شواهد بافتی ـ کانی شناسی حاکی از وقوع اختلاط ماگمایی در گدازه‌های تراکی‌آندزیتی پالئوژن منطقه آبترش، غرب قزوین

نویسندگان

1 دانشگاه بین المللی امام خمینی (ره)

2 دانشگاه تهران

چکیده

سنگهای تراکی‌آندزیتی منطقه آبترش در غرب قزوین با حجم و ضخامت زیاد، در گستره وسیعی (بیش از 200 کیلومتر مربع) در غرب زون آتشفشانی البرز رخنمون دارند. این سنگها که به صورت روانه گدازه و ندرتاً دم گدازه در محیط هوایی خارج شده‌اند، آخرین واحد از سنگهای معادل سازند کرج به سن پالئوژن را شامل می‌شوند و از نظر ژئوشیمیایی جزء سری شوشونیتی رده بندی می‌شوند. مشاهده برخی روابط بافتی نظیر حاشیه‌های واکنشی، بافت غربالی و منطقه بندی نوسانی در فنوکریستهای فلدسپات و اوژیت و وجود پلاژیوکلازهایی با ترکیب نامتعادل با هم (An5-20, An36-61, An77-93) و نیز تفاوتهای ترکیبی فاحش بین ترکیب فنوکریستها و مزوستاز دربرگیرنده آنها، حکایت از وقوع فرایندهای تحول ماگمایی در یک سیستم ترمودینامیکی باز می‌کند. همچنین شواهدی چون اپاسیتی شدن بیوتیتهای فلوگوپیتی و هورنبلندهای پاراگازیتی نشان از بالا بودن fO2  و P < sub>H2O  طی آخرین مرحله تشکیل سنگهای مذکور دارد. با توجه به مجموع مشاهدات بافتی و کانی شناسی فوق و نیز پراکندگی داده‌های شیمی سنگهای مذکور در نمودارهای ژئوشیمیایی می‌توان نتیجه گرفت که  فرایندهای ماگمایی گدازه تراکی‌آندزیتی از طریق ورود ضربانهایی از ماگماهای اسیدی‌تر به داخل مخزن ماگمایی بازیک و آلکالن قابل توضیح است.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Textural and mineralogical evidences of magma mixing in the trachyandesitic lava flows in the Ab-e-Torsh district, Western Qazvin, Iran

چکیده [English]

Trachyandesitic rocks in the Ab-e-Torsh region, western Qazvin, have considerable thickness and extensive outcrops (>200 Km2) that form parts of the Alborz Paleogene volcanic belt. These rocks that can be correlated with the upper member of the Karaj formation, are subaerial eruptions with lava flows and some lava domes. Geochemically, these are classified as shoshonitic series. Occurrence of some textural evidences (e.g., reaction rims, sieve textures and oscillatory zoning in feldspars and augites phenocrysts) and coexistence of inequilibrium plagioclase phonocrysts
(An5-20, An36-61, An77-93), as well as compositional differences between phenocrysts and their surrounded mesostasis, all suggest that the magmatic evolutionary processes could have been occurred in an open system. On the other hand, existence of some alterations such as opacitization in phlogopitic biotites and paragasitic hornblends might be related to the late stages of the magmatic evolution with high ƒO2 and P < sub>H2O. Considering textural and mineralogical observations, as well as dispersion of the whole rock geochemical data, one may conclude that the magmatic evolution have been occurred by periodic refreshment of alkaline and basic magma by a more acidic intrusion.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Trachyandesite
  • Alborz Zone
  • Paleogene belt
  • Sieve texture
  • Oscillatory zoning
  • magma mixing

مراجع

[1] De-Dual E., "Zur geologie des mittleren und unteren Karaj-Tales, Zentral Elburz (Iran)", Mitt.Geol.Inst.E.T.H.U., Thesis.Univ.Zurich, no.76 (1967) 125p.

[2] Annells R.N., Arthurton R.S., Bazely R.A., Davies R.G., "Explanatory text of the Qazvin and Rasht quadrangle map (1:250000)", G.S.I. Rep., noE3,E4 (1975) 94p.

[3] Stocklin J., Eftekhar-nezhad J., "Explanatory text of the Zanjan quadrangle map (1:250000)", G.S.I. Rep., noD4 (1969) 61p.

[4] آسیابانها ع.،" زمین شناسی و پتروژنز رخساره‌های آتشفشانی منطقه یوزباشی چای (غرب قزوین)". رساله دکتری دانشگاه تربیت مدرس (1380) 321ص.

[5] درویش زاده ع.، آسیابانها ع.، "نقش آذرآواریها در گسترش ترجیحی دگرسانی گرمابی در منطقه آتشفشانی آبترش"، فصلنامه علوم زمین، شماره 37-38 (1380) ص 48-59.

[6] حسینی م.، "آلونیت زایی در منطقه طارم"، مجموعه مقالات دومین همایش انجمن زمین شناسی ایران (1377) ص 179-185

[7] Le Maitre R.W.(eds)., "A classification of igneous rocks and glossary of terms", (1989), Blackwell. 128p.

[8] Halsor S.P., "Large glass inclusions in plagioclase phenocrysts and their bearing on the origin of mixed andesitic lavas at Toliman Volcano, Guatemala", Bull Volcanol 51 (1989) 271-280

[9] Eichberger J.C.,"Andesites in island arcs and continental margins: relationships to crustal evolution", Bull. Volcanol 41 (1978) 480-500

[10] Nelson S.T., Montana A., "Sieve-textured plagioclase in volcanic rocks produced by rapid decompression", American Mineralogist 77 (1992) 1242-1249

[11] Best M.G., Christiansen E.H., "Igneous Petrology", Blackwell (2001) 458p.

[12] Bard J.P., "Microtextures of igneous and metamorphic rocks", Reidel (1986) 264p.

[13] Tsuchiyama A., "Dissolution kinetics of plagioclase in the melt of the system diopside-albite-anorthite and origin of dusty plagioclase in andesites", Contrib.Mineral.Petrol. 89 (1985) 1-16

[14] Stamatelopoulou-Seymor K., Vlassopoulos D., Pearce H.T., Rice C., "The record of magma chamber processes in plagioclase phenocryst at Thera Volcano, Aegean Volcanic Arc, Greece", Cont. Min. Pet. 104 (1990) 73-84.

[15] Singer S.B., Pearce H.T., Kolisnik A.M., Myers D.J., "Plagioclase zoning in mid-Pleistocene lavas from the Seguam volcanic center, central Aleutian arc", Alaska. Am. Min. 78(1993) 143-157.

[16] Kawamoto T., "Dusty and honeycomb plagioclase: indicators of processes in the Uchino stratified magma chamber", Izu Peninsula, Japan. Journal of Volcanology and Geothermal Research. 49(1992) 191-208.

[17] Dungan M.A., Rhodes J.M., "Residual glasses and melt inclusions in basalts from DSDP Legs 45 and 46: evidence from magma mixing", Contrib.Mineral.Petrol. 67 (1978) 417-431

[18] Hess P.C., "Origins of Igneous Rocks", Harvard University. Cambridge. (1989) 336p.

[19] Sigurdsson H., Houghton B., Rymer H., Stix J., McNutt S., "Encyclopedia of Volcanoes", Academic Press. (2000) 1000p.

[20] Merzbacher C., Eggler DH., "A magmatic geohygrometer: Application to Mount St. Helens and other dacitic magmas", Geology 14 (1984) 804-806

[21] درویش زاده ع.،" پترولوژی"، انتشارات دانشگاه پیام نور (1382). 310ص

[22] کریم‌پور م.ح. ،"پترولوژی سنگهای آذرین و کانسارهای ماگمایی"، نشر مشهد (1377). 343ص.

فایل ها

سابقه مقاله

  • تاریخ دریافت: 11 تیر 1404
  • تاریخ بازنگری: 15 بهمن 1404
  • تاریخ پذیرش: 11 تیر 1404

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار