زمین‌شناسی، کانی‌سازی، دگرسانی و دستاوردهای ژئوشیمیایی در منطقه کجه فردوس

کریم‌پور, محمدحسن; خسروی, مجید; پورخسرو, محمود; حیدریان شهری, محمدرضا; سعادت, سعید

زمین‌شناسی، کانی‌سازی، دگرسانی و دستاوردهای ژئوشیمیایی در منطقه کجه فردوس

نویسندگان

¹ دانشگاه فردوسی مشهد

² دانشگاه آزاد اسلامی مشهد

چکیده

منطقه مطالعاتی کجه در 50 کیلومتری شمال غربی فردوس و در زون زمینساختی بلوک لوت قرار گرفته است. آهکهای کرتاسه، قدیمیترین سنگهای این منطقه را تشکیل میدهند. روی آهکهای کرتاسه واحد کنگلومرایی قرار گرفته است که آن را معادل کنگلومرای کرمان میدانند. گدازه و توفهای داسیت –ریوداسیت روی کنگلومرای کرمان تشکیل شدهاند. فعالیتهای آتشفشانی به صورت تراکی آندزیت، آندزیت، بازالت- آندزیت، و توف ریولیتی در مقاطع زمانی مختلف تکرار شدهاند. تودههای آذرین نیمه عمیق الیگو– میوسن با طیف ترکیبی دیوریت، مونزودیوریت، مونزونیت، کوارتز مونزونیت و گرانیت پورفیری در سنگهای آتشفشانی نفوذ کردهاند. تودههای نفوذی و سنگهای آتشفشانی از نوع آهکی- قلیایی غنی از پتاسیم و گاهی شوشونیتی، و تودههای نفوذی (به استثنای گرانیت پورفیری) از نوع سری مگنتیت و گرانیتهای از نوع A هستند. نمودار عنکبوتی سنگهای آتشفشانی و تودههای نفوذی مشابه یکدیگرند. در مقایسه با گوشته، غنی شدگی عناصر Cs, K, Rb, La , Zr و کاهیدگی عناصر Ba, P, Ti مشاهده میشود. دو مجموعه از زونهای دگرسان در منطقه رخنمون، به صورت (1) مجموعه زونهای سیلیسی (سیلیس- سریسیت-پروپیلیتیک، سیلیس - پروپلیتیک و سیلیس - سریسیت) که به توده گرانیت پورفیری مرتبطاند، و (2) مجموعه دگرسان پروپیلیتیک، سریستیک و آرژیلیک که به تودههای نفوذی مونزونیت، کوارتز مونزونیت، و دیوریت ارتباط دارند. کانیسازی مرتبط به گرانیت پورفیری دارای نابهنجاری Mo, Pb, Zn, Ag است، و در کانی سازی مرتبط به کوارتز مونزونیت، مونزونیت، شواهدی از مس پورفیری و عناصر نابهنجار Cu, Pb, Au, Zn, Ag مشاهده شدهاند.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Geology, Mineralization, Alteration and Geochemical Exploration in Kajeh area, Ferdows

چکیده [English]

The study area is situated within the Lut Block 50 Km northeast of Ferdows. The oldest exposed rocks are Cretaceous limestone. Kerman conglomerate cover the limestone. Dacite-rhyodacite lava and pyroclastic rocks erupted over Kerman conglomerate. Volcanic activities took place at different time in Tertiary. The composition ranges between trachyandesite, andesite, andesite-basalt and rhyolitic tuff. Sub-volcanic diorite, monzodiorite, monzonite, quartz monzonite and granite porphyry intruded the volcanic rocks during Oligo-Miocene time. Both volcanic and intrusive rocks are K-rich calc-alkaline to shoshonitic. Intrusive rocks (except granite porphyry) are I-type granite and belong to magnetite series. The pattern of spider diagrams both volcanic and intrusive rocks are similar. In comparison with mantle, They are enriched in Cs, K, Rb, La and Zr and depleted in Ba, P and Ti. Two groups of alteration zones are recognized: 1- silicified assemblages (silica-sericite-propylitic, silica-propylitic & silica- sericite). This group is related to granitic magma. 2- propylitic-sericitic-argillic group which are associated with monzonite, quartz monzonite-diorite intrusive rocks. Mineralization associated with granite porphyry show Mo, Ag, Pb and Zn anomalies. Mineralization associated with monzonite, quartz monzonite-diorite show signs of porphyry copper. They have Cu, Au, Pb and Zn geochemical anomalies.

کلیدواژه‌ها [English]

Kajeh
Ferdows
geochemical exploration
alteration
Mineralization

مراجع

[1] خسروی م.، "پترولوژی، آلتراسیون، کانی‌سازی و آکتشافات ژئوشیمیایی منطقه رحیمی شمال غرب فردوس"، پایان نامه کارشناسی ارشد زمین‌شناسی اقتصادی. گروه زمین‌شناسی دانشگاه فردوسی مشهد (1385).

[2] Dehghani G., “Schwerefeld und Krustenaufbau in Iran- Humburger Geophys”, Einzelscher., R. A., H., 54, S., Hamburg (1981).

[3] آقانباتی ع.، "زمین‌شناسی ایران، سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور، (1383) 586 صفحه.

[4] Esmaeily D., Nedelec M.V., Valizadeh F., Moore J., Cotton, “Petrology of the Jurassic Shah-kuh granite (Eastern Iran), with reference to tin mineralization”, J. of Asian Earth Sciences, 25, (2005) 961-980.

[5] Lensch G., Schmidt K., “Plate tectonic, orogeny, and mineralization in the Iranian fold belts results and conclusions”, N. Jb. Geol. Palaont. Abh. 168, 2/3: 558-568 (1984).

[6] Tarkian M., Lotfi M., Baumann A., “Magmatic copper and Lead Zinc ore deposits in the Central Lut, Eastern Iran”, N. Jb. Geol. Palaont. Abh, 168, 2/3: 497-523 (1984).

[7] Tarkian M., Lotfi M., Bauman A., “Tectonic, magmatism and the formation of mineral deposits in central Lut, East of Iran”, Geol. Survey of Iran, Rep. No. 57, p. 357-383 (1983).

[8] پورخسرو م.، "پترولوژی، آلتراسیون، آکتشافات ژئوشیمیایی و کانی‌سازی منطقه کجه شمال غرب فردوس"، پایان نامه کارشناسی ارشد زمین‌شناسی اقتصادی. گروه زمین‌شناسی دانشگاه فردوسی مشهد (1385).

[9] Cox K.G., Bell J.D., Pankhurst R.J., ”The interpretation of igneous rocks”, London, Allen and Unwin, 450 p (1979).

[10] خراسانی م.، "پترگرافی، ژئوشیمی و پترولوژی سنگهای آتشفشانی غرب فردوس"، پایان نامه کارشناسی ارشد پترولوژی، دانشگاه تربیت معلم تهران، 145 صفحه (1378).

[11] کریم‌پور م.، عاشوری ع.، سعادت س.، قورچی م.، "پترولوژی، پتروفیزیک، موقعیت تکتونیکی و کانی‌سازی توده‌های نفوذی و سنگ‌های آتشفشانی طاهرآباد و شرق بجستان"، در مرحله چاپ مجله زمین‌شناسی ایران دانشگاه فردوسی مشهد (1386).

[12] Shand S.J., "Eruptive Rocks”, John Wiley & Sons (1943).

[13] Peccarillo A., Taylor S.R., “Geochemistry of the Eocene calc-alkaline volcanic rocks from the Kastamonu area northern Turkey”, Contributions to Mineralogy and Petrology, Vol.58, (1976) p.63-81.

[14] McDonough W.F., Frey F.A., “REE in upper mantle rocks. In: Geochemistry and mineralogy of rare Earth elements”, Lipin, B. and McKay, G.R. (Editors), Mineralogical Society of America, Chelsea, Michigan. (1989) 99-145.

[15] سازمان صنایع و معادن استان خراسان رضوی، "گزارش اکتشاف مقدماتی مس، سرب و روی چاه پالون فردوس"، 123 صفحه (1381).

[16] Ishihara S.,”The magnetite-series and ilmenite- series granitic rocks”, Mining geology, Japan, 27, (1977) p. 43- 300.

[17] Chappel B.C., White A.J.R., “Two contrasting granite types”, Pacific Geology, 8, (1974) 173-174.