جایگیری توده نفوذی اسفجرد در بخش میانی پهنه سنندج-سیرجان : همزمان یا پس از زمین ساخت؟

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان

1 سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور

2 سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور مرکز اصفهان

3 پژوهشکده علوم زمین، سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور

10.22128/ijcm.2026.3359.1061

چکیده

توده اسفجرد در بخش میانی پهنه سنندج-سیرجان و مجاورت کمان ارومیه-دختر، درون گارنت-استارولیت (±کیانیت) میکاشیست‌ها رخنمون دارد. در این پژوهش، خاستگاه ماگما، شرایط جایگیری و تاریخچه دگرریختی توده بررسی شد. لوکوگرانیت‌های اسفجرد شامل انواع تورمالین‌دار و دومیکایی، ماهیت کالک‌آلکالن پتاسیم‌بالا و پرآلومینوس دارند. از نظر ویژگی‌های کانی‌شناسی و ژئوشیمیایی، با گرانیتوییدهای نوع S قرابت نشان می‌دهند. مقدار SiO₂ بین ۶۸٫۱۰ تا ۷۶٫۴۴ درصد وزنی، A/CNK بین ۱٫۰۱ تا ۱٫۳۱ و Mg# از ۱۶٫۶۹ تا ۳۰٫۴۲ تغییر می‌کند، درحالی‌که Fe# در همه نمونه‌ها بیش از ۰٫۷۸ است. شواهد کانی‌شناسی و ژئوشیمیایی با ذوب‌بخشی یک منبع متارسوبی ناهمگن شامل مولفه‌های پلیتی و پسامیتی سازگار است. غنی‌شدگی LILE و تهی‌شدگی Nb–Ta–Ti، همراه با جایگاه حاشیه فعال قاره‌ای، با ماگماتیسم مرتبط با فرورانش تتیس‌نو سازگار است. شواهد پتروفابریک و ریزساختاری نشان می‌دهند که میلونیتی‌شدن عمدتا به حاشیه توده محدود بوده و بخش مهمی از فابریک‌های دگرریختی پس از جایگیری و تبلور توده توسعه یافته‌اند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Emplacement of the Esfajerd Pluton in the Central Sanandaj-Sirjan Zone: Syn-Tectonic or Post-Tectonic?

نویسندگان [English]

  • Shima Shomali 1
  • Ehsan Moosavi 2
  • Mohammad Reza Ghassemi 3
1 Geological survey and mineral exploration of Iran
2 Geological survey and mineral exploration of Iran, Isfahan center
3 Research Institute for Earth Sciences, Geological Survey of Iran
چکیده [English]

The Esfajerd pluton crops out within garnet–staurolite (±kyanite) micaschists in the central Sanandaj–Sirjan Zone, adjacent to the Urumieh–Dokhtar magmatic arc. This study investigates the magma source, emplacement conditions, and deformation history of the pluton. The Esfajerd leucogranites comprise tourmaline-bearing and two-mica varieties and are high-K calc-alkaline and peraluminous, showing mineralogical and geochemical affinities with S-type granitoids. SiO₂ contents range from 68.10 to 76.44 wt.%, A/CNK from 1.01 to 1.31, and Mg# from 16.69 to 30.42, whereas Fe# exceeds 0.78 in all samples. Mineralogical and geochemical evidence suggests partial melting of a heterogeneous metasedimentary source involving pelitic and psammitic components. LILE enrichment and Nb–Ta–Ti depletion, together with an active continental-margin setting, are consistent with Neo-Tethyan subduction-related magmatism. Petrofabric and microstructural evidence indicates that mylonitization was mainly restricted to the pluton margins, whereas significant deformation fabrics developed after emplacement and crystallization.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Sanandaj-Sirjan Zone
  • pelitic and psammitic components
  • Neo-Tethyan subduction
  • petrofabric
  • mylonitization
  • post-emplacement deformation

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از تاریخ 08 مهر 1405
  • تاریخ دریافت: 10 تیر 1405
  • تاریخ بازنگری: 05 مهر 1405
  • تاریخ پذیرش: 08 مهر 1405