بررسی ریخت‌شناسی زیرکن و سرشتی‌های ژئوشیمیایی پلوتون گرانیتی قلعه‌دژ، ازنا

شبانیان بروجنی, ناهید; داودیان دهکردی, علیرضا; خلیلی, محمود; خدامی, مهناز

بررسی ریخت‌شناسی زیرکن و سرشتی‌های ژئوشیمیایی پلوتون گرانیتی قلعه‌دژ، ازنا

نویسندگان

¹ دانشگاه اصفهان

² دانشگاه شهرکرد

³ دانشگاه آزاد اسلامی واحد محلات

چکیده

بلور زیرکن در سیستم چارگوشی متبلور می‌شود و ثبت کننده رویدادهای مختلف زمین‌شناسی در ساختار خارجی و بافت درونی خود است. رشد و تبلور زیرکن تابعی از دمای تبلور، ترکیب و محتوی آب ماگما است. گونه‌شناسی بلورهای زیرکن گرانیت قلعه‌دژ غالبا در گستره P5 رده ‌بندی پوپین (1990) قرار می‌گیرند که دال بر خاستگاه گوشتهای بودن آن است. ریخت‌شناسی غالب دانه‌های زیرکن برتری منشورهای {100} بر {110} و هرم‌های {101} بر {211} را آشکار می‌سازد. این ریخت‌شناسی غالب، بالا بودن میزان قلیائیت، دمای تبلور 850 درجه سانتی‌گراد و ماهیت خشک یک ماگمای قلیایی را برای این گرانیت‌ها نشان می‌دهد. عدم وجود برهم رشدی هیدروزیرکن نشانگر ماگمای خشک است. همچنین دماسنجی اشباع از زیرکن نیز میانگین دمای در حدود 835 درجه سانتی‌گراد را نشان می‌دهد. تمامی نتایج بالا با شواهد ژئوشیمیایی و سنگشناختی قابل تایید است و با ماگمای گرانیتی نوع A با خاستگاه گوشته‌ایی و پوسته‌ایی همخوانی دارد.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Insights from Zircon Morphology and Geochemical Signatures of Ghaleh-Dezh granitic pluton, Azna

چکیده [English]

Zircon is a tetragonal crystal and records different episode(s) of geology in external morphology and internal textures. Factors affecting the shape of the zircon crystals are the composition, possibly the temperature of the crystallization and water content in magma. The zircon typology of the Ghaleh-Dezh granite mostly introduces the fields P5 in classification of Pupin (1990), therefore, show mantle source for the granite. The dominant morphology of the zircon grains reveals a strong dominance of {100} prisms and {101} pyramids over {110} prisms and {211} pyramids. The dominant morphology shows high alkalinity, the temperature of crystallization about 850 ºC and dry alkalic nature for the granite. Absent of hydrozircon overgrowth indicate dry magma. Also, the Zr saturation temperature based on zircon solubility reflects a mean temperature of 835 °C. All of information is corresponded by petrography and geochemical evidences and also with a-type granitic magma that has mantle and crust sources.

کلیدواژه‌ها [English]

zircon morphology
A-type granite
alkalinity
Azna

مراجع

[1] Heaman L.M., Bowins R., Crocket J., "The chemical composition of igneous zircon suites: implications for geochemical tracer studies" Geochimica et Cosmochimica Acta 54 (1990) 1597–1607.

[2] Hoskin P.W.O., Schaltegger U., "The composition of zircon and igneous and metamorphic petrogenesis", In: Hanchar J.M. and Hoskin, P.W.O. (eds) Zircon. Reviews in Mineralogy and Geochemistry 53 (2003) 27–62.

[3] Belousova E.A., Walters S., Griffin W.L., O’Reilly S. Y. and Fisher N. I., "Zircon trace-element compositions as indicators of source rock type", Contributions to Mineralogy and Petrology 143 (2002) 602–622.

[4] Corfu F., Hanchar J.M., Hoskin P.W.O., Kinny P., "Atlas of zircon textures. In: Zircon", (edited by J.M. Hanchar and P.W.O Hoskin), Reviews in Mineralogy and Geochemistry, Mineralogical Society of America 53 (2003) 468-500.

[5] Pupin J.P., "Zircon and granite petrology" Contributions to Mineralogy and Petrology 73 (1980) 207–220.

[6] Speer J. A., "Zircon" Mineralogical Society of America, Reviews in Mineralogy 5 (1980) 67–112.

[7] Vavra, G., "On the kinematics of zircon growth and its petrogenetic significance: A cathodoluminescence study" Contributions to Mineralogy and Petrology 106 (1990) 90–99.

[8] Benisek A., Finger F., "Factors controlling the development of prism faces in granite zircons: A microprobe study", Contributions to Mineralogy and Petrology 114 (1993) 441–451.

[9] Sohieili M., "Geological quadrangle map of the Khorramabad area, No: D 7. 1: 250 000", Geological Survey of Iran, Tehran, Iran (1992).

[10] Barr D., Roberts A. M., Highton A. J., Parson L. M., Harris, A. L. 1985 "Structural setting and geochronological significance of the West Highland Granitic Gneiss, a deformed early granite within the Proterozoic, Moine rocks of NW Scotland", Journal of the Geological Society, London (1985)142, 663–75.

[11] Mohajjel M., Fergusson C.L., Sahandi M.R., "Cretaceous–Tertiary convergence and continental collision, Sanandaj–Sirjan Zone, western Iran", Journal of Asian Earth Sciences 21 (2003) 397–412.

[12] شاکری آ. 1386، "تحلیل ساختاری منطقه دگرگونی غرب ازنا با تاکید بر مطالعات ریزساختاری"، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه شهید بهشتی، 90 صفحه.

[13] Shabanian N., Khalili M., Davoudian, A.R., "Petrography and geochemistry of mylonitic granite of Ghaleh-Dezh, NW Azna, Sanandaj-Sirjan zone, Iran", Neues Jahrbuch Fur Mineralogie-Abhandlungen (2009), 185/3, 233-248.

[14] Shabanian N., Davoudian A.R., Khalili M., "Petrogenesis of post-collisional granitoid of Ghaleh-Dezh NW Azna, Sanandaj-Sirjan zone, Iran: Nd-Sr isotope evidence", Abstract Volume 6th Swiss Geoscience Meeting (2008) 103-104.

[15] Vry J., Compston W., Cartwright I., "Shrimp II dating of zircons and monazites: reassessing the timing of high-grade metamorphism and fluid flow in the Reynolds Range, northern Arunta Block", Australian Journal of metamorphic Geology 14 (1996) 335-350.

[16] King P.L., White A.J.R., Chappell B.W., Allen C.M., "Characterization and Origin of Aluminous A-type Granites from the Lachlan Fold Belt, Southeastern Australia", Journal of Petrology (1997) 371-391.

[17] Janousek V., "Saturnin, R. Language script for application of accessory-mineral saturation models in igneous geochemistry", Geological Carpathica 57 (2006) 131-142. [18] King P. L., Chappell B. W., Allen C. M., White A. J. R., "Are A-type granites the high-temperature felsic granites? Evidence from fractionated granites of the Wangrah Suite", Australian Journal of Earth Sciences 48 (2001) 501–514.

[19] Watson E.B., Harrison T.M., "Zircon saturation revisited: Temperature and composition effects in a variety of crustal magma types", Earth and Planetary Science Letters 64 (1983) 295–304.

[20] Rottura A., Bargossi G. M., Caironi V., D`Amico C., and Maccarone, E., "Petrology and geochemistry of late Hercynian granites from the Western Central System of the Iberian Massif ", European Journal of Mineralogy1 (1989) 667–683.

[21] Gehmlich M., Drost K., "Cadomian and Early Paleozoic Magmatic Events: Insights from Zircon Morphology and Geochemical Signatures of I- and S-Type Granitoids (Saxo-Thuringia/Bohemian Massif/Central Europe)", International Geology Review 47 (2005) 1287–1297.

[22] Davoudian A. R., Hamedani A., Shabanian N., Mackizadeh M. A., "Petrological and geochemical constraints on the evolution of the Cheshmeh-Sefid granitoid complex of Golpayegan in the Sanandaj-Sirjan zone, Iran", Neues Jahrbuch Fur Mineralogie-Abhandlungen 184/2 (2007) 117–129.