بررسی‌های سنگ‌شناسی و سنگ‌زایی توده نفوذی اینچه (شرق هریس، آذربایجان شرقی)

حسین‌زاده, قادر; مؤید, محسن; کلاگری, علی اصغر; حاجی‌علیلو, بهزاد; مؤذن, محسن

بررسی‌های سنگ‌شناسی و سنگ‌زایی توده نفوذی اینچه (شرق هریس، آذربایجان شرقی)

نویسندگان

¹ دانشگاه تبریز

² دانشگاه پیام نور تبریز

چکیده

توده خارانمای (گرانیتوئیدی) اینچه در شرق هریس در استان آذربایجانشرقی واقع شده است. این توده به درون واحدهای سنگی قدیمیتر از جمله استوک نیمه آتشفشانی سوناجیل (ائوسن فوقانی – الیگوسن زیرین) با ترکیب میکرودیوریت پورفیری نفوذ کرده است. ترکیب توده نفوذی اینچه از دیوریت، سینودیوریت تا کوارتز دیوریت بوده و در نمودارهای سنگشناسی در گستره دیوریت، سینودیوریت و کوارتزدیوریت قرار میگیرد. کانیهای اصلی آن شامل پلاژیوکلاز، هورنبلند و پیروکسن است و به صورت فرعی بیوتیت، فلدسپار قلیایی، کوارتز، الیوین، اپیدوت و تورمالین در آن دیده میشود. بافت غالب این سنگها پورفیری است، ولی بافتهای دانهای، تراکیتوئیدی و افیتیک نیز به صورت فرعی دیده میشوند. توده اینچه تحت تاثیر تفریق، تبلور بخشی و هضم و آلایش متحول شده است. تجزیههای شیمیائی نشان میدهند که سنگهای این توده غالباً متاآلومینوس بوده و به سری ماگمائی قلیایی- آهکی با پتاسیم بالا تا شوشونیتی تعلق دارند. از نظر محیط زمین ساختی، این توده در موقعیت قوس آتشفشانی پس برخوردی و حواشی فعال قارهای جایگیری کرده است.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Studies of petrography and petrogenesis of Incheh intrusive body, east of Heris, East-Azarbaidjan.

چکیده [English]

Incheh granitoid intrusive body is located in east of Heris, East-Azarbaidjan. It intruded the older rock units including the Sonajil sub-volcanic stock (upper Eocene-lower Oligocene) of micro-diorite porphyry composition. The Incheh intrusive ranges in composition from diorite through syeno-diorite to quartz-diorite. The major constituent minerals include plagioclase, hornblende, and pyroxene accompanied by minor amounts of biotite, alkali-feldspars, quartz, olivine, epidote, and tourmaline. These rocks feature dominantly porphyritic texture, however, granular, trachytoid, and ophitic textures are also sporadically present. The Incheh intrusive has been evolved by the influence of magmatic differentiation, fractional crystallization, assimilation, and crustal contamination. Chemical analyses show that the rocks of Incheh intrusive are chiefly metaluminous, and belong to high-K calc-alkaline to shoshonitic magma series. From the viewpoint of tectonic environment, the Incheh body was emplaced in a post-collision volcanic arc and an active continental margin setting.

کلیدواژه‌ها [English]

Incheh
Sonajil
Okuzdaghi
Differentiation index
Calc-alkaline series
Post-collision arcs

مراجع

[1] کاوشگران (مهندسین مشاور)، "گزارش نهائی اکتشافات لیتوژئوشیمیائی در منطقه سوناجیل 5000/1،" (1385).

[2] کاوشگران (مهندسین مشاور)، "گزارش برداشت دگرسانی‌های منطقه سوناجیل"، (1385).

[3] توسعه علوم زمین، "مطالعات ژئوفیزیکی بروش پلاریزاسیون القائی و مغناطیس در منطقه سوناجیل"، (1382).

[4] دفتر اکتشافات شمالغرب، "زمین‌شناسی کانسار مس سوناجیل"، امور اکتشافات و مهندسی توسعه (1381).

[5] سلیمانی سید حسین، "مطالعات ژئوفیزیکی بر روی کانسار مس سوناجیل هریس"، امور اکتشافات (1381).

[6] کریمی قره بابا حسین، عامری علی، جهانگیری احمد، کلاگری علی اصغر، "مطالعه پترولوژی و ژئوشیمی سنگهای آذرین شرق هریس در ارتباط با ژنز مس"، دانشکده علوم طبیعی دانشگاه تبریز، رساله کارشناسی ارشد (1383).

[7] نبوی محمد حسن، "دیباچه‌ای بر زمین شناسی ایران"، انتشارات سازمان زمین شناسی کشور (1355).

[8] Stoklin J., "Structural correlation of the Alpine ranges between Iran and central Asia: Memoir Hors serie de la Societe Geologique de France", No. 8, (1977) P.333-335.

[9] مؤید محسن، "بررسی‌های پترولوژیکی نوار ولکانوپلوتونیک ترشیر البرز غربی – آذربایجان با نگرشی ویژه بر منطقه هشجین"، پایاننامه دوره دکتری زمین‌شناسی گرایش پترولوژی، دانشگاه شهید بهشتی، (1380)، 328 صفحه.

[10] Sekine T., Katsra T., Aramaki S., "Water-saturated phase with aplacation to the estimation of the initial temperature and water pressure at the time of eruption", Geochim. Cosmochim. Acta., 43, (1979) 1367-76.

[11] Cox K. G., Bell J. D., Pakhurst R. J., "The interpretation of igneous rocks", London, Allen and Unvin, (1979), 450p.

[12] Winchester J. A., Floyd P. A., "Geochemical discrimination of different magma series and their differentiation products using immobile elements", Chemical Geology, 16, (1977). 325-343.

[13] Harker A., "The natural history of igneous rocks", Macmillan, New York, (1909) 384pp.

[14] Thornton C. P., Tuttle O. F., "Chemistry of igneous rocks, 1. Differentiation index", Am. Jour. Sa. 258 (1960), 665-684.

[15] Rogers N. W., James D., Kelley S. P., Mulder M., "The generation of potassic lavas from the eastern Virunga province, Rwanda", J. Petrol, V. 39 (1998), pp. 1223-1247.

[16] Pearce J. A., Harris N. B. W., Tindle A. G., "Trace element discrimination diagrams for the tectonic interpretation of granitic rocks", J. Petrol, V. 25 (1984), 956-983.

[17] Pearce J. A., "Source and setting of granitic rocks", Episode, V. 19, (1996), 120-125.

[18] Muller D., Groves D. I., "Potassic igneous rocks and associated gold-copper mineralization", Sec. Updated. Springer-Verlag, (1997), 242pp.

[19] Harris N. B. W., Pearce J. A., Tindle A. G., "Cheochemical characteristics of collision – zone magmatism", In: Coward, M. P., and Reis, A. C., (ed), Collision tectonics. Spec. Publ. Geol. Soc., 19 (1986), 67-81.

[20] Maniar P. O., Piccoli P. M., "Tectonic discrimination of granitoids", Geol. Soc. Ame. Bull. 11, (1989), 635-643.

[21] Frost B. R., Barnes C. G., Collins W. J., Arculus R. J., Ellis D. J., Frost C. D., "A geochemical classification for granitic rocks", Journal of petrology, 42 (2001), 2033-2048.

[22] Harris C., "The petrology of lavas and associated plutonic inclusions of Ascension Island", J. Petrol. 24, (1983), 424-470.