مطالعات کانی‌شناسی کانسار بوکسیت شهید نیلچیان (دوپلان)

نویسندگان

دانشکده مهندسی معدن و متالورژی دانشگاه یزد

چکیده

کانسار شهید نیلچیان (دوپلان) یکی از ذخایر مهم بوکسیت و آرژیلیت ایران است. این ذخیره در ارتفاعات چهارمحال و بختیاری در روراندگیهای زاگرس قرار گرفته است. سازندهای زیادی در منطقه رخنمون دارد که به شدت چین خورده و گسلیده شده­اند. ژنز این ذخیره از نوع لاتریتی بوده و از لحاظ سنی مربوط به دوره پرموتریاس است. در این منطقه 5 نوع بوکسیت با خصوصیتهای مختلف شناسایی شده است. بررسی­های کانی­شناسی براساس مطالعات میکروسکوپیکی تیغه نازک و مقطع صیقلی و مطالعاتXRD  وXRF  روی هر 5 نوع بوکسیت صورت گرفته است. براساس این مطالعات مشخص شد که کانی اصلی در این کانسار دیاسپور و کائولینیت بوده و کانی­های آناتاز و بوهمیت به عنوان کانی فرعی شناسایی شده است. علاوه بر این کانی­ها در این کانسار, عناصری مانند آهن (به صورت کانیهای هماتیت و گوتیت و پیریت)، زیرکونیوم (احتمالاً به صورت کانی زیرکون) و وانادیوم نیز به میزان قابل توجهی مشاهده شده است. بافت متداول در این کانسار، بافت برشی و پیزولیتی است. بر اساس نوع کاربرد ماده معدنی به عنوان نسوز، آهن، سیلیسیم، و تیتانیوم مهمترین عناصر مزاحم این کانسار محسوب می­شوند. یکی از اهداف مهم این کار پژوهشی، تشخیص نوع کانی­های خاستگاه این عناصر و چگونگی درگیری این کانی­ها در این کانسار به منظور انتخاب و طراحی روش مناسب برای فراوری و کاهش عناصر مزاحم است. بر این اساس، مشخص شد که کائولن، اکسیدها، سولفورهای آهن (هماتیت و گوتیت و پیریت) و آناتاز مهم­ترین کانی­های حاوی سه عنصر سیلیسیم، آهن و تیتانیوم هستند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Mineralogical Investigations of Shahid Nilchian (Dopelan) Bauxite Deposit

چکیده [English]

Shahid Nilchian (Dopelan) deposit, located in high mountains of Chahar-Mahal Bakhtiari Province within the Zagros Thrust structural unit, is one of the main bauxite and argillite deposits of Iran. Many highly folded and faulted sedimentary successions are cropped in the area. The bauxite of Shahid Nilchian deposit is of lateritic type and belongs to Permo-Triassic in age. Five bauxite types with different quality have been recognized in the area. Mineralogical investigations have carried out using thin and polished sections, XRD and XRF analysis. According to these studies, it is verified that the major minerals are diaspore and kaolinite. Anatase and boehmite has identified as minor minerals. Some other elements such as iron, zirconium and vanadium are also presented in different minerals. The main identified textures are brecciated and pisolitic. In its application as refractory material, minerals containing iron, silica and titanium are the important gangues of bauxite. The main objective of this mineralogical study is to identify the minerals of the above mentioned elements. It is concluded that kaolinite, anatase and different iron oxides are the main sources of these elements.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Doplan Deposit
  • Zagros Trust
  • mineralogy
  • Bauxite
  • diaspore
[1] حسینی سید مهدی، "بررسی امکان پذیری فراوری بوکسیت کانسار شهید نیلچیان (دوپلان)"، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه یزد (1385).

[2] سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور, نقشه زمین‌شناسی 100,000/1 اردل .

[3] سلمانی م., " ارزیابی ذخیره معدنی بوکسیت و آرژیلیت معدن شهید نیلچیان (دوپلان) ",پروژه کارشناسی, دانشگاه یزد , 1381.

[4] شرکت ملی نفت ایران, نقشه زمین‌شناسی 250,000/1 بروجن.

[5] عبدالهی، هادی، "افزایش مدول Al2O3/SiO2 در نمونه کانسنگ بوکسیت بوکان با کاربرد روشهای فرآوری و مدل سازی لیچینگ آن در شرایط اسیدی" ، دانشگاه تهران، 1384.

[6] مطیعی ه.م., "چینه‌شناسی زاگرس", از سری کتابهای زمین‌شناسی ایران, شماره 1, سازمان زمین‌شناسی کشور ,1372.

[7] معدن شهید نیلچیان (دوپلان) , گزارش‌های داخلی.

[8] Bates R. L., Jackson J. A., “Glossary of geology”, American Geological Institute, 751p. (1980)

[9] Fontaine H., “Permian of Southeast Asia: an overview”, J. of Asian Earth Science, 20:567-588. (2002).

[10] Meyer F. M., Happel U., Hausberg J., Wiechowski A., “The geometry and anatomy of the Los Pijiguaos bauxite deposit”, Venezuela, Ore Geology Reviews 20: 27–54. (2002)

[11] Mutakyahwa M.K.D., Ikingura J.R., Mruma, A.H., “Geology and geochemistry of bauxite deposits in Lushoto District”, Usambara Mountains, Tanzania, J. of African Earth Sciences, 36: 357–369. (2003)

[12] Rossetti D. F., “Paleosurfaces from northeastern Amazonia as a key for reconstructing paleolandscapes and understanding weathering products”, Sedimentary Geology, 169: 151–174. (2004)

[13] Trappe J., “Pangea: extravagant sedimentary resource formation during supercontinent configuration, an overview”, Palaeogeography, Palaeoclimatology, Palaeoecology, 161: 35–48 (2000).