مطالعه شیمی کانی سنگ‌های آتشفشانی ناحیه غرب عروسان کبودان (شمال شرق اصفهان)

بهادران, نوشین; ترابی, قدرت; احمدیان, جمشید; موراتا, مامورو

مطالعه شیمی کانی سنگ‌های آتشفشانی ناحیه غرب عروسان کبودان (شمال شرق اصفهان)

نویسندگان

¹ دانشگاه اصفهان

² دانشگاه پیام نور اصفهان

³ دانشگاه ناراتو

چکیده

منطقه عروسان کبودان در 115 کیلومتری شمال شرق نایین (جنوب چوپانان) واقع شده است و بخشی از زون ایران مرکزی (بلوک یزد) است. سنگهای آتشفشانی این منطقه مربوط به زمان ائوسن، و شامل گدازهها و سنگهای آذرآواری است. گدازهها به دو گروه اسیدی (ریوداسیت) ونسبتاً بازیک و بازیک (تراکی آندزیت، موژه آریت و هاوائی ایت) تقسیم میشوند. بافت این سنگها اغلب تراکیتی، هیالوپورفیریتیک و پوئی کیلیتیک است. کانیهای پلاژیوکلاز )آلبیت تا آندزین(، فلدسپار قلیایی )سانیدین- (Or:65-86%، کلینوپیروکسن) دیوپسید تا اوژیت(، میکا )بیوتیت تا فلوگوپیت(، آمفیبول) هورنبلند هاستینگزیتی منیزیمدار تا هاستینگزیت منیزیمدار(، و کلریت )برونسویگیت( در این سنگها با ریزپردازنده آنالیز شدند. شواهد ژئوشیمیایی و ویژگیهای کانیشناسی دلالت بر ماهیت کالک قلیایی سنگهای اسیدی و سرشت شوشونیتی سنگهای بازیک منطقه دارد. محیط زمین ساختی که سنگهای آتشفشانی این ناحیه در آن شکل گرفتهاند، احتمالا یک کمان ماگمایی وابسته به فرورانش (در حاشیه خردقاره شرق ایران مرکزی) است.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Mineral chemistry of volcanic rocks from the West of Arousan-e- Kaboudan (NE of Isfahan)

چکیده [English]

Arousan -e- Kaboudan area, located about 115 km northeast of Nain (south of Choupanan), is part of Central Iran (Yazad block). The Eocene volcanic rocks of the area are composed of lavas and pyroclastic rocks. The lavas can be divided into acidic (rhyodacite) and relatively basic-basic (trachyandesite, mugearite and hawaiite) rocks. The textures of these rocks are trachytic, hyaloporphyritic and poikilitic. Plagioclase (albite to andesine), alkali feldspars (sanidine-Or: 65-86%), clinopyroxene (diopside to augite), mica (biotite to phlogopite), amphibole (magnesian hastingsitic hornblende to magnesian hastingsite) and chlorite (brunsvigite) from thaerochs were analyzed by electron microprobe. Geochemical evidence and mineralogical characteristics indicate that the acidic rocks are calc-alkaline and basic rocks have shoshonitic nature. The tectonic environment, in which these rocks were formed, is probably a volcanic arc related to subduction (in the continental margin of central Iranian micro – continental).

کلیدواژه‌ها [English]

volcanic rocks
mineralogy
Mineral chemistry
Arousan-e- Kaboudan

مراجع

[1] عطاپور ح.، "زمین‌شناسی، سنگ‌شناسی و ژئوشیمی سنگ‌های شوشونیتی ایران زمین"، سازمان زمین شناسی کشور، گزارش داخلی، (1373) 141 ص.

[2] Aistov L., Melnikov B., Krivyakin B., Morozov L., “Geology of the Khur area (central Iran), Explanatory text of the Khur quadrangle”, map 1:250,000, (1984).

[3] Alavi M., “Sedimentary and structural characteristics of the paleo – Tethys remnants in northeastern Iran,Geol”, Soc. of Amer. Bull., 103: (1991) 983 – 992.

[4] Yakovenko V., Chinakov I., Kokorin Yu., Krivyakin B., “Report on detailed geological prospecting in Anarak Area (Kal-e Kafi-Khoni Locality)”, V/O <<Technoexport>>, Rep. No.13, Moscow, (1981) 293 P.

[5] Aftabi A., Atapour H., “Regional aspects of shoshonitic volcanism in Iran”, Epizodes Magazine, Vol. 23, no. 2: (2000)119-125.

[6] Geological maps of Anarak (1/250,000), Kabudan (1/100,000): No. G7; No. H7; Sheet 6856, respectively, G.S.I.,V/O “Technoexport”, (1984).

[7] احمدیان ج.، "پترولوژی و ژئوشیمی توده نفوذی کال کافی (شرق انارک) با نگرشی بر دگرسانی و کانی سازی مس (مولیبدن – طلا) مرتبط با آن"، پایان نامه دکتری در دست تدوین، دانشگاه تربیت مدرس (1387).

[8] Luth, R.W., "Experimental study of the system phlogopite – diopside from 3.5 to 17 Gpa", Am. Mineral. 82: (1997) 1198-1209.

[9] Perchuk L.L., Safonov O.G., Yapaskurt V.O., Barton J.M., "Crystal-melt equilibria involving potassium-bearing clinopyroxene as indicator of mantle-derived ultrahigh-potassic liquids: an analytical review", Lithos 60 (2002) 89-111.

[10] Morimoto N., Fabrise J., Ferguson A., Ginzburg I.V., Ross M., Seifert F.A., Zussman J., Akoi K.and Gottardi,G., “Nomenclature of pyroxenes”, Mineralogical Magazine, 52: (1988) 535 – 55.

[11] Poldervaart A., and Hess H. H., “Pyroxenes in the crystallization of basaltic magma”, J. Geol., Vol. 59, P. 472 (1951).

[12] Kushiro I., “Si-Al relation in clinopyroxenes from igneous rocks”, Am. J. Sci., 258: (1960) 548-554.

[13] LeBas N.J., “The role of aluminium in igneous clinopyroxenes with relatin to their parentage”, Am. J. Sci., 260, (1962) 267 – 88.

[14] Nisbet E. G. and Pearce J. A., “Clinopyroxene composition in mafic lavas from different tectonic setting”, Ibid. 63, (1977) 149-60.

[15] Leterrier J., Maury R. C., Thonon P., Girard, D and Marchal M, “Clinopyroxene composition as a method of identification of the magmatic affinities of paleo-volcanic series”, Earth. Planet. Sci. Lett., 59, (1982) 139-54.

[16] بهادران، ن.، "پترولوژی وژئو شیمی سنگهای ولکانیک منطقه غرب عروسان کبودان (جنوب چوپانان- شمال شرق اصفهان)"، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه اصفهان،120 صفحه (1386).

[17] Schweitzer E. L., Papike J, J., Bence A. E., "Statitical analysis of clinopyroxenes from deep-sea basalts”, Am. Mineral., 64, (1979) 501-13.

[18] Deer W.A., Howie R.A., Zussman J., “An Introduction to the Rock – forming minerals”, Longman, London, (1991) 528p.

[19] Leake B.E., Wolley A.R., Arps C.E.S., Birch W.D., Gilbert M.C., Grice J.D., Hawthorne F.C., Kato A., Kisch H.J., Krivovichev V.G., Linthout K., Laird J., Mandarino J., Maresch W.V., Nickel E.H., Rock N.M.S., Schumacher J.C., Smith D.C., Stephenson N.C.N., Ungaretti L., whittaker E.J.W.& Youzhi G., “Nomenclature of Amphiboles , Report of the subcommittee on Amphiboles of the international Mineralogical Association commission on new minerals and mineral names” , Eur. J.Mineral , 9: (1997) 623-651.

[20] Speer F.S., “An experimental study of hornblende stability and compositional variability in amphibolite”, American Journal of science, 281: (1981) 679-734.

[21] Foster M.D., “Interpretation of the composition of trioctahedral micas”, U.S. Geol.Surv.Prof .Pap. 354B: (1960) 11-49

[22] Abdel – Rahman A, M., “Nature of biotites from alkaline, Calc-alkaline and peraluminous magmas”, J. Petrol., 35: (1994) 525 – 541

[23] Helmy H.M., Ahmed A.F., El Mahallawi M.M., Ali S.M., “Pressure, temperature and oxygen fugacity conditions of calc-alkaline granitoids, Eastern Desert of Egypt”, and tectonic implications, J. of African Earth Science, 38, (2004) 255-268.

[24] Droop, G.T.R.,”A general equation for estimating Fe3+ Concentration in ferromagnesian silicates and oxides from microprobe analysis, using stoichiometric criteria”, Mineralogical Magazine, 51 :( 1987) 431-435.

[25] Leake B.E., Wolley A.R., Arps C.E.S., Birch W.D., Gilbert M.C., Grice J.D., Hawthorne F.C., Kato A., Kisch H.J., Krivovichev V.G., Linthout K., Laird J., Mandarino J., Maresch W.V., Nickel E.H., Rock N.M.S., Schumacher J.C., Smith D.C., Stephenson N.C.N., Ungaretti L., whittaker E.J.W., Youzhi G., “Nomenclature of Amphiboles , Report of the subcommittee on Amphiboles of the international Mineralogical Association commission on new minerals and mineral names” Eur. J.Mineral , 9: (1997) 623-651.

[26] Yang X.M, Lentz D.R., ”Chemical compozition of rock-forming minerals in gold-related granitoid intrusions, southwestern New Brunswick, Canada: implications for crystallization conditions, volatile exsolution, and fluorine-chlorine activity”, Contrib Mineral Petrol, 150: (2005) 287-305.