بررسی ریزساختارهای پروتروزوئیک پسین در پهنه برشی کاریزنو؛ حدفاصل شهر فریمان تا تربت جام، شمال شرق ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

چکیده

منطقه مورد بررسی در مرز پهنه ساختاری البرز و ایران مرکزی درشمال­شرقی ایران قرار گرفته و نشانگر برون زدگی واحدهای چینه­ای متعددی از سنگ­های گرانیتی و ولکانیک به سن نئوپروتروزوئیک پسین (سـن تقریبـی630 تـا 650 میلیون سـال) همراه با راستای ساختاری شمال­غربی – جنوب­شرقی است. ریزساختارهای بررسی شده در محدوده­ای باریک در راستای پهنه برشی فریمان – تربت جام می­باشد که بنظر می­رسد حاصل عملکردهای ساختاری بوجود آمده است. ساختارهای شکننده و شکل­پذیر و ریزساختارهای موجود در سنگ­های نفوذی و آتشفشانی پروتروزوئیک نوار کوهزائی فریمان- تربت­جام و انواع رفتارهای دگرشکلی بصورت دقیق در این پژوهش بررسی شده است. نتایج نشانگر عملکرد متنوع مکانیسم‌های دگرشکلی بخصوص باز تبلور از نوع برآمدگی و باز تبلور همراه با مهاجرت مرزدانه (BLG,GBM) است. باتوجه به تشخیص ساختارهای شکل­پذیر در پهنه دگرشکلی فریمان تربت جام با دورشدن از مرکز پهنه برشی میزان خردایش با فواصل نامنظمی افزایش می‌یابد که نشانگر ویژگی­های هسته و پوشش پهنه خرد شده مذکور است. ساختارهای مختلف ریزبلوری بخصوص ریزشکستگی­ها و ریزچین­ها، خاموشی موجی بلورهای کوارتز، ساختارهای هسته و پوشش در شکفته بلور­ها، باز تبلورهای برآمدگی و مهاجرت مرز دانه در دماهای بالا بصورت متعدد و متنوعی در تمامی طول این نوار برشی تغیر شکل یافته قابل مشاهده است.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Neoproterozoic Microstructural study of Fariman Torbat Jam shear zone, Northeast of Iran

نویسندگان [English]

  • Majid Gholami
  • Farzin Ghaemi
  • Seyed Masoud Homam
Department of Geology, Faculty of Sciences, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran
چکیده [English]

The studied area is located on the border of Alborz and Central Iran structural zones in North-East of Iran. At the outcrops,several strata units of granite and volcanic rocks (about 630-680 m.a) along with the structural elongation of northwest-southeast are present. The studied microstructures are in a narrow range along the Fariman-Torbat-e Jam shear zone, which seems to be the result of structural functions. Brittle and ductile structures and microstructures in Proterozoic intrusive and volcanic rocks of the Fariman-Torbat-e Jam orogenic belt and various types of metamorphic behaviours have been investigated in detail in this research. The results show the diverse performance of deformation mechanisms, especially recrystallization of the bulge type and recrystallization with grain boundary migration (BLG, GBM). According to the detection of malleable structures in the deformation zone of the Fariman-Torbat-e Jam, brittle density increased with irregular intervals, moving away from the centre of the shear zone, which indicates the characteristics of the core and cover of the mentioned brittle zone. Various microcrystalline structures, especially microfractures and microcracks, wave quenching of quartz crystals, core and cover structures in porphyroblasts, recrystallization of protrusions and grain boundary migration at high temperatures can be seen in many and varied along the entire length of this deformed shear zone.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Fariman-Torbat-e Jam Shear Zone
  • crystalline deformation
  • recrystallization
  • brittle and ductile structures

مراجع

  1. [1] Aghanabati A., "Geology of Iran", Geological Survey (2004).
  2. [1] Aghanabati A., "Geology of Iran", Geological Survey (2004).
  3. [2] Gramont XBaG Y., "Geological map of Kariznow", Geological Survey of Iran (1979).
  4. [2] Gramont XBaG Y., "Geological map of Kariznow", Geological Survey of Iran (1979).
  5. [3] Homam S.M., "Petrology and geochemistry of Late Proterozoic hornblende gabbros from southeast of Fariman, Khorasan Razavi province, Iran", Journal of Economic Geology 7 (2015) 91-109. doi:10.22067/econg.v7i1.33610.
  6. [3] Homam S.M., "Petrology and geochemistry of Late Proterozoic hornblende gabbros from southeast of Fariman, Khorasan Razavi province, Iran", Journal of Economic Geology 7 (2015) 91-109. doi:10.22067/econg.v7i1.33610.
  7. [4] Moghadam Ranjbar F., Fariborz M, Corfu F., Homam S.M., "Ordovician mafic magmatism in an Ediacaran arc complex, Sibak, northeastern Iran: the eastern tip of the Rheic Ocean", Canadian Journal of Earth Sciences 55 (2018) 1173-1182 doi:10.1139/cjes-2018-0072. [DOI:10.1139/cjes-2018-0072]
  8. [4] Moghadam Ranjbar F., Fariborz M, Corfu F., Homam S.M., "Ordovician mafic magmatism in an Ediacaran arc complex, Sibak, northeastern Iran: the eastern tip of the Rheic Ocean", Canadian Journal of Earth Sciences 55 (2018) 1173-1182 doi:10.1139/cjes-2018-0072. [DOI:10.1139/cjes-2018-0072]
  9. [5] Moghadam H. S., Li Q. L., Griffin W. L., Stern R. J., Santos., J. F., Lucci F., Beyarslan M., Ghorbani G., Ravankhah A., Tilhac R., O'Reilly S. Y., "Prolonged magmatism and growth of the Iran-Anatolia Cadomian continental arc segment in Northern Gondwana", Lithos 384-385 (2021) 105940 doi:

    https://doi.org/10.1016/j.lithos.2020.105940 [DOI:10.1016/j.lithos.2020.105940.]
  10. [5] Moghadam H. S., Li Q. L., Griffin W. L., Stern R. J., Santos., J. F., Lucci F., Beyarslan M., Ghorbani G., Ravankhah A., Tilhac R., O'Reilly S. Y., "Prolonged magmatism and growth of the Iran-Anatolia Cadomian continental arc segment in Northern Gondwana", Lithos 384-385 (2021) 105940 doi:

    https://doi.org/10.1016/j.lithos.2020.105940 [DOI:10.1016/j.lithos.2020.105940.]
  11. [6] Ranjbar Moghadam F., Ebrahimi H.S.M., Nasr Abad K., Rahimi B., "Mineralogy, metamorphism and geothermobarometry of the Ghandab metamorphic Complex, SE Fariman, NE Iran", Iranian Journal of Crystallography and Mineralogy 22 (2015)115-126.
  12. [6] Ranjbar Moghadam F., Ebrahimi H.S.M., Nasr Abad K., Rahimi B., "Mineralogy, metamorphism and geothermobarometry of the Ghandab metamorphic Complex, SE Fariman, NE Iran", Iranian Journal of Crystallography and Mineralogy 22 (2015)115-126.
  13. [7] Sepidbar F., Homam S.M., Ghaemi F., Stern R.J., Jun H., Karsli O., Gholami M., "Cadomian tectonic evolution of Iran: records of an unusually hot and broad extensional convergent margin on the northern margin of Gondwana", International Geology Review:1-21(2023) doi:10.1080/00206814.2023.2238219. [DOI:10.1080/00206814.2023.2238219]
  14. [7] Sepidbar F., Homam S.M., Ghaemi F., Stern R.J., Jun H., Karsli O., Gholami M., "Cadomian tectonic evolution of Iran: records of an unusually hot and broad extensional convergent margin on the northern margin of Gondwana", International Geology Review:1-21(2023) doi:10.1080/00206814.2023.2238219. [DOI:10.1080/00206814.2023.2238219]
  15. [8] Ramsay J.G., Huber M.I., "The techniques of modern structural geology", Vol. 1, Strain analysis. Academic Press London, London (1983)
  16. [8] Ramsay J.G., Huber M.I., "The techniques of modern structural geology", Vol. 1, Strain analysis. Academic Press London, London (1983)
  17. [9] Passchier C., Trouw R.A., "Microtectonics", (1996) doi:10.1007/3-540-29359-0 [DOI:10.1007/3-540-29359-0]
  18. [9] Passchier C., Trouw R.A., "Microtectonics", (1996) doi:10.1007/3-540-29359-0 [DOI:10.1007/3-540-29359-0]
  19. [10] Vernon R.H., "A Practical Guide to Rock Microstructure", Cambridge University Press, Cambridge, (2004) doi:DOI: 10.1017/CBO9780511807206 [DOI:10.1017/CBO9780511807206]
  20. [10] Vernon R.H., "A Practical Guide to Rock Microstructure", Cambridge University Press, Cambridge, (2004) doi:DOI: 10.1017/CBO9780511807206 [DOI:10.1017/CBO9780511807206]
  21. [11] Ribeiro B., Kirkland C., Finch M., Faleiros F., Reddy S., Rickard W., Hartnady M., "Microstructures, geochemistry, and geochronology of mica fish: Review and advances", Journal of Structural Geology 175(2023)104947 doi:10.1016/j.jsg.2023.104947. [DOI:10.1016/j.jsg.2023.104947]
  22. [11] Ribeiro B., Kirkland C., Finch M., Faleiros F., Reddy S., Rickard W., Hartnady M., "Microstructures, geochemistry, and geochronology of mica fish: Review and advances", Journal of Structural Geology 175(2023)104947 doi:10.1016/j.jsg.2023.104947. [DOI:10.1016/j.jsg.2023.104947]
  23. [12] Hirth G., Tullis J., "Dislocation creep regimes in quartz aggregates", Journal of Structural Geology (1992). 14:145-159 doi:

    https://doi.org/10.1016/0191-8141(92)90053-Y [DOI:10.1016/0191-8141(92)90053-Y.]
  24. [12] Hirth G., Tullis J., "Dislocation creep regimes in quartz aggregates", Journal of Structural Geology (1992). 14:145-159 doi:

    https://doi.org/10.1016/0191-8141(92)90053-Y [DOI:10.1016/0191-8141(92)90053-Y.]
  25. [13] Stipp M., Stünitz H., Heilbronner R., Schmid S., "The eastern Tonale fault zone: A 'natural laboratory' for crystal plastic deformation of quartz over a temperature range from 250 to 700 °C", Journal of Structural Geology 24 (2002) 1861-1884. doi:10.1016/S0191-8141(02)00035-4. [DOI:10.1016/S0191-8141(02)00035-4]
  26. [13] Stipp M., Stünitz H., Heilbronner R., Schmid S., "The eastern Tonale fault zone: A 'natural laboratory' for crystal plastic deformation of quartz over a temperature range from 250 to 700 °C", Journal of Structural Geology 24 (2002) 1861-1884. doi:10.1016/S0191-8141(02)00035-4. [DOI:10.1016/S0191-8141(02)00035-4]
  27. [14] Putnis A., McConnell J.D.C., "Principles of mineral behaviour", Blackwell, Elsevier, Oxford (1980).
  28. [14] Putnis A., McConnell J.D.C., "Principles of mineral behaviour", Blackwell, Elsevier, Oxford (1980).
  29. [15] Trimby P.W., Prior D.J., Wheeler J., "Grain boundary hierarchy development in a quartz mylonite", Journal of Structural Geology 20 (1998) 917-935. doi:10.1016/s0191-8141(98)00026-1. [DOI:10.1016/S0191-8141(98)00026-1]
  30. [15] Trimby P.W., Prior D.J., Wheeler J., "Grain boundary hierarchy development in a quartz mylonite", Journal of Structural Geology 20 (1998) 917-935. doi:10.1016/s0191-8141(98)00026-1. [DOI:10.1016/S0191-8141(98)00026-1]
  31. [16] White J.C. B.R., "Microstructural signatures and glide twins in microcline, Hemlo, Ontario, Microstructural signatures and glide twins in microcline", Hemlo, Ontario 28 (1990) 757-769.
  32. [16] White J.C. B.R., "Microstructural signatures and glide twins in microcline, Hemlo, Ontario, Microstructural signatures and glide twins in microcline", Hemlo, Ontario 28 (1990) 757-769.
  33. [17] Poirier J.P., Guillope M., "Deformation induced recrystallization of minerals", B Mineral 102 (1979) 67-74. [DOI:10.3406/bulmi.1979.7256]
  34. [17] Poirier J.P., Guillope M., "Deformation induced recrystallization of minerals", B Mineral 102 (1979) 67-74. [DOI:10.3406/bulmi.1979.7256]

فایل ها

سابقه مقاله

  • تاریخ دریافت: 09 اسفند 1402
  • تاریخ بازنگری: 10 اردیبهشت 1403
  • تاریخ پذیرش: 12 خرداد 1403

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار