مطالعات کانی‌شناسی و ژئوشیمی توفیتهای زئولیتی شده منطقه دماوند ـ فیروزکوه (شرق تهران)

نویسندگان

1 دانشگاه صنعتی اصفهان.

2 دانشگاه اصفهان.

چکیده

بخش فوقانی سازند کرج در محدوده دماوند- فیروزکوه مطالعه شده است. بررسی‌های صحرایی نشان می‌دهد که توفیتهای سبز سازند کرج در مناطق کیلان، حصاربن، و زرین‌دشت به صورت نامنظم دگرسان و در طی این دگرسانی به زئولیت همراه با بنتونیت تبدیل شده‌اند. مطالعات سنگ‌شناسی نشان می‌دهد که بخش اعظم توفیت‌ها در زمینه تیغه‌های شیشه‌ای
(Glass Shard) تشکیل شده است، به‌طوری که این تیغه‌ها نیز از حاشیه دگرسان شده‌اند. مطالعات میکروسکوپ الکترونی روبشی نیز تبدیل تیغه‌های شیشه‌ای از حاشیه به زئولیت و کانیهای رسی را تأیید می‌کند. آزمایشات منحنیهای گرمایی TG)، (DTG وجود کانی زئولیتی کلینوپتیلولیت و ناخالصی کربنات را در توفیتهای شیشه‌ای نشان می‌دهد. همچنین فازهای اصلی کلینوپتیلولیت، کریستوبالیت و فازهای فرعی مسکویت و مونت موریلونیت با آزمایشهای پراش پرتو X (XRD) در توفیتهای شیشه‌ای شناسایی شده‌اند. مطالعات ژئوشیمی انجام شده بر پایه داده‌هایICP < /span> و XRF ترکیب شیمیایی توفیتهای زئولیتی را داسیت تا ریوداسیت تأیید می‌کند که با ترکیب شیمیایی توفیتهای نادگرسان این منطقه تفاوتی ندارد. همچنین بر پایه این مطالعات ماگمای سازنده توفیتها از نوع کالکوآلکالن است. نمودارهای بهنجار شده نیز غنی‌شدگی از عناصر Th ,Ba ,Rb ,K را نشان می‌دهد که ویژگی ماگمای کمانها یا قوسهای آتشفشانی است.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Mineralogical and Geochemical studies of Zeolitic tuffites in Damavand-Firuzkoh area, East of Tehran

چکیده [English]

This study focused on the upper parts of Karaj Formation in Damavand-Firuzkoh area. Field study indicated that the green tuffites of Karaj Formation in Kilan, Hesarbone, and Zarindasht irregularly altered and changed to zeolite and bentonite. Microscopic studies of zeolitic tuffites have shown that the main components of these tuffites are altered glass shards. The shards changed to zeolites from their margins. In addition to zeolite, clay minerals also changed to glass shards. Scanning Electron Microscopic studies confirmed the change of glass shard to zeolite and clay mineral from their margins. The presence of clinoptilolite and carbonate impurity in vitric altered tuffite are determined by thermal curves tests
(TG & DTG). Also, X-ray showed clinoptilolite, crystobalite as major mineral and muscovite, montmorillonite as minor mineral in these tuffites. On the base of XRF and ICP, chemical composition of these tuffites are in the range of acid to intermediate rocks compositions. Chemical composition of altered and unaltered tuffites is unique. Base on the petrological studies, the componential magma of the tuffites is calc alkaline. Spider diagrams indicated the enrichment of K, Ba, Th, Rb, which is characteristic of arc magmatism.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Tuffite
  • zeolite
  • Firuzkoh
  • Clinoptilolite

مراجع

[1] امامی م.، ”ماگماتیسم در ایران“، سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور (1379) صفحه 608.

[2] قربانی م.، حجازی م.، ” زمین شناسی ایران، بنتونیت – زئولیت“، انتشارات سازمان زمین شناسی کشور (1379) صفحه 128.

[3] درویش زاده ع.، ” زمین شناسی ایران“، انتشارات امیرکبیر تهران (1380) صفحه 901.

[4] تقی‌پور ب.، ”مطالعات زمین‌شناسی و کانی‌شناسی توفیت‌های زئولیتی شده سازند کرج در شرق تهران“، منتشر نشده است (1381) صفحه 193.

[5] Hay R.l., “Geology of zeolites in sedimentry rocks: mineralogy and geology of zeolites”, Reviews in mineralogy, Min. Soc. of Am. 4 (1985) pp. 53-93.

[6] Brown M.E, “Introduction to thermal analysis techniques an applications”, Chapman & Hall (1989).

[7] کاظمیان ح.،” آمایش پسمان‌های رادیواکتیو مایع حاصل از محصولات شکافت اورانیوم طبیعی پرتو عاری از Mo90، Pb131 بوسیله زئولیت‌های طبیعی ایران“، پایان نامه دکتری

(1378) صفحه 277.

[8] Middlmost E.A.K., “Magma and magmatic rocks: An Introduction 60 Igneous petrology”, Longman group, UK (1985) p. 226.

[9] Le maitre R.W., “A classification of Igneous Rock and Glassoly of term”, Black well scientific publication (1998) p. 195.

[10] Irvine T.N., Barragar W.R.A., “A guide to the classification of the common volcanic rocks”, can. Jour. Earth. Science (1971) pp. 523-548.

[11] Hotmes D.A., “Zeolits, Industrial minerals and rocks” N. 93 (1999) pp.1-59.

[12] Mum pton. F.A.,“Uses of natural zeolites in agriculture and industry, Vol. 96, Issu7, P.N.A.S (Proceeding of the national Academy of science of the united states of America) (1999) pp. 3463-3470.

[13] Esenli F., Eren B., Coban F., “Alteration products of pyroclastic rocks in Thrace, Turkey”, mineral deposits (1997) pp. 713-716.

[14] Gottardia G., and galli E., “Natural zeolite” spring (1985) p. 711.

فایل ها

سابقه مقاله

  • تاریخ دریافت: 11 تیر 1404
  • تاریخ بازنگری: 15 بهمن 1404
  • تاریخ پذیرش: 11 تیر 1404

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار