زمین‌شناسی، کانی‌سازی و ژئوشیمی تکI ، کانسار ماسیوسولفید پلی‌متال (Cu-Zn-Au-Ag-Pb) تکنار، خراسان- بردسکن

نویسندگان

دانشگاه فردوسی مشهد

چکیده

واحدهای سنگی که در محدوده معدن تک I رخنمون دارند شامل سنگهای دگرگونی سازند تکنار (اردویسین)، توده‌های نفوذی اواسط تا اواخر پالئوزوئیک و پس از پالئوزوئیک است. لیتولوژی سازند تکنار شامل سرسیت ‌شیست‌، کلریت ‌شیست‌، کلریت ‌سرسیت ‌شیست‌ و مجموعه‌ای از توده‌های متادیاباز تا متاگابرو- دیوریتی است. کانی­سازی ماسیوسولفید پلی­متال
(Cu-Zn-Au-Ag-Pb) تکنار در افق خاصی از سازند تکنار تشکیل شده است. کانی‌سازی به صورت سه حالت لایه‌ای، توده‌ای و داربستی دیده می‌شود. ابعاد و شکل کانی‌سازی­ها تحت تأثیر زمین‌ساخت شدید منطقه تغییر کرده است. توالی پاراژنز در بخش لایه‌ای و توده‌ای عبارتند از مگنتیت + پیریت + کالکوپیریت ± اسفالریت ±  گالن ± سولفوسالت ± طلا + کلریت ± کربنات ± سرسیت. بخش اعظم کانی‌سازی توده‌ای را مگنتیت تشکیل داده است. توالی پاراژنز بخش داربستی عبارتست از: پیریت + کالکوپیریت ± مگنتیت + کلریت + کوارتز + سرسیت ± کربنات. با توجه به پاراژنزه کانی تک I، شرایط فیزیکوشیمیایی محلول تک I به صورت زیر است:  T ≥ 270 ºC, pH = 5- 7, Log f O2= (-29)- (-30). بعلاوه، دامنه تغییرات عناصر در محدوده تک I به صورت زیر است:

Cu = %0/01- %5/86, Zn = 269 - 15600 (ppm), Pb = 27 - 4400 (ppm),

Au = 0/86 - 7/53 (ppm), Ag = 2/4 - 95/1 (ppm), Bi = 34 - 2200 (ppm).

تک I بخشی از یک کانسار ماسیوسولفید است. این ماسیوسولفید با توجه به مقدار قابل ملاحظه عناصر مس، روی، طلا، نقره و سرب یک کانسار ماسیوسولفید پلی­متال است و به علت دارا بودن مقدار زیادی مگنتیت همراه با کانیهای سولفیدی ونبود پیروتیت یک کانسار ماسیوسولفید منحصر به فرد است.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Geology, mineralization and geochemistry of Tak I, Taknar polymetal massive sulfide (Cu-Zn-Au-Ag-Pb) deposit, Khorasan- Bardaskan

چکیده [English]

Rock unites which are exposed in Tak-I mine area are: Taknar formation (Ordovician), Mid-late Paleozoic and younger intrusive rocks. Taknar formation consists of sericite schist, chlorite schist, chlorite-sericite schist and some meta-diabase- gabbro-diorite. Taknar Polymetal (Cu-Zn-Au-Ag-Pb) Massive sulfide deposit formed at certain horizon of Taknar formation. Three style of mineralization are: stockwork, layered and massive. Due to strong tectonic activity in the area, dimension and geometry of deposit are being changed. Paragenetic minerals within the massive and layered are: magnetite + pyrite + chalcopyrite ± sphalerite ± galena ± sulphosalt ± gold + chlorite ± carbonate ± sericite. Magnetite is the main mineral in the massive zone. Paragenesis within stockwork are: pyrite + chalcopyrite ± magnetite + chlorite + quartz + sericite ± carbonate. Based on mineral paragenesis, the ore bearing solution had the following condition:
T ≥ 270 ºC, pH= 5 - 7, Log f O2 = (-29) to (-30). Also, The range of chemical composition of some elements within Tak-I massive sulfide is as follow:

Cu = %0.01 - %5.86, Zn = 269 – 15600 (ppm), Pb = 27 – 4400 (ppm),

Au = 0.86 - 7.53 (ppm), Ag = 2.4 - 95.1 (ppm), Bi = 34 – 2200 (ppm).

Based on the paragenesis, alteration, style of mineralization, petrography, geochemistry, and structure, Tak-I is part of massive sulfide deposit. Due to high content of Cu, Zn, Au, Ag and Pb, Taknar massive sulfide deposit is a polymetal deposit. Based on high magnetite within sulfides and lack of pyrrhotite, Taknar is a special massive sulfide deposit.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Taknar deposit
  • Massive sulfide
  • polymetal mineralization

مراجع

[1] Muller R., Walter R., "Geology of the Precambrain-Paleozic Taknar inlier northwest of Kashmar, Khorasan province", (NE-Iran), GSI. Rep. No. 51 (1983) 165-183.

[2] Forster H., "Associations of volcanic rocks in the mountains South of Sabzevar (NE-Iran)", 23. IGK. 2. (1968) 197-212.

[3] Lindenberg H.G., Jacobshagen V., "Post-Paleozoic geology of the Taknar zone and adjacent area, Khorasan, (NE-Iran)", GSI. Rep. No. 51, (1983) 145-163.

[4] Eftekharnezhad J., Aghanabati A., Baroyant V., Hamzehpour B., "Geological Quadrangle Map pf Kashmar, 1:250,000", (1976) GSI, Tehran.

]5[ سپاهی‌گرو علی‌اصغر، "پترولوژی گرانیتوئیدهای منطقه تکنار-سر‌برج (شمال‌غرب کاشمر)"، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه اصفهان (1371) صفحه 201.

]6[ همام سید مسعود، "زمین‌شناسی و پترولوژی سازند تکنار-شمال‌غرب کاشمر استان خراسان"، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه اصفهان (1371) صفحه 126.

]7[ قویدل سیوکی محمد، گفتگوی شفاهی (1382).

[8] Razzaghmanesh B., "Die Kupfer- Blei- Zink- erzlage rstatten von Taknar und ihr geologiseher rahmen (NE- Iran)", Diss. Aachen (1968).

[9] Soltani A., "Geochemistry and geochronology of I-type granitoid rocks in the northeastern Centeral Iran plate", Ph.D thesis, university of Wollongong (2000).

]10[ اسماعیلی د.، کنعانیان ع.، ولی‌زاده و.م.، "جایگاه زمین‌ساختی گرانیت برنورد (تکنار) شمال‌غرب کاشمر"، چکیده مقالات دومین همایش انجمن زمین‌شناسی ایران، مشهد (1377).

]11[ ملک‌‌زاده شفارودی آزاده، "پتروگرافی، مینرالوگرافی و ژئوشیمی کانسار پلی‌متال

(Cu-Zn-Au-Ag-Pb) تکنار (تک I و II) و ارائه مدل کانی‌سازی آن"، پایان نامه کارشناسی ارشد زمین‌شناسی اقتصادی، دانشگاه فردوسی مشهد (1382) صفحه 287.

[12] Large R., "Australian Volcanic-Hosted Massive Sulfide Deposits: Features, Styles, and Genetic Models", ECONOMIC GEOLOGY 87 (1992) 471- 510.

[13] Large R., "Chemical Evolution and Zonation of Massive Sulfide Deposits in Volcanic Terrains, ECONOMIC GEOLOGY, v. 72, (1977) p. 549- 572.

[14] Huston D.L., Taylor T., Fabray J., and Patterson D.J., A comparison of the Geology and Mineralization of the Balcooma and Dry River South Volcanic-Hosted Massive Sulfide Deposit, Northern Queensland", ECONOMIC GEOLOGY 87 (1992) 785-811.

[15] Huston D.L., "Aspects of the geology of massive sulfide deposits from the Balcooma district, northern Queensland and Rosebery, Tasmania: Implications for ore genesis", Ph.D. thesis, Univ. of Tasmania (1988).

[16] Sharpe R., Gemmell J.B., "The Archean Cu-Zn Magnetite-Rich Gossan Hill Volcanic-Hosted Massive Sulfide Deposit, western Australia; Genesis of a Multistage Hydrothermal system", ECONOMIC GEOLOGY 97 (2002) 517-539.

[17] Sharpe R., "Alteration characteristics of the Archean Golden Grove Formation at the Gossan Hill deposit: Induration as a focusing mechanism for mineralizing hydrothermal fluids", ECONOMIC GEOLOGY 96 (2001) 1239- 1262.

[18] Sharpe R., "The Archean Cu-Zn magnetite-rich Gossan Hill VHMS deposit, Western Australia: Evidence of a structurally- focused, exhalative, and subsea-floor replasment mineralizing system", Ph.D. thesis, University of Tasmania, Hobart, Tasmania (1999).

[19] Morton R.L., Franklin J.M., "Two-fold classification of Archean Volcanic- Associated Massive Sulfide Deposits", ECONOMIC GEOLOGY 82 (1987) 1057-1063.

فایل ها

سابقه مقاله

  • تاریخ دریافت: 11 تیر 1404
  • تاریخ بازنگری: 15 بهمن 1404
  • تاریخ پذیرش: 11 تیر 1404

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار