سنگ‌نگاری و کاربرد شیمی بلور در بررسی‌های ترمودینامیکی سنگ‌های دگرگونی، منطقه زرینه، جنوب قروه- کردستان

نویسندگان

1 دانشگاه بوعلی‌سینا

2 دانشگاه زنجان

چکیده

محدوده دگرگونی مورد بررسی در جنوب قروه (منطقه زرینه)، در شمال غربی پهنه سنندج - سیرجان واقع است. توده ژرف جنوب قروه که مجموعه­ای از سنگ­های گرانیتوئیدی، گرانودیوریتی، کوارتز مونزونیتی و گابروها را در بر می­گیرد، مطابق سن‌سنجی‌های اخیر در 152-149میلیون سال پیش در سنگ­های میزبان نفوذ کرده و باعث ایجاد دگرگونی مجاورتی در آن‌ها شده است. نفوذ توده‌ها و پروتولیت‌های گوناگون اعم از پلیتی و بازیتی دلیل متفاوت بودن طیف سنگ­های دگرگونی این منطقه است. سنگ­های دگرگونی ناحیه‌ای شامل اسلیت، شیست، آمفیبولیت هستند که از اواسط رخساره شیست­سبز تا اوایل آمفیبولیت دگرگون شده­اند. سنگ­های دگرگونی مجاورتی شامل اسلیت‌های لکه­دار، میکاهورنفلس و کردیریت هورنفلس­ها هستند که از رخساره آلبیت- اپیدوت هورنفلس تا ابتدای هورنبلند هورنفلس دچار دگرگونی شده­اند. در کردیریت هورنفلس­ها، اندازه بلورهای کردیریت با دورشدن از توده نفوذی،کاهش و تعداد آن­ها افزایش می­یابد. با توجه به شواهد سنگ­نگاری به طور کلی سنگ­های دگرگونی این منطقه دچار سه مرحله دگرگونی شامل دگرگونی ناحیه­ای احتمالاً فشار بالا، دگرگونی ناحیه­ای و دگرگونی مجاورتی در حد متوسط شده­اند. محاسبات دما- فشار برای دگرگونی ناحیه­ای M1 فشاری معادل Kbar 9/3 و دمایی برابر °C 539 را نشان می­دهد. برای دگرگونی مجاورتی M2، میانگین فشار  Kbar3/4 و دمای میانگین °C 607 محاسبه شده است. همچنین برای دگرگونی مجاورتی M2، با استفاده از کالیبراسیون تجربی تعادل بیوتیت - مسکوویت، دمایی معادل  °C3/581 تخمین زده می­شود، و با استفاده از تعادل کلریت - مسکوویت برای این مرحله دگرگونی به ترتیب فشار  Kbar65/3 و دما °C 620  حاصل شده است. در مجموع نتایج حاصل برای هر دو نوع سنگ­های دگرگونی منطقه قابل انتظار و منطقی است اما فشار بیشتر برای دگرگونی مجاورتی ممکن است متاثر از جایگزینی توده نفوذی گرانیتوئیدی باشد.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Petrography and application of mineral chemistry in thermodynamic studies of metamorphic rocks, Zarineh region, S- Qorveh, Kurdistan

نویسندگان [English]

  • ashraf torkiyan 1
  • javad izadyar 2
  • zahra rezvani mokaber 1
  • aliasghar sepahi 1
1 Bu-Ali Sina University
2 Zanjan University
چکیده [English]

Metamorphic area, which is a subject of this study, is located in S-Qorveh (Zarineh region), northwest of the Sanadaj-Sirjan zone. According to the recent dating, the S-Qorveh plutonic body consists of a complex of granitoids, granodiorites, quartz monzonites, and gabbros, have intruded into the host metamorphic rocks, about 149-152 Ma and have generated contact metamorphism. Intrusions of various masses and protolites, such as politic and basic layers, have made metamorphic rocks of this area to be different. Regional metamorphic rocks include slates, schists, and amphibolites which are metamorphosed in the range of middle green schists to the early amphibolites facies. Contact metamorphic rocks include spotted slates, mica hornfels, and cordierite hornfels which have been subject to metamorphism from albite-epidote hornfels to hornblende- hornfels facies. In cordierite hornfelses facis, by getting far from the intrusion, cordierite crystals become smaller in size and larger in number. According to the petrographic evidence, metamorphic rocks of this area have been subject to 3 phases of metamorphisms including probably high pressure regional metamorphism, regional metamorphism, and medium contact metamorphism. To estimate the metamorphism pressure-temperature state of this zone, TERMOCALC computer software and also linear calibrations have been used. Pressure-temperature calculations for regional metamorphic M1, have shown 3.9 Kbar pressure and 539°C temperature. For contact metamorphism M2, by using the software, average pressure of 4.3 Kbar and average temperature of 607°C have been calculated. Also, for the contact metamorphism M2, using the experimental calibration of biotite-muscovite equilibrium, the temperature estimated to be 581.3°C and using chlorite-muscovite equilibrium for this phase (stage) of metamorphism, pressure and temperature have been yielded 3.65Kbar and 620°C, respectively. In generally, results of  temperatures for all metamorphic rocks are acceptable and satisfactory, but in contact metamorphic rocks, data of pressure may be higher due to emplacement of the granitoid intrusive body.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Kurdistan
  • Qorveh
  • contact metamorphism
  • cordierite
  • hornfels
  • thermo-barometry

مراجع

  1. [1] نبوی م، "دیباچه‌ای بر زمین شناسی ایران"، سازمان زمین شناسی کشور، (1355)، 109صفحه
  2. [1] نبوی م، "دیباچه‌ای بر زمین شناسی ایران"، سازمان زمین شناسی کشور، (1355)، 109صفحه
  3. [2] حسینی م، "شرح نقشه زمین شناسی1:100000 چهارگوش قروه". سازمان زمین شناسی کشور، (1376).
  4. [2] حسینی م، "شرح نقشه زمین شناسی1:100000 چهارگوش قروه". سازمان زمین شناسی کشور، (1376).
  5. [3] افتخارنژاد ج. "تفکیک بخش های مختلف ایران از نظر وضع ساختمانی در ارتباط با حوضه های رسوبی"، نشریه انجمن نفت، (1359 )، 18-29.
  6. [3] افتخارنژاد ج. "تفکیک بخش های مختلف ایران از نظر وضع ساختمانی در ارتباط با حوضه های رسوبی"، نشریه انجمن نفت، (1359 )، 18-29.
  7. [4] حلمی ف.، حسینی م.، "ویژگی‌هایی دگرگونی دینامیک و زمین‌شناسی گستره قروه"، سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور ، تهران، (1376)، 99 صفحه.
  8. [4] حلمی ف.، حسینی م.، "ویژگی‌هایی دگرگونی دینامیک و زمین‌شناسی گستره قروه"، سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور ، تهران، (1376)، 99 صفحه.
  9. [5] ترکیان ا.، "ویژگی‌های بافتی و شیمی کانی در مجموعه پلوتونیک قروه (کردستان):شواهدی بر پدیده امیختگی/ اختلاط ماگمایی"، مجله بلور شناسی و کانی شناسی ایران، سال 20، شماره2، (1391)، 342-331.
  10. [5] ترکیان ا.، "ویژگی‌های بافتی و شیمی کانی در مجموعه پلوتونیک قروه (کردستان):شواهدی بر پدیده امیختگی/ اختلاط ماگمایی"، مجله بلور شناسی و کانی شناسی ایران، سال 20، شماره2، (1391)، 342-331.
  11. [6] Mahmoudi S., Corfu F., Masoudi F., Mehrabi B., Mohajjel M., "U–Pb dating and emplacement history of granitoid plutons in the northern Sanandaj–Sirjan zone, Iran". Journal of Asian Earth Sciences 41(2), (2011) 238–249. [DOI:10.1016/j.jseaes.2011.03.006]
  12. [6] Mahmoudi S., Corfu F., Masoudi F., Mehrabi B., Mohajjel M., "U–Pb dating and emplacement history of granitoid plutons in the northern Sanandaj–Sirjan zone, Iran". Journal of Asian Earth Sciences 41(2), (2011) 238–249. [DOI:10.1016/j.jseaes.2011.03.006]
  13. [7] Yardley B.W.D., "An Introduction to Metamorphic Petrology", Longman Earth Science Series, Binding, (1989) 551–570.
  14. [7] Yardley B.W.D., "An Introduction to Metamorphic Petrology", Longman Earth Science Series, Binding, (1989) 551–570.
  15. [8] حریری ع.، "نگرشی بر خاستگاه گروهی از سنگ‌های دگرگونه گستره قروه"، پایان نامه کارشناسی‌ارشد، دانشگاه شهید بهشتی تهران، (١٣٧٤)، ١٦١صفحه.
  16. [8] حریری ع.، "نگرشی بر خاستگاه گروهی از سنگ‌های دگرگونه گستره قروه"، پایان نامه کارشناسی‌ارشد، دانشگاه شهید بهشتی تهران، (١٣٧٤)، ١٦١صفحه.
  17. [9] Putnis A., Holland T. J. B., " Sector trilling in cordierite and equilibrium overstepping in metamorphism" , Contributions to Mineralogy and Petrology 9 (1986) 265- 72. [DOI:10.1007/BF00371328]
  18. [9] Putnis A., Holland T. J. B., " Sector trilling in cordierite and equilibrium overstepping in metamorphism" , Contributions to Mineralogy and Petrology 9 (1986) 265- 72. [DOI:10.1007/BF00371328]
  19. [10] Hyndman D.W., "Petrology of igneous and metamorphic rocks", McGraw-Hill Book, New York, (1985) 786.
  20. [10] Hyndman D.W., "Petrology of igneous and metamorphic rocks", McGraw-Hill Book, New York, (1985) 786.
  21. [11] Pattison D.R.M., Spear F. S., Cheney J. T., "Polymetamorphic origin of muscovite+ cordierite+ staurolite + biotite assemblages: implications for the metapelitic petrogenetic grid and for P–T paths", Journal of metamorphic geology, 17, (1999) 685–703. [DOI:10.1046/j.1525-1314.1999.00225.x]
  22. [11] Pattison D.R.M., Spear F. S., Cheney J. T., "Polymetamorphic origin of muscovite+ cordierite+ staurolite + biotite assemblages: implications for the metapelitic petrogenetic grid and for P–T paths", Journal of metamorphic geology, 17, (1999) 685–703. [DOI:10.1046/j.1525-1314.1999.00225.x]
  23. [12] Kitamura M., Yamada H., "Indialite from Unazuki pelitic schist, Japan, and its transition texture to cordierite", Contributions to Mineralogy and Petrology 8, (1982) 110–16. [DOI:10.1007/BF00374888]
  24. [12] Kitamura M., Yamada H., "Indialite from Unazuki pelitic schist, Japan, and its transition texture to cordierite", Contributions to Mineralogy and Petrology 8, (1982) 110–16. [DOI:10.1007/BF00374888]
  25. [13] Klein C., Hurlbut C. S., "Manual of mineralogy", John Wiley and Sons, (1999) 165.
  26. [13] Klein C., Hurlbut C. S., "Manual of mineralogy", John Wiley and Sons, (1999) 165.
  27. [14] Deer W. A., Howie R. A., Zussman J., "An introduction to the rock-forming minerals", Longman Scientific & Technical, Harlow, England, (1992) 692.
  28. [14] Deer W. A., Howie R. A., Zussman J., "An introduction to the rock-forming minerals", Longman Scientific & Technical, Harlow, England, (1992) 692.
  29. [15] Vidal O., Parra T., "Exhumation paths of high-pressure metapelites obtained from local equilibria for chlorite-phengite assemblages", Geological journal 35 (314), (2000) 139-161. [DOI:10.1002/gj.856]
  30. [15] Vidal O., Parra T., "Exhumation paths of high-pressure metapelites obtained from local equilibria for chlorite-phengite assemblages", Geological journal 35 (314), (2000) 139-161. [DOI:10.1002/gj.856]
  31. [16] Feenstra A., "An EMP and TEM-AEM study of margarite, muscovite and paragonite in polymetamorphic metabauxites of Naxos (Cyclades, Greece) and the implications of fine- scale mica interlayering and multiple mica generations", Journal of Petrology 37(1996) 201-233. [DOI:10.1093/petrology/37.2.201]
  32. [16] Feenstra A., "An EMP and TEM-AEM study of margarite, muscovite and paragonite in polymetamorphic metabauxites of Naxos (Cyclades, Greece) and the implications of fine- scale mica interlayering and multiple mica generations", Journal of Petrology 37(1996) 201-233. [DOI:10.1093/petrology/37.2.201]
  33. [17] Miller C.F., Stoddard E.F., Bradfish L.J., Dollase W.A., "Composition of plutonic muscovite: genetic implication", The Canadian Mineralogist 19 (1381) 25-34.
  34. [17] Miller C.F., Stoddard E.F., Bradfish L.J., Dollase W.A., "Composition of plutonic muscovite: genetic implication", The Canadian Mineralogist 19 (1381) 25-34.
  35. [18] Schliestedt M., "Phasengleichgewichte in Hoch druckgesterinen von Sifnos, Griechen land", Ph.D. Thesis, Technical University Braunschweig, Germany, (1980) 142.
  36. [18] Schliestedt M., "Phasengleichgewichte in Hoch druckgesterinen von Sifnos, Griechen land", Ph.D. Thesis, Technical University Braunschweig, Germany, (1980) 142.
  37. [19] Bailey S. W., "Summary of recommendations of AIPEA Nomenclature Committee", Clays and Clay Minerals, 15 (1980) 85-93. [DOI:10.1180/claymin.1980.015.1.07]
  38. [19] Bailey S. W., "Summary of recommendations of AIPEA Nomenclature Committee", Clays and Clay Minerals, 15 (1980) 85-93. [DOI:10.1180/claymin.1980.015.1.07]
  39. [20] Hey M.H., "A new review of the chlorites", mineralogical Magazine 30 (1954) 277-292. [DOI:10.1180/minmag.1954.030.224.01]
  40. [20] Hey M.H., "A new review of the chlorites", mineralogical Magazine 30 (1954) 277-292. [DOI:10.1180/minmag.1954.030.224.01]
  41. [21] Pflumio C., "Evidences for polyphased oceanic alteration of the extrusive sequence of the Semail ophiolite from the Salahi Block (Oman)", In: Peters, T.J. (Eds.), Ophiolite genesis and evolution in the oceanic lithosphere, (1991) 313- 351. [DOI:10.1007/978-94-011-3358-6_17]
  42. [21] Pflumio C., "Evidences for polyphased oceanic alteration of the extrusive sequence of the Semail ophiolite from the Salahi Block (Oman)", In: Peters, T.J. (Eds.), Ophiolite genesis and evolution in the oceanic lithosphere, (1991) 313- 351. [DOI:10.1007/978-94-011-3358-6_17]
  43. [22] بدرزاده ز؛ "پترولوژی دگرگونه های منطقه سرابی-تویسرکان با تاکید ویژه بر ماهیت دگرگونه های درجه بسیار بالا"، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، پژوهشکده علوم‌زمین، (1378).
  44. [22] بدرزاده ز؛ "پترولوژی دگرگونه های منطقه سرابی-تویسرکان با تاکید ویژه بر ماهیت دگرگونه های درجه بسیار بالا"، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، پژوهشکده علوم‌زمین، (1378).
  45. [23] ایزدیار ج، "مبانی ترمودینامیکی پترولوژی دگرگونی"، انتشارات دانشگاه زنجان،(1387)، 204 صفحه.
  46. [23] ایزدیار ج، "مبانی ترمودینامیکی پترولوژی دگرگونی"، انتشارات دانشگاه زنجان،(1387)، 204 صفحه.
  47. [24] Hoisch Thomas D., "A Muscovite – Biotite geothermometr", American Mineralogist, 74, (1989), 565-572.
  48. [24] Hoisch Thomas D., "A Muscovite – Biotite geothermometr", American Mineralogist, 74, (1989), 565-572.
  49. [25] Masson H.J., "The upper thermal stability of chlorite + quartz: an experimental study in the system MgO- Al2O3- SiO2-H2O", Journal of metamorphic Geology, 7, (1989), 567-581. [DOI:10.1111/j.1525-1314.1989.tb00619.x]
  50. [25] Masson H.J., "The upper thermal stability of chlorite + quartz: an experimental study in the system MgO- Al2O3- SiO2-H2O", Journal of metamorphic Geology, 7, (1989), 567-581. [DOI:10.1111/j.1525-1314.1989.tb00619.x]
  51. [26] Schreyer W, Yoder H. S., "The System Mg- Cordierite – H2O and related rocks", Neues. Jahrb. Mineral. Abh 3 (1982), 371- 342.
  52. [26] Schreyer W, Yoder H. S., "The System Mg- Cordierite – H2O and related rocks", Neues. Jahrb. Mineral. Abh 3 (1982), 371- 342.
  53. [27] Caithelineau M., Nieva D., "A Chlorite Solid Solution geothermometer, the Los Azufres (Mexico) geothermal system", Contributions to Mineralogy and petrology, 91, (1985), 235-244. [DOI:10.1007/BF00413350]
  54. [27] Caithelineau M., Nieva D., "A Chlorite Solid Solution geothermometer, the Los Azufres (Mexico) geothermal system", Contributions to Mineralogy and petrology, 91, (1985), 235-244. [DOI:10.1007/BF00413350]
  55. [28] Decartit P., Hutcheon I., Walshe J.L., "Chlorite geothermometry: a review", Clay and Clay minerals, 41, (1993), 219-239.
  56. [28] Decartit P., Hutcheon I., Walshe J.L., "Chlorite geothermometry: a review", Clay and Clay minerals, 41, (1993), 219-239.

فایل ها

سابقه مقاله

  • تاریخ دریافت: 11 تیر 1404
  • تاریخ بازنگری: 15 بهمن 1404
  • تاریخ پذیرش: 11 تیر 1404

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار