بررسی‌های دورسنجی، زمین‌شناسی، دگرسانی و کانی‌سازی در گستره اکتشافی مس چاه‌راسته، جنوب غرب سربیشه، خراسان جنوبی

میری بیدختی, روح اله; زیرجانی زاده, صدیقه; مهدوی, امیر

doi:10.22128/ijcm.2025.1708

بررسی‌های دورسنجی، زمین‌شناسی، دگرسانی و کانی‌سازی در گستره اکتشافی مس چاه‌راسته، جنوب غرب سربیشه، خراسان جنوبی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

¹ گروه زمین شناسی، دانشکده علوم، مجتمع آموزش عالی گناباد، گناباد، ایران

² گروه زمین شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران

10.22128/ijcm.2025.1708

چکیده

گستره اکتشافی چاهراسته، در فاصله تقریبی 25 کیلومتری جنوبغرب سربیشه در استان خراسان جنوبی و در مرکز ایالت زمینساختی قطعه لوت قرار دارد. سنگشناسی منطقه شامل واحدهای آتشفشانی چون آندزیت، آندزیت-بازالت و بازالت، تودههای فرامافیک چون هارزبورگیت، سرپانتینیت، لرزولیت، پریدوتیت و ورلیت، تودههای نفوذی مانند کوارتز مونزودیوریت و واحدهای رسوبی و کواترنر است. پیجویی اولیه در این منطقه با پردازش دادههای ماهوارهای آستر و لندست به روشهای نسبت نواری و ترکیب رنگی تصاویر و کمترین مربعهای وایازش شده برای مشخص کردن پهنههای احتمالی دگرسانی انجام شد و هاله‌های دگرسانی مختلف شامل آغشتگی‌های ثانویه به اکسید و‌‌ هیدروکسیدهای آهن، کلریت و سریسیت بارزسازی شدند. دو نوع کانی‌سازی در گستره اکتشافی چاه‌راسته شناسایی گردید. نوع اول کانی‌سازی عنصر مس بهشکل افشان، رگهای و رگچهای دیده میشود. مجموعه کانیایی درونزاد شامل هماتیت، پیریت و کالکوپیریت است. همچنین کانیهای ثانویه کالکوزیت، مالاکیت و گوتیت دیده میشوند. نوع کانیسازی بهشکل افشان، رگهای و رگچهای، گسترش محدود دگرسانی‌ها پیرامون کانیسازی و نیز ارتباط آنها با سنگ‌شناسی و کنترل ساختاری، نشانگر حضور یک کانسار مس رگهای نوع فراگرمایی است. نوع دوم کانیسازی کرومیت بوده که در منطقه بدلیل همراهی با واحدهای سنگی فرامافیک به احتمال بسیار از نوع آلپی است.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Remote sensing, geology, alteration and mineralization studies in Chah Rasteh copper prospecting area, southwest of Sarbisheh, South Khorasan province

نویسندگان [English]

Roohollah Miri Beydokhti ¹
Sedigheh Zirjanizadeh ¹
Amir Mahdavi ²

¹ Department of Geology, Faculty of Science, Gonabad Higher Education Complex, Gonabad, Iran

² Department of Geology, Faculty of Science, Birjand University, Birjand, Iran

چکیده [English]

The Chah Rasteh exploration area is located approximately 25 kilometers southwest of Sarbisheh in South Khorasan Province, and lies within the central part of the Lut Block tectonic zone. The regional geology comprises volcanic units such as andesite, andesite-basalt, and basalt; ultramafic bodies including harzburgite, serpentinite, lherzolite, peridotite, and wehrlite; intrusive bodies such as quartz monzodiorite; and sedimentary and Quaternary units. Preliminary prospecting in the area, was done by processing Aster and Landsat satellite data using the methods of band ratio and color combination of images and least squares regression to determine possible alteration zones and different alteration auras including secondary stains. They were characterized as iron oxides and hydroxides, chlorite and sericite. Two types of mineralization were identified in the Chah Rasteh exploration area. The first type is copper mineralization, observed as disseminated, vein, and veinlet occurrences. The hypogene mineral assemblage includes hematite, pyrite, and chalcopyrite. Secondary minerals include chalcocite, malachite, and goethite. The disseminated, vein, and veinlet style of mineralization, the limited extent of alteration surrounding the mineralization, and its relationship to lithology and structural control, indicate an epithermal vein-type copper deposit. The second type of mineralization is chromite, which, due to its association with ultramafic rock units in the area, is likely of Alpine type

کلیدواژه‌ها [English]

Remote Sensing
geology
alteration
epithermal
Chah Rasteh
Sarbisheh
Lut Block

مراجع

[1] Aghanabati S. A., "Geology of Iran (in Persian)", Geological Survey of Iran, Tehran, (2004) 586 pp.

[2] Esmaeily D., Nedelec A., Valizadeh M.V., Moore F., Cotton J., "Petrology of the Jurassic Shah-kuh granite (eastern Iran), with reference to tin mineralization", Journal of Asian Earth Sciences, 25(6), (2005), 961–980. https://doi.org/10.1016/j.jseaes.2004.09.003

[3] Karimpour M. H., Malekzadeh Shafaroudi A., Stern C. R., Farmer L., "Petrogenesis of Granitoids, U-Pb zircon geochronology, Sr-Nd isotopic characteristics, and important occurrence of Tertiary mineralization within the Lut Block, eastern Iran (in Persian)", Journal of Economic Geology 4(1), (2012), 1–27.

https://doi.org/10.22067/econg.v4i1.13391

[4] Malekzadeh Shafaroudi A., "Geology, mineralization, alteration, geochemistry, microthermometry, radiogenic isotopes, petrogenesis of intrusive rocks, and determination of source of mineralization in Maherabad and Khopik prospect area, South Khorasan Province (in Persian)", Unpublished PhD Thesis, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran, (2009), 536 pp.

[5] Abdi M., Karimpour M. H., "Geology, alteration, mineralization, petrogenesis, geochronology, geochemistry, and airborne geophysics of Kuh Shah prospecting area, SW Birjand (in Persian)", Journal of Economic Geology 4(1), (2012), 77–107.

https://doi.org/10.22067/econg.v4i1.13394

[6] Arjmandzadeh R., Karimpour M. H., Mazaheri S. A., Santos J. F., Medina J., Homam S. M., "Sr–Nd isotope geochemistry and petrogenesis of the Chah-Shaljami granitoids (Lut Block, Eastern Iran)", Journal of Asian Earth Sciences 41(3), (2011), 283–296.

https://doi.org/10.1016/j.jseaes.2011.02.014.

[7] Miri Beydokhti R., Karimpour M. H., Mazaheri S. A., "Studies of remote sensing, geology, alteration, mineralization, and geochemistry of Balazard copper-gold prospecting area, west of Nehbandan (in Persian)", Iranian Journal of Crystallography and Mineralogy 22(3), (2014), 459–470. http://ijcm.ir/article-1-227-fa.html.

[8] Arjmandzadeh R., Santos J. F., "Sr-Nd isotope geochemistry and tectonomagmatic setting of the Dehsalm Cu-Mo porphyry mineralizing intrusive from Lut Block, eastern Iran", International Journal of Earth Sciences 103, (2014), 123–140. https://doi.org/10.1007/s00531-013-0959-4.

[9] Almasi A., Miri Beydokhti R., Karimpour M. H., Mazaheri S. A., "An approach to the genesis of Mahoor copper deposit, southwest of Nehbandan, based on mineralogy, fluid inclusions, and sulfur isotopes studies (in Persian)", Iranian Journal of Crystallography and Mineralogy 29(3), (2021), 619–636. http://ijcm.ir/article-1-1652-fa.html.

[10] Miri Beydokhti R., Karimpour M. H., Mazaheri S. A., "Studies of remote sensing, geology, alteration, mineralization, and geochemistry of Balazard copper-gold prospecting area, west of Nehbandan (in Persian)", Iranian Journal of Crystallography and Mineralogy 22(3), (2014), 459–470.

http://ijcm.ir/article-1-227-fa.html

[11] Eftekhar Nezhad J., Stocklin J., "Geological map of Birjand, scale 1:250000", Geological Survey of Iran, (1999).

[12] Nazari H., Salamati R., "Geological map of Sahlabad, scale 1:100000", Geological Survey of Iran, (1999).

[13] Malekzadeh Shafaroudi A., Haidarian Shahri M. R., Karimpour M. H., "Mineralization and geophysical exploration by IP/RS and ground magnetic survey in MA-I and surrounding area, Maherabad porphyry Cu-Au prospect area, east of Iran", Journal of Economic Geology 1(1), (2010), 1–17. https://doi.org/10.22067/econg.v1i1.3678

[14] Abbaszadeh M., Hezarkhani A., "Hydrothermal alteration mapping using ASTER

images in the Rabor area, Kerman", Geosciences 20(78), (2011), 123–128. https://sid.ir/paper/31990/en.

[15] Saebfar V., "Final report of copper exploration in Chah Rasteh copper prospecting area", (1393) 1–245.

[16] Whitney D. L., Evans B. W., "Abbreviations for names of rock-forming minerals", American Mineralogist 95(1), (2010), 277–279. https://doi.org/10.2138/am.2010.3371

[17] Hedenquist J. W., Arribas A., Gonzalez-Urien E., "Exploration for epithermal gold deposits", (2000).

[18] Sillitoe R. H., "Gold-rich porphyry deposits: Descriptive and genetic models and their role in exploration and discovery", SEG Reviews 13, (2000), 315–345.

[19] Nicolas A., "Structure of Ophiolites and Dynamics of Oceanic Lithosphere", Kluwer, Dordrecht, (1989), 367 pp.

[20] Rollinson H., "The geochemistry of mantle chromitites from the northern part of the Oman ophiolite: Inferred parental melt compositions", Contributions to Mineralogy and Petrology 156, (2008), 273-288.

https://doi.org/10.1007/s00410-008-0285-1.