In this complex, granitic and dioritic rocks occur as major constituents. Granites contain plagioclase, K-feldspar, quartz and bitite and diorites comprise plagioclase, hornblende, biotite and minor titanite and apatite. In some outcrops, contaminated granites and diorites occur which contain abundant large undigested xenocrysts of andalusite (partly to wholly converted to sillimanite) with spinel-rich and feldspathic reaction rims around them. These xenocrysts resulted from disintegration of minerals from pelitic rocks and their incorporation into host magmas. The 87Sr/86Sr isotope ratios in the studied granitic rocks vary from 0.7101 to 0.7245 and in the contaminated diorites from 0.7084 to 0.7079 (Sri more than 0.704). The range of 143Nd/144Nd ratios in granitic rocks is from 0.51234 to 0.51240 and for contaminated diorites from 0.51244 to 0.51252.The εNd(t) values for the studied granites vary from -3.2 to -3.98 and for contaminated dioritic rocks from -0.78 to -2.35.  In the 143Nd/144Nd versus 87Sr/86Sr diagram, granites plot in the field of crustal rocks; also diorites with mantle origin, in response to contamination by meta-pelitic rocks, are shifted towards rocks with crustal origin. These results indicate the importance of recognizing contamination of plutonic rocks by upper crustal (meta-pelitic) material when interpreting petrogenesis of such rocks.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Alvand pluton
  • assimilation
  • contamination
  • diorite
  • granite
  • Sanandaj-Sirjan

مراجع

[1] ایرانی م.، "بررسی پترولوژی توده گرانیتی الوند و هاله دگرگونی آن"، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه شهید بهشتی تهران (1372).

[2] صادقیان م.، "بررسی پترولوژی سنگ‌های آذرین و دگرگونی منطقه چشمه قصابان همدان"، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشکده علوم، دانشگاه تهران (1373).

[3] هادی‌پور جهرمی م.، "متامورفیسم و ماگماتیسم منطقه همدان-ملایر-تویسرکان"، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشکده علوم، دانشگاه تربیت معلم تهران (1373).

[4] ترکیان ا.، "مطالعه پتروگرافی و پتروفابریکی پگماتیت‌های همدان"، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشکده علوم، دانشگاه تهران (1374).

[5] سپاهی گرو ع. ا.، "پترولوژی مجموعه پلوتونیک الوند با نگرش ویژه بر گرانیتوئیدها"، رساله دکتری پترولوژی، دانشکده علوم، دانشگاه تربیت معلم تهران (1378).

[6] هاشمی م.، "مطالعه فرایند‌های تحول ماگمایی در مجموعه پلوتونیک الوند"، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشکده علوم، دانشگاه بوعلی سینا همدان (1384).

[7] Sepahi A.A., "Typology and petrogenesis of granitic rocks in the Sanandaj-Sirjan metamorphic belt, Iran: With emphasis on the Alvand plutonic complex", NeuesJahrbuchfürGeologie und Paläontologie-Abhandlungen 247 (2008) 295-312.

[8] Ghalamghash J., Mirnejad H., Rashid H., "Mixing and mingling of mafic and felsic magmas along the Neo-Tethys continental margin, Sanandaj-Sirjan zone, NW Iran: A case study from the Alvand pluton", NeuesJahrbuchfürMineralogie-Abhandlungen: Journal of Mineralogy and Geochemistry 186/1 (2009) 79-93.

[9] شهبازی ح.، "پترولوژی سنگ‌های آذرین و میگماتیت‌های مجموعه الوند و توده نفوذی آلموقلاغ همدان و ارتباط ژنتیکی بین آن‌ها"، رساله دکتری پترولوژی، دانشکده علوم، دانشگاه تهران (1389).

[10] Shahbazi H., Siebel W., Pourmoafee M., Ghorbani M., Sepahi A.A., ShangC.J., Vousoughi-Abedini M., "Geochemistry and U-Pb zircon geochoronology of Alvand plutonic complex in Sanandaj-Sirjan Zone (Iran): New evidence for Jurassic magmatism", Journal of Asian Earth Sciences 39 (2010) 668-683.

[11] Aliani F., Maanijou M., Sabouri Z., Sepahi A.A., "Petrology, geochemistry and geotectonic environment of the Alvand Intrusive Complex, Hamedan, Iran", Chemie der Erde-Geochemistry 72 (2012) 363-383.

[12] Sepahi A.A., Borzoei K., Salami S., "Mineral chemistry and thermobarometry of plutonic, metamorphic and anatectic rocks from the Tueyserkan area (Hamedan, Iran)", Geological Quarterly 57/3 (2013) 515-526.

[13] Alavi M., "Tectonics of Zagros orogenic belt of Iran: New data and interpretations", Tectonophysics 229 (1994) 211-238.

[14] Alavi M., "Regional stratigraphy of the Zagros fold-thrust belt of Iran and its proforeland evolution", American Journal of Science 304 (2004) 1-20.

[15] بهاری فرع. ا.، "نگرشی نو بر پتروژنز سنگ‌های دگرگونی ناحیه‌ای همدان"، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشکده علوم، دانشگاه تربیت معلم تهران (1376).

[16] Rashidnejad-Omran N., Emami M.H., Sabzehei M., Rastad E., Bellon H., "Lithostratigraphy and Paleozoic to Paleocene history of some metamorphic complexes from Muteh area, Sanandaj-Sirjan Zone (Iran)", ComtesRundes Geosciences 334/16 (2002) 1185-1191.

[17] Sheikholeslami R., Bellun H., Emami M.H., Sabzehei M., Pique A., "New structural and K40- Ar40 data for the metamorphic rocks in Neyriz area (Sanandaj-Sirjan Zone, southern Iran): Their interest for an overview of the Neo-Tethyan domain in the Middle East", ComptesRendus Geosciences 335/13 (2003) 981-991.

[18] Sepahi A.A., Whitney D.L., Baharifar A.A., "Petrogenesis of andalusite-kyanite-sillimanite veins and host rocks, Sanandaj-Sirjanmetamorphic belt, Hamedan, Iran", Journal of Metamorphic geology 22 (2004) 119-134.

[19] بهاری فر ع. ا.، "پترولوژی سنگ‌های منطقه همدان"، رساله دکتری پترولوژی، دانشکده علوم، دانشگاه تربیت معلم تهران (1383).

[20] Ahmadi-Khalaji A., Esmaeily D., Valizadeh M.V., Rahimpour-Bonab H., "Petrology and geochemistry of the granitoid complex of Boroujerd, Sanandaj-Sirjan Zone, Western Iran", Journal of Asian Earth Sciences 29/(5-6) (2007) 859-877.

[21] Masoudi F., "Contact metamorphism and pegmatites development in the region SW of Arak, Iran", Ph. D. Thesis, University of Leeds, UK (1997).

[22] Arvin M., Pan Y., Dargahi S., Malekzadeh A., Babaei A., "Petrochemistry of the Siah-Kuhgranitoid stock southwest of Kerman, Iran: Implications for initiation of Neo-Tethys subduction", Journal of Asian Earth Sciences 30 (2007) 474-479.

[23] Mahmoudi Sh., Corfu F., Masoudi F., Mehrabi B., Mohajjel M., "U-Pb dating and emplacement history of granitoid plutons in the northern Sanandaj-Sirjan zone, Iran", Journal of Asian Earth Sciences 41 (2011) 238-249.

[24] Ahadnejad V., Valizadeh M.V., Deevsalar R., Rezaei-Kahkhaie M., "Age and geotectonic position of the Malayergranitoids: implication for plutonism in the Sanandaj-Sirjan Zone, W Iran", NeuesJahrbuchfürGeologie und Paläontologie-Abhandlungen261/1 (2011) 61-75.

[25] Esna-Ashari A., Tiepolo M., Valizadeh M.V., Hassanzadeh J., Sepahi A.A., "Geochemistry and zircon U-Pb geochronology of Aligoodarzgranitoid complex, Sanandaj-Sirjan Zone, Iran", Journal of Asian Earth Sciences 43 (2012) 11-22.

فایل ها

سابقه مقاله

  • تاریخ دریافت: 11 تیر 1404
  • تاریخ بازنگری: 15 بهمن 1404
  • تاریخ پذیرش: 11 تیر 1404

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار