شناسائی وبررسی چگونگی تشکیل کانیهای رسی در دو پارینه خاک منطقه سپاهان‌شهر اصفهان و امام قیس چهار محال وبختیاری

نویسندگان

1 دانشگاه صنعتی اصفهان

2 عضو هیئت علمی سازمان تحقیقات

چکیده

:در بازسازی شرایط گذشته، کانی‌شناسی پارینه خاکها یکی از ابزارهای مفیدی است که  شرایط محیطی گذشته را نشان می‌دهد. این کار پژوهشی برای شناسائی کانیهای رسی به روشهای مختلف و نحوه تشکیل این کانیها در دو پارینه خاک منطقه اصفهان و چهار محال و بختیاری انجام شده است. پس از مطالعات صحرائی و نمونه برداری از افق‌های مختلف هر دو خاک، و انجام آنالیزهای فیزیکوشیمیائی، تعدادی از افق‌ها برای انجام انالیزهای کانی‌شناسی انتخاب شدند. نمونه‌هائی از مواد مادری و نمونه‌های خاک پس از آماده‌سازی و پیش تیمارهای لازم با پراش پرتو ایکس، میکروسکوپ الکترونی روبشی و پرتو فروسرخ مورد مطالعه واقع شدند. نتایج نشان می‌دهد که افق سطحی خاک منطقه سپاهان‌شهر، دارای ترکیبی مشابه با مواد مادری است و اثری از پالی گورسکیت در آن دیده نمی‌شود، در حالیکه بخش قابل توجهی از کانیها در افقهای قدیمی این خاک را پالی گورسکیت تشکیل می‌دهد. عدم وجود این کانی در مواد مادری، فرم کشیده آن و همراه بودن آن با کربنات، کلسیم، و گچ ثانویه، نشان‌دهنده منشا خاکزایی این کانی است. در نیمرخ امام قیس نیز در افق‌های سطحی ترکیب کانیها به مواد مادری نزدیک است، ولی به علت بارندگی نسبتاً زیاد، در حال حاضر کلریت به ورمیکولیت و با شدت کمتری به اسمکتیت تبدیل شده است.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Identification and genesis of clay minerals in two paleosols from Sepahanshahr( Isfahan) and Emam_Gheis (Chahrmahal _Bakhtiari)

چکیده [English]

Existence and frequency of clay minerals is useful for reconstruction of paleoenvironment, because each mineral is formed and stabilized in special condition. The objective of this study was to identify clay minerals and their genesis in two paleosols from Isfahan and Charmahal-Bakhtiari. Through field observations and physico-chemical analysis, some horizons in these soils were selected for mineralogical studies. Soil and parent material samples were analyzed by XRD after necessary pretreatments. A few of samples were studied by scanning electron microscope and infrared spectrometer. The results indicate that mineralogical composition in surface horizon of Sepahanshahr profile is similar to parent material, whereas in the underlying paleohorizons palygorskite predominates. Lack of palygorskite in parent material on one hand and elongated shape of this mineral accompanied by calcite and gypsum in the paleohorizons on the other hand show that, it has formed pedogenicaly. In the soil surface of Emam_Gheis soil, the composition of clay minerals is also similar to parent material, but chlorite has been converted to vermiculite and subsequently to smectite, due to relatively high precipitation in this area. Presence of high amount of smectite in buried paleosol of Emam_Gheis probably indicates moister regime in the past.                                        

کلیدواژه‌ها [English]

  • clay minerals
  • paleosols
  • X-ray diffraction
  • Infrared
  • Electron microscope

مراجع

1. Rettallack G.J., Soils of the past. Unwin Hyman Pub, Boston (1990) p. 520.

2. Hogan G.D., Beatty M.T., Soil. Sci. Soc. Am.Proc. 27 (1963) 345-350.

3. Michel L., Soil . Sci. Soc. Am. J. 50 (1986) 981-987.

4. Tremcoldi W.A., Steinhard G.C, Freanmeier D.P., Geoderma. 63 (1994) 77-93.

5. Sanjurijo M.J.F., Corti G, Ugolini F.C., Catena. 43 (2001) 251-265.

6. Wang W.M., Yeh H.W., Chen P.Y, Wang M.K., Clay and Clay Minerals. 46 (1998) 1-9.

7. Khademi H., Mermut A.R., Clay Minerals 33 (1998) 561-578.

8. USDA-NRCS, Defenition and abbreviation for soil descriptions, Portland Oregon (1988) p. 14.

9. Day P.R., Methods of soil analysis. (Part 1), American Society of Agronomy, Madison, WI (1965) pp. 545-567.

10. Chapman H.D., Methods of soil analysis (Part2), American society of Agronomy, Madison, WI (1965) pp. 891-901.

11 .زرین کفش م. ، خاکشناسی کاربردی، انتشارات دانشگاه تهران (1372)342 صفحه.

12. Allison L.E., Methods of soil analysis (Part2), Agronomy, Madison, WI (1965) pp. 1367-1378.

13. Kunze G.W., Dixon J.B., Methods of soil analysis. (Part 1), 2’nd edition, Agronomy mong. no: 9 (1986) pp. 91-100.

14. تومانیان ن.، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه صنعتی اصفهان (1374) 219 صفحه.

15. Shadfan H., Dixon J., Occurrence, genesis and uses. Developments in Sedimentology 37, Elsevier, Amsterdam (1984) pp. 187-198.

16. Shadfan H., Hussen A.A., Alaily F., Clay Miner. 20 (1985) 405-413.

17. Shadfan H., Mashhady A.S., Soil Sci. Soc. Am. J. 49 (1985) 243-250.

18. Olphen H.V., Fripiat. J.J., Data handbook for clay mineralogy and other non-metallic minerals, Pergamon Press (1979) p. 346.

19. Farmer V.C., The infrared spectra of minerals,Mineralogical society, London (1964).

20. Murray H.H., Leininger R.K., Clays Caly Miner. 4 (1956) 340-347.

21. Russell J.D., Infrared methods In. A handbook of determinative methods in clay mineralogy, Chapman and Hall, New York (1987) p. 308.

22. Garcia S.G., Camazano M.S., Clay and Clay Minerals 7 (1968) 447-450.

23. Churchman G.J., Clay and Clay Minerals 38 (1990) 591-599.

24. Buol S.W., Hole F.D, McCraken R.J., Soil genesis and classification, Iowa State University, Press, Ames. (1989) p. 360.

25. Singer A., Minerals in soil environments, SSSA book series, no: 1, Soil Science Society of America Madison, WI (1989) pp:829-872.

26. Farmer V.C., Russell J.D., Spectrochim. Acta 20 (1964) 1149-1173.

27. Bain D.C., Journal of soil science 28 (1977) 144-164.

28. Butler J.R., Geochim. Cosmochim. Acta. 4 ( 1953) 157-178.

29. ایوبی ش.ا. ، جلالیان ا. ، کریمیان اقبال م. ، در حال انتشار.

30. Moore D.M., Roynolds R.C., X-ray Diffraction and the identification and analysis of clay mineral, 2’nd. Edition, Oxford University Press (1997) p. 378.

فایل ها

سابقه مقاله

  • تاریخ دریافت: 11 تیر 1404
  • تاریخ بازنگری: 15 بهمن 1404
  • تاریخ پذیرش: 11 تیر 1404

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار