ترکیب شیمیایی، کانی‌شناسی و کاربرد بنتونیت‌های ده‌محمد، چاه‌کم-1، چاه‌‌کم -2 و شیرگشت (خراسان و یزد)

نویسندگان

1 ،‌ دانشگاه‌ فردوسی‌ مشهد.

2 سازمان صناِیع و معادن‌ خراسان‌.

چکیده

بنتونیت­های معادن شیرگشت، ده‌محمد، چاه‌کم-1 و چاه‌کم-2 به طور سیستماتیک نمونه برداری شدند. ترکیب شیمیایی، کانی‌شناسی و مصارف آنها در صنعت ریخته­گری مورد بررسی قرار گرفت.  معدن بنتونیت ده‌محمد با 300000 تن ظرفیت ذخیره، بزرگترِِین ذخیره را دارد. ترکیب کانی شناسی شامل 75 تا 95 درصد مونت­موریلونیت، 5 تا 25 درصد کریستوبالیت، صفر تا 3 درصد کلسیت و کمتر از 5/1 درصد هالیت است. اندیس ژله نمونه خام (24 ساعت) 20 تا 30 است.  بنتونیت از نوع سدیم­دار و برای صنعت ریخته­گری مناسب است. معدن بنتونیت شیرگشت دارای 135000 تن ذخیره است.  ترکیب کانی شناسی شامل 74 تا 92 درصد مونت‌موریلونیت، 8 تا 28 درصد کریستوبالیت، 3 تا 10 درصد کلسیت و اکثراً هالیت ندارند و فقط در یک نمونه تا 5/1 درصد هالیت شناسائی شد. اندیس ژله نمونه خام (24 ساعت) 14 تا 22 و بنتونیت از نوع سدیم‌دار و بعضی از بخشها برای صنعت ریخته­گری مناسب است. میزان ذخیره معادن بنتونیت چاه‌کم-1 و 2 به ترتیت 73000 و 62500 تن است. ترکیب کانی‌شناسی شامل 60 تا 80 درصد مونت‌موریلونیت، 15 تا 35 درصد کریستوبالیت- کوارتز، 1 تا 5 درصد کلسیت و 1 تا 5 درصد هالیت است. اندیس ژله بنتونیت خام (24 ساعت) 0 تا 25 و بنتونیت­ها از نوع سدیم‌دار هستند. بالا بودن میزان هالیت مانع از استفاده مستقیم بنتونیت­های چاه‌کم‌-1 و2 در صنعت ریخته­گری می‌شود.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Mineralogy, chemical composition and application of bentonite from Deh Mohammad, Shirgesht, and Chah Cam 1 and 2 (Khorasan-Yazd, Iran)

چکیده [English]

Mineralogy and chemical composition of Deh Mohammad, Shirgesht, Chah Cam-1 and Chah Cam-2 bentonite deposits were studied in detail. Tests for foundry moulds uses carried out on raw and processed. Deh Mohammad with 300000 tons reserve is the biggest deposit. Deh Mohammad consists of 75 – 95% montmorillonite, 5 - 25% cristobalite, 0 -3% calcite, and less than 1.5% halite. The colloidal index for raw bentonite (24 hour) is 20 – 30. Based on chemical composition, Deh Mohammad is Na-bentonite and is good for foundry moulds. Shirgesht has about 135000 ton bentonite. It contains of 74 – 92% montmorillonite, 8 - 28% cristobalite, 3 - 10% calcite, and 0 - 1.5% halite. The colloidal index for raw bentonite (24 hour) is 14 - 22. Based on chemical composition, Deh Mohammad is Na-bentonite and in most part is good for foundry moulds. The bentonite reserve at Chah Cam 1 and 2 mines are 73000 and 62500 ton 60 - 80% montmorillonite, 15 – 35 % quartz- cristobalite, 1 - 5% calcite, and 1 - 5% Halite. The colloidal index for raw bentonite (24 hour) is 0 - 20. Based on chemical composition, Deh Mohammad is Na-bentonite. The colloidal index of some samples are good for foundry use but high halite content is a problem, therefore this bentonite must be mixed with a bentonite having low or no halite such as Shirgesht.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Bentonite
  • montmorillonite
  • Foundry
  • Khorasan

مراجع

[1] Newman A.C.D, Chemistry of clays and clay minerals, Mineralogical Society Monograph No. Longman Scientific & Technical (1987) p.480.

[2] Australian Clay Minerals Home Page, CLAY Minerals (2002).

[3] Nebergall R, Bentonite in Mexico a changing & rising market, Industrial Minerals Feb. (1998) pp.47-55.

[4] Komadel J. Buidak, J. Madejova, V. Sucha and F. Elsass, Effects of non-swelling layers on the dissolution of reduced-charged montmrillonite in hydrochloric acid, Clay Minerals 31(1996) pp. 333-345.

[5] Rhodes C.N, Brown D.R, Surface properties and porosities of silica and acid-treated montmorillonite catalyst support: influence on activities of supported ZnCl2 catalysts, Journal of Chemical Society, Faraday Transaction 89 (1993) pp.1387-1391.

[6] Manahan Stanley E, Environmental Chemistry, 5’th ed., Lewis Publishers/CRC Press (1991).

[7] کریم‌پور محمد‌حسن، تجزیه کانی‌شناسی، ژئوشیمی و مطالعه آزمایش‌های کاربرد ریخته‌گری 72 نمونه بنتونیت از معادن ده‌محمد، شیرگشت، چاه‌کم 1 و چاه‌کم 2، گزارش طرح تحقیقاتی و مطالعاتی، اداره کل معادن و فلزات خراسان (1378) ص 102.

فایل ها

سابقه مقاله

  • تاریخ دریافت: 11 تیر 1404
  • تاریخ بازنگری: 15 بهمن 1404
  • تاریخ پذیرش: 11 تیر 1404

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار