انجمن بلورشناسی و کانی شناسی ایران مجله بلورشناسی و کانی شناسی ایران 1726-3689 19 4 2025 07 02 Study of the porphyry-type alteration zones and geochemical behavior of trace and rare earth elements within them in Kighal, north of Varzeghan, East-Azarbaidjan, Iran. بررسی زون‌های دگرسان نوع پورفیری و رفتار ژئوشیمیایی عناصر کمیاب و نادر خاکی در آنها در منطقه کیقال (شمال ورزقان، آذربایجان شرقی) 565 578 845 FA وارطان سیمونز دانشگاه تبریز علی اصغر کلاگری دانشگاه تبریز محسن موید دانشگاه تبریز احمد جهانگیری دانشگاه تبریز Journal Article 2025 07 02 Quartz-monzonitic porphyry stock at Kighal is located about 12 km north of Varzeghan, East Azarbaidjan Province, NW Iran. It has intruded older volcanic units during magmatic activities of Pyrenean orogenic phase and produced Cu-Mo mineralization and hydrothermal alteration zones in the region. The stock was intruded by numerous cross-cutting dikes mainly of dioritic to quartz-dioritic compositions. The hydro-fracturing brought about permeable zones within the stock and surrounding rocks facilitating the circulation of hydrothermal fluids that led to the development of potassic, phyllic, argillic, advanced argillic and propylitic alteration zones within the area. The general pattern of REE spider diagrams of different alteration zones show distinct negative trend from LREE toward HREE. In potassic and phyllic zones, REEs display depletion because of high activity of sulfate complexes, low pH and high ratio of water/rock during alteration, but in argillic zone, besides LREE depletion, HREEs display enrichment, which can be referred to their absorption by clay minerals and low activity of sulfate complexes within fluids responsible for argillic alteration. In propylitic zone, HREEs were immobile but LREEs display enrichment relative to nearly fresh sample. In leached zone, depletion of LREEs and MREEs is conspicuously higher than HREEs. Eu/Eu* ratio in nearly fresh and altered samples is <1 but Ce/Ce* ratio is >1. On this basis, relatively negative anomaly of Eu can be produced by fractional differentiation of ca-rich plagioclase from parental magma or their absence within the magma-source materials. The highest value of Eu/Eu* ratio belongs to the leached zone which is likely due to the dominance of oxidizing condition and immobility of this element. In argillic zone, this ratio is similar to nearly fresh sample and in potassic and phyllic zones is higher than fresh sample, probably because of concentration and precipitation of this element by hydrothermal oxides and sulfides. استوک پورفیری کوارتز مونزونیتی کیقال در 12 کیلومتری شمال شهرستان ورزقان، واقع در شمال غربی ایران (استان آذربایجان شرقی) قرار دارد. این توده طی فعالیتهای ماگمایی نفوذی فاز پیرنه به درون واحدهای آتشفشانی قدیمیتر نفوذ کرده و موجب کانیسازی مس ـ مولیبدن و گسترش زونهای دگرسان گرمابی در منطقه شده است. پس از جایگیری این توده، دایکهای تاخیری متعددی با ترکیب عمده دیوریتی ـ کوارتز دیوریتی در این منطقه بهداخل استوک کوارتزمونزونیتی نفوذ کردهاند. رخداد شکستگیهای هیدرولیکی موجب ایجاد زونهای خرد شدهی نفوذپذیر در داخل استوک پورفیری و سنگهای پیرامونی و تسهیل گردش سیالات گرمابی شده که منجربه گسترش زونهای دگرسان پتاسی، فیلیک، آرژیلیک، آرژیلیک پیشرفته و پروپیلیتیک در گستره مورد بررسی شده است. در بررسی رفتار عناصر نادر خاکی در زونهای دگرسان مختلف، الگوی کلی نمودارهای عنکبوتی، شیب منفی مشخص از عناصر LREE بهسمت عناصر HREE نشان میدهد. در زونهای پتاسی و فیلیک، تهی شدگی عناصر REE قابل مشاهدهاند که بهعلت فعالیت بالای همبافتهای سولفاتی و پایین بودن pH و نیز نسبت بالای سنگ/آب بوده است اما در زون آرژیلیک در مقابل تهیشدگی عناصر LREE، عناصر HREE غنی شدگی نشان میدهند که بهدلیل جذب آنها بهوسیلهی کانیهای رسی و نیز فعالیت پایین همبافتهای سولفاتی در شارههای تولید کنندهی دگرسانی آرژیلیک است. در زون پروپیلیتیک عناصرHREE بیتحرک بوده ولی عناصر LREE در مقایسه با نمونهی تقریباً سالم، غنی شدگی نشان میدهند و در زون شسته شده، تهی شدگی عناصر LREE و MREE بیشتر از عناصر HREE است. نسبت (Eu/Eu*) در نمونه تقریباً سالم و نمونههای دگرسان کوچکتر از 1 است اما نسبت (Ce/Ce*) بزرگتر از 1 است. بر این اساس بیهنجاری منفی Eu میتواند بهدلیل جدایش تفریقی پلاژیوکلازهای کلسیک از ماگمای مولد استوک پورفیری و یا عدم وجود آنها در مواد خاستگاه ماگمای مادر باشد. بیشترین مقدار (Eu/Eu*) به زون شسته شده وابسته است که بهعلت حاکم بودن شرایط اکسیدی و نامتحرک شدن این عنصر است. مقدار این نسبت در زون آرژیلیک مشابه نمونهی سالم بوده و در زونهای پتاسی و فیلیک بهدلیل تمرکز و تهنشینی این عنصر بهوسیلهی اکسیدها و سولفیدهای گرمابی، بیشتر از نمونه سالم است.

https://ijcm.du.ac.ir/article_845_d14208ccd0936f54f5b85b7f1fea7189.pdf

انجمن بلورشناسی و کانی شناسی ایران مجله بلورشناسی و کانی شناسی ایران 1726-3689 19 4 2025 07 02 Mineral alteration of two different bedrocks and soil derived from them in Lahijan دگرسانی کانی‌ها در دو بستر سنگی متفاوت و خاک حاصل از آن‌ها در ناحیه‌ی لاهیجان 579 590 846 FA معصومه پورمعصومی پرشکوه دانشگاه گیلان حسن رمضانپور دانشگاه گیلان Journal Article 2025 07 02 Microscopical studies were carried out, in addition to physico-chemical and mineralogical analysis, in order to evaluate the effect of parent material and weathering on soil genesis in forest regions of Lahijan. Two representative soil pedons in mountain landform developed on granite and andesitic basalt located about 8 km southeast of Lahijan were selected and sampling were taken from each horizon by Kubiena boxes or clod. Mineral and their weathering were studied by a polarized microscope under plain and cross light and comparison was made with total elemental analysis by XRF and X-ray analysis (XRD). All evidences showed that there is a close structural relationship between the host mineral and the weathering products. Microscopic observation of soils and weathered rock derived from granite showed evidence of the alteration of feldspars to sericite and chlorite under hydrothermal condition and clay minerals under soil condition. In soils and weathered rock derived from andesitic basalt, alteration of plagioclase (labradorite) and olivine to chlorite and clay minerals as well as pyroxene to amphibole were dominant process. Moreover, higher depth of soil under andesitic basalt with comparison to granite was the morphological evidence of intense weathering effects of humid condition in the study area for different minerals. به منظور شناخت بهتر از چگونگی تأثیر مواد مادری در تشکیل و تکامل خاک در مناطق جنگلی لاهیجان، بررسیهای میکروسکوپی نیز در راستای آزمایشهای فیزیکوشیمیایی و کانیشناسی رس انجام شد. بدین منظور دو نیمرخ شاهد با مواد مادری گرانیت و بازالت آندزیتی در واحد فیزیوگرافی کوه در هشت کیلومتری جنوب شرقی لاهیجان، انتخاب و نمونه برداری از افقها با استفاده از جعبهی کوبینا یا کلوخه انجام شد. شناسایی کانیها و هوادیدگی آنها با میکروسکوپ قطبشی صورت گرفت و نتایج آن با نتایج حاصل از ژئوشیمی خاکها و پراش پرتو ایکس مقایسه شدند. مشاهدات میکروسکوپی علاوه بر تأیید نتایج تجزیه ی عنصری و پراش پرتو ایکس دارای نکات با اهمیت در جهت شناخت خاکهای منطقه از نظر کانیها و چگونگی هوادیدگی آنها بود. بررسی مقاطع نازک سنگ و خاک در پدون حاصل از سنگ مادر گرانیتی آثاری از هوادیدگی فلدسپارها به سریسیت و کلریت در شرایط گرمابی و کانیهای رسی در شرایط خاک را نشان داد. در مقاطع سنگ و خاک حاصل از بازالت آندزیتی نیز هوادیدگی پلاژیوکلاز (لابرادوریت) و اولیوین به کلریت و کانیهای رسی و نیز پیروکسن به آمفیبول از پدیدههای غالب بود. به علاوه، عمق بیشتر خاک در پدون حاصل از بازالت آندزیتی در مقایسه با گرانیت از آثار ریختشناسی ناشی از شدت هوادیدگی کانیهای مختلف در شرایط اقلیمی مرطوب منطقه بوده است.

https://ijcm.du.ac.ir/article_846_740c2c16b793b1c4b03cdab3a27e0904.pdf

انجمن بلورشناسی و کانی شناسی ایران مجله بلورشناسی و کانی شناسی ایران 1726-3689 19 4 2025 07 02 Petrography and geochemistry of Jurassic dolomites of Mozduran Formation at Central Kopet-Dagh, NE of Chenaran سنگ نگاری و ژئوشیمی دولومیت‌های ژوراسیک سازند مزدوران در بخش مرکزی کپه داغ- شمال شرق چناران 591 602 847 FA یاسمن رفیق دوست دانشگاه فردوسی مشهد اسداله محبوبی دانشگاه فردوسی مشهد محمدحسین محمودی قرائی دانشگاه فردوسی مشهد Journal Article 2025 07 02 The Upper Jurassic (Kimmiridgian-Tithonian) Mozduran Formation in the Kopet-Dagh basin is mainly composed of limestone and dolomite with minor amounts of silisiclastic and evaporaite sediments. The purpose of this study is to identify and differentiate dolomite types in this formation, north of Chenaran. Based on petrographic studies, two types of dolomitization (fabric selective and pervasive) have occurred. More detail studies of the pervasive dolomite led to recognition of three different dolomite types including: fine to medium crystal, coarse crystal and cement. Elemental and stable isotope analysis indicated that the Mozduran dolomites were subjected to a complex diagenetic history. The calculated temperature for dolomitization of DP1, DP2 and DP3 dolomites are 58°C, 64°C and 80°C respectively. سازند مزدوران به سن ژوراسیک فوقانی (کیمبریجین – تایتونین) در حوضهی رسوبی کپه داغ بیشتر از سنگهای آهکی و دولومیت همراه با مقدار کمی رسوبهای سیلیسی آواری و تبخیری تشکیل شده است. هدف از این پژوهش شناسائی و جدایش انواع دولومیتهای این سازند در شمال چناران است. بر اساس بررسیهای سنگنگاری دو فرایند دولومیتی (انتخابی و فراگیر) در سازند مزدوران مورد شناسائی قرار گرفتهاند. بررسیهای تفصیلیتر دولومیتهای فراگیر، منجر به جدایی سه نوع دولومیت ریز تا متوسط بلور، درشت بلور و سیمان دولومیتی شد. همچنین آنالیزهای عنصری و ایزوتوپی نشان میدهد که دولومیتهای مزدوران تحت تاثیر فرایندهای دیاژنتیکی پیچیدهای قرار گرفتهاند. دمای تشکیل دولومیتهای Dp2, Dp1 وDp3 به ترتیب 58، 64 و80 درجهی سانتیگراد محاسبه شدهاند.

https://ijcm.du.ac.ir/article_847_e214617755d93f411a48e816dff57219.pdf

انجمن بلورشناسی و کانی شناسی ایران مجله بلورشناسی و کانی شناسی ایران 1726-3689 19 4 2025 07 02 Petrological, geochemical and K-Ar dating studies on Band-e-Ziarat ophiolitic complex, south of Kahnuj, Kerman Province بررسی سنگ‌شناسی، ژئوشیمی و سال‌سنجی ایزوتوپی مجموعه‌ی افیولیتی بندزیارت، جنوب کهنوج، استان کرمان 603 614 848 FA منصور قربانی دانشگاه هرمزگان محمدعلی رجب زاده دانشگاه شیراز Journal Article 2025 07 02 Band-e-Ziarat ophiolitic complex is located approximately about 45 Km south of Kahnuj, Kerman Province. The complex is a horst structure at the western boundary of the Jaz Murian depression, southern Lut block and southeastern Sanandaj-Sirjan zone. It bounded to the east and to the west by two major north-south trending fault zones of Jiroft and Sabzevaran. The complex is mainly composed of low- and high level gabbroic sequences, diabasic dikes with lesser amounts of basaltic lavas and the intrusive sodic plagiogranites. The ultramafic rocks are rare and only, found near the fault zones, without any distinct stratigraphic position. Petrological and geochemical investigations along with K-Ar dating on ophiolitic rocks indicate that these rocks crystallized from Ti-rich tholeiitic melts during fractional crystallization at the Late Cretaceous time in Neotethyan oceanic basin. مجموعهی افیولیتی بندزیارت در 45 کیلومتری جنوب کهنوج، استان کرمان قرار دارد. این مجموعه بهصورت یک فرازمین در مرز غربی فروافتادگی جازموریان، جنوب بلوک لوت و جنوب شرقی زون سنندج- سیرجان بین دو گسل بزرگ (با راستای شمال-جنوب) جیرفت در شرق و غرب سبزواران در غرب جایگیری کردهاند. این مجموعهی افیولیتی اساسا از واحدهای گابرویی زیرین و فوقانی، دایکهای دیابازی و به مقدار کمتر گدازههای بازالتی و تودههای پلاژیوگرانیتی سدیمی تشکیل شده است. واحدهای اولترامافیک در این مجموعه نادر بوده و محدود به برخی مناطق گسلی بدون هرگونه موقعیت مشخص چینهشناسی هستند. بررسیهای سنگشناختی، ژئوشیمی و سالسنجی به روش پتاسیم- آرگون روی نمونههای سنگی این مجموعه افیولیتی نشان میدهند که سریهای سنگی تشکیل دهندهی مجموعهی افیولیتی کهنوج از یک ماگمای تولئیتی غنی از تیتانیوم طی فرایند تبلور جدایشی در زمان کرتاسه فوقانی در حوضهی اقیانوسی نئوتتیس تشکیل شدهاند.

https://ijcm.du.ac.ir/article_848_d7cfbbf646058e7187cdf4e7dedb8821.pdf

انجمن بلورشناسی و کانی شناسی ایران مجله بلورشناسی و کانی شناسی ایران 1726-3689 19 4 2025 07 02 Mineral chemistry and retrograde temperature-pressure conditions of Ol-bearing marbles from the Takab metamorphic complex-NW Iran کانی شیمی و شرایط دما- فشار دگرگونی پسرونده در مرمرهای دولومیتی الیوین‌دار مجموعه‌ی دگرگون تکاب- شمالغرب ایران 615 626 849 FA رباب حاجی علی اوغلی دانشگاه تبریز 0000-0001-7094-6836 Journal Article 2025 07 02 The Precambrian Takab complex consists of various metamorphic rocks including metabasites, metaultramafic rocks, calc-silicates and marbles which are metamorphosed under green schist to granulite facies. The pick metamorphic rocks are retrogressively metamorphosed during crustal exhumation related to pressure and temperature decreasing as well as H2O-rich fluid infiltrations. Retrograde metamorphism of the Ol-bearing marbles caused their transformation from granulite to amphibolite facies. Some mineralogical and textural evidence of retrograde metamorphism in the Takab dolomitic marbles are (a) appearance of low temperature and H2O-bearing phases such as tremolite, clinonochlore, (±) titanite and (±) epidote, (b) formation of tremolite+dolomite assemblages as pseudomorph after olivine and (c) titanite corona around ilmenite. The temperature and pressure of retrograde metamorphism are calculated by using mineral chemistry of the retrograde phases and the equilibria reactions at 650±25◦C and 6.5±0.5kbar, respectively. The estimated temperatures and pressures are consistent with the amphibolites facies. Due to lack of appropriate chemical composition, retrograde tremolite is the stable phase of Takab dolomitic marbles at the amphibolite facies. Retrograde clinochlore is appeared in the dolomitic marbles having Al2O3 impurities at the high temperature amphibolite facies. مجموعهی تکاب به سن پرکامبرین از انواع سنگهای دگرگون شامل متابازیتها، سنگهای متااولترامافیک، سیلیکاتهای آهکی و مرمرها از رخسارهی شیست سبز تا رخسارهی گرانولیت تشکیل شده است. سنگهای دگرگون اوج طی بالا آمدگی پوسته به دلیل کاهش فشار، دما و تاثیر شارههای غنی از آب بهصورت پسرونده دگرگون شدهاند. رخداد دگرگونی پسرونده در مرمرهای دولومیتی الیویندار باعث انتقال آنها از رخسارهی گرانولیت به رخسارهی آمفیبولیت شده است. برخی از شواهد کانیشناسی و بافتی دگرگون پسرونده در مرمرهای دولومیتی تکاب عبارتند از: (a) شکلگیری کانیهای دمای پایین و آبدار مانند ترمولیت، کلینوکلر، (±)تیتانیت و (±)اپیدوت، (b) تشکیل مجموعه کانیهای ترمولیت + دولومیت به صورت شبه ریخت حاصل از ناپایداری الیوین و (c) تیتانیت با بافت هالهای پیرامون ایلمنیت. دما و فشار دگرگونی پسرونده در مرمرهای دولومیتی با استفاده از ترکیب شیمی کانیها دگرگونی پسرونده و واکنشهای تعادلی به ترتیب در حدود C◦25±650 و kbar5/0±5/6 محاسبه شد. بهدلیل نبود ترکیب شیمیایی مناسب در مرمرهای دولومیتی تکاب، ترمولیت پسرونده در شرایط دگرگونی رخساره آمفیبولیت پایدار بوده است. کلینوکلر پسرونده در دولومیت مرمرهای دارای ناخالصی Al2O3 در رخسارهی آمفیبولیت با دما بالا ظاهر شدهاند.

https://ijcm.du.ac.ir/article_849_c0390ae9a31ec8b5e8008b759a217b02.pdf

انجمن بلورشناسی و کانی شناسی ایران مجله بلورشناسی و کانی شناسی ایران 1726-3689 19 4 2025 07 02 Changing of major, trace and rare earth elements in alteration zones of porphyry copper mineralization of Homond area (South Khorasan, Iran) بررسی تغییرات عناصر اصلی، جزیی و خاکی کمیاب در زون‌های دگرسانی در کانی‌سازی مس پورفیری منطقه‌ی همند (خراسان جنوبی، ایران) 627 648 850 FA محمد حسن کریم‌پور دانشگاه فردوسی مشهد آزاده ملک‌زاده شفارودی دانشگاه فردوسی مشهد Journal Article 2025 07 02 The Homond Cu-Au porphyry prospecting area is located southwest of Birjand. Subvolcanic monzonitic to dioritic rocks are highly altered. The main alteration zones are: quartz-sericite-calcite-pyrite, propylitic and carbonate. The content of major, trace and rare earth elements (REE) of the rocks changes due to alteration. The changes are less in some such as TiO2, MnO, P 2O5, Nb, Gd, Y, Eu and higher in SiO2, K2O, Na2O, CaO, Al2O3, MgO, TFeO, Ba, Sr, Rb, Zr, Hf and most of REE. The chemical and mineralogical composition of the rock, type and intensity of the alteration control the changes. Quartz-sericite-calcite-pyrite alteration made the following changes in monzonite and diorite. The content of SiO2 and Al2O3 has increased and the amount of K2O, Na2O, TFeO and MgO are decreased. The changes in CaO content are being control by the amount of calcite. REE elements are usually lowered. Rb show different behavior in different intensity. Ba, Sr and Zr are highly depleted. With increasing the intensity of alteration, the content of Hf has depleted in monzonite and enriched in diorite. In propylitic alteration zone, the amount of SiO2, K2O and TFeO are decreased in both monzonite and diorite. The content of Al2O3 and Na2O are decreased and CaO and MgO are increased in monzonite but in diorite are vice versa. REE elements are enriched in monzonite and depleted in diorite. Rb shows different behavior with different intensity of alteration. Ba, Sr and Zr are highly depleted. Hf shows enrichment both in monzonite and diorite. The chemical composition of mozonitic rocks within carbonate zone show depletion in SiO2, K2O, Na2O, MgO, TFeO, Rb, Sr, Ba, Zr and Hf and increase in CaO and Al2O3. REE elements are slightly decreased. Chemical composition of the rocks changes with alteration, therefore classification of the igneous rocks based on their chemical composition, rock series, Al-index (Shand) and REE pattern, can be affected. Finding the source of igneous rocks, based on Rb-Sr in altered rock, can be misleading. Therefore, it is important to select the right rock for studying the petrognesis and radiogenic isotopes in altered areas. منطقهی پیجوئی مس- طلای پورفیری همند در جنوب غربی بیرجند واقع شده است. تودههای نیمه عمیق پورفیری با ترکیب مونزونیتی تا دیوریتی در منطقه به شدت دگرسان شدهاند. مهمترین دگرسانیها شامل زونهای کوارتز- سرسیت- کربنات- پیریت، پروپلیتیک و کربناته است. همهی عناصر اصلی، فرعی و خاکی کمیاب طی فرایند دگرسانی دستخوش تغییرات شدهاند. دامنهی تغییر در برخی کم (مانند TiO2، MnO، P 2O5، Nb، Gd، Yو Eu) و در برخی عناصر (مثل SiO2، K2O، Al2O3، CaO، MgO، TFeO، Na2O، Sr، Ba، Rb، Zr، Hf و اغلب عناصر REE) چشمگیرند. ترکیب تودهی دگرسانبه صورتی است که شدت دگرسانی تغییر عناصر را کنترل میکند. دگرسانی کوارتز- سرسیت- کربنات- پیریت در دو تودهی مونزونیت و دیوریت با افزایش SiO2 و Al2O3 و کاهیدگی K2O، Na2O، TFeO و MgO مشخص میشود. مقدار CaO رفتار متغیری براساس میزان کلسیت نشان میدهد. عناصر REE تهیشدگی دارند. عنصر Rb رفتار متغیر در شدتهای مختلف دگرسانی نشان میدهد. عناصر Ba، Sr و Zr به شدت کاهیده شدهاند. عنصر Hf در تودهی مونزونیتی با افزایش شدت دگرسانی تهی شده در حالیکه در تودهی دیوریتی غنیشدگی دارد. دگرسانی پروپلیتیک با کاهش SiO2، K2O و TFeO در هر دو توده مشخص میشود. اما در تودهی مونزونیتی Al2O3 و Na2O کاهیده و CaO و MgO افزوده شده، در حالیکه در تودهی دیوریتی عکس این حالت رخ داده است. همچنین عناصر REE در تودهی مونزونیتی غنیشدگی نشان میدهند، در حالیکه در تودهی دیوریتی LREE تهیشدگی دارند. عنصر Rb رفتار متغیر در شدتهای مختلف دگرسانی نشان میدهد. عناصر Ba، Sr و Zr به شدت کاهیده شدهاند. عنصر Hf در هر دو توده غنیشدگی دارد. دگرسانی کربناتی در تودهی مونزونیتی با کاهش SiO2، K2O، Na2O، MgO و ,TFeO Rb، Sr، Ba، Zr و Hf و افزایش Al2O3 و CaO مشخص میشود. عناصر REE تهیشدگی اندکی دارند. دگرسانی با شدتهای مختلف میتواند نامگذاری سنگ براساس ردهبندی شیمیایی، تعیین سری ماگمایی و موقعیت آنرا در دیاگرام شاند و تفسیر نوع کانی باقیمانده در منشاء برپایه الگوی عناصر REE را تحت تاثیر قرار دهد. نیز تعیین خاستگاه تودهی نفوذی براساس ایزوتوپهای Rb-Sr در نمونه دگرسان، ممکن است نتیجهی عکس نشان دهد. لذا در انتخاب نمونه مناسب برای بررسیهای پتروژنزی- ایزوتوپی درمناطق دگرسانی باید دقت زیادی شود.

https://ijcm.du.ac.ir/article_850_f05233f3af7f7af56c68a69d4cf3acca.pdf

انجمن بلورشناسی و کانی شناسی ایران مجله بلورشناسی و کانی شناسی ایران 1726-3689 19 4 2025 07 02 Structural, thermal, mechanical evulotion of strike slip faults in Dehnow tonalite pluton, west of Mashhad, Northeast Iran تکامل ساختاری، گرمایی و مکانیکی گسل‌های راستا لغز در توده‌ی تونالیتی ده نو، غرب مشهد، شمال شرقی ایران 649 664 851 FA بهنام رحیمی دانشگاه فردوسی مشهد حسین علی زاده دانشگاه فردوسی مشهد Journal Article 2025 07 02 Dehnow tonalite in west of Mashhad, NE Iran, is one of the oldest pluton in Mashhad Granitoied Complexes. This pluton cut by four systematic fracture sets. Among them, two sets show right lateral strike separation. Set A consists of parallel right lateral strike slip faults with a minor reverse slip component and Set B includes right lateral strike slip faults with a small component of normal slip. Other set is formed between faults in set A. Tonalite is deformed into mylonite in fault cores. Study of microstructures and dynamic recrystallization of quartz grains in these mylonites indicates that the formation of mylonites have taken place under 410-430 (ºC), 42.54 - 59.31(Mpa) differential stress and 21.27-29.65(Mpa) maximum shear stress. The strain rate in this deformation is-. Field observations and study of microstructures revealed that these fault sets have formed during renewed slip on the earlier formed extensional joints and their asymmetric fringe joints probably during Late Cimmerian orogeny. تودهی تونالیتی ده نو درغرب مشهد (شمال شرقی ایران)، یکی از قدیمیترین تودههای نفوذی در مجموعهی گرانیتوئیدهای مشهد است. این توده با چهار دسته شکستگی منظم قطع شده است. از میان آنها دو دسته ویژگیهای گسل با جدایش راستایی راست رو را نشان میدهند. دستهی A شامل گسلهای راستا لغز راست رو با اندک مولفهی شیب لغز وارون و دستهی B گسلهای راستا لغز راست رو با مولفهی کوچک شیب لغز بهنجارند. تونالیت در هستهی گسلها به میلونیت تغییر یافته است. بررسی ریز ساختارها و بازتبلور دینامیکی دردانههای کوارتز در این میلونیتها نشان میدهد که تشکیل میلونیتها در دمای 410-430 درجهی سانتیگراد و تنش تفاضلی (Mpa)31/59-54/42 و تنش برشی بیشینهی (Mpa)65/29- 27/21 روی داده است. نرخ کرنش در این تغییر ساختاری- بوده است. پیجوییهای صحرایی و بررسی ریز ساختارها نشان داد که این دستههای گسلی در نتیجهی لغزش دوباره روی درزهای کششی و درزههای نامتقارن حاشیهای آنها تشکیل شدهاند.

https://ijcm.du.ac.ir/article_851_b48c5a17fa607c875fd62afa58487596.pdf

انجمن بلورشناسی و کانی شناسی ایران مجله بلورشناسی و کانی شناسی ایران 1726-3689 19 4 2025 07 02 Sorkheh Dizaj apatite - iron oxide deposit as a Kiruna Type: mineralogy, texture and structure, alteration and comparative Studies کانسار اکسید آهن آپاتیت‌دار سرخه‌دیزج به‌عنوان نوع کایرونا: کانی‌شناسی، ساخت و بافت، دگرسانی و بررسی‌های مقایسه‌ای 665 686 852 FA قاسم نباتیان دانشگاه تربیت مدرس مجید قادری دانشگاه تربیت مدرس نعمت‌اله رشیدنژاد عمران دانشگاه تربیت مدرس فرحناز دلیران دانشگاه کارلسروهه Journal Article 2025 07 02 Sorkheh Dizaj apatite - iron oxide deposit is located in southeast of Zanjan, within the Tarom subzone of Western Alborz - Azarbaijan structural zone. The oldest units in the area are Eocene trachyte, trachyandesite, olivine basalt and volcanoclastic brecciated tuff and lapilli tuff intruded by a quartz-monzonite, monzonite and granite subvolcanic pluton of Late Eocene - Early Oligocene age. The subvolcanic plutonic rocks show characteristics of I-type granites and the magmatism shows orogenic characteristics related to magmatic arcs. Mineralization in the area occurred in the form of vein that is located in the host subvolcanic pluton. Furthermore, mineralization in the volcanic rocks occurs as veins similar to those in the subvolcanic rock mineralization, but less abundant. Geometry of the ore bodies is of vein type and their textures are stockwork, massive, banded, brecciate and vein-veinlet. Magnetite (low Ti) and apatite are the most important minerals at Sorkheh Dizaj deposit accompanied by minor sulfide minerals such as chalcopyrite, bornite and pyrite. The supergene minerals like chalcocite, malachite, azurite, covellite, hematite and goethite have been formed due to weathering and supergene processes. The main alterations of this deposit are K-feldspar metasomatism, actinolitization, argillic, sericitization, silicification, tourmalinization, and chlorite-epidotic where silicification and argillic alterations are more abundant than other alterations. The most important characteristics of the Sorkheh Dizaj apatite - iron oxide deposit (including tectonic setting, host rock, mineralogy, hydrothermal alteration, structure and texture) indicate magmatic Fe-P-REE-rich fluids source for the mineralization. Comparison of the Sorkheh Dizaj deposit with various types of iron mineralization in the world suggests that the deposit shows the most similarity with the Kiruna type Iron Oxide - Apatite (IOA) deposits. کانسار آهن سرخهدیزج در جنوب‌‌خاوری زنجان، زیرپهنهی طارم از پهنهی ساختاری البرز باختری- آذربایجان قرار دارد. کهن‌ترین واحدهای سنگی این گستره شامل تراکیت- تراکیآندزیت، الیوین بازالت و سنگهای آذرآواری توف برشی و لاپیلی ‌توف وابسته به ائوسن است که تودهی نفوذی نیمه‌عمیق کوارتزمونزونیتی، مونزونیتی و گرانیتی با سن ائوسن پایانی- الیگوسن آغازین در سنگهای یاد شده نفوذ کرده است. این توده نفوذی، ویژگیهای گرانیت نوع I را داشته و ماگماتیسم منطقه، ویژگیهای نوع کوهزایی و وابسته به قوسهای ماگمایی را نشان میدهد. کانهزایی در این منطقه به‌شکل رگهای و بیشتر در درون سنگ میزبان تودهی نفوذی نیمه‌عمیق تشکیل شده است. علاوه بر آن، کانیزایی به‌مقدار بسیار کمتر درون سنگهای آتشفشانی منطقه نیز به‌شکل رگهای مشاهده میشود. مادهی معدنی به‌شکل رگهای و بافت کانسنگها از نوع داربستی، تودهای، نواری، برشی و رگه- رگچهای است. مگنتیت (با Ti پایین) و آپاتیت مهمترین کانی‌های موجود در این کانسار را تشکیل می‌دهند که به‌مقدار کم، کانیهای سولفیدی از جمله کالکوپیریت، بورنیت و پیریت، آنها را همراهی می‌کنند. در اثر فرآیندهای هوازدگی و برونزا، کانیهایی چون کالکوسیت، مالاکیت، آزوریت، کوولیت، هماتیت و گوتیت نیز در این کانسار تشکیل شدهاند. مهمترین دگرسانی‌های رخ‌داده در این کانسار شامل دگرسانیهای فلدسپات پتاسیم، اکتینولیتی، آرژیلیک، سریسیتی، سیلیسی، تورمالینی و کلریتی- اپیدوتی هستند که دگرسانیهای سیلیسی و آرژیلیک نسبت به دگرسانیهای دیگر، از گسترش بیشتری در منطقه برخوردارند. بررسی ویژگیهای کانسار اکسید آهن آپاتیتدار سرخهدیزج همچون محیط زمین ساختی، سنگ میزبان، کانی‌شناسی، دگرسانی و ساخت و بافت، بیانگر تشکیل این کانسار از شارههای ماگمایی غنی از Fe، P و REE است. همچنین مقایسه کانسار سرخهدیزج با انواع مختلف کانهزایی آهن در دنیا نشان داده است که این کانسار، بیشترین شباهت را با کانسارهای اکسید آهن آپاتیت‌دار نوع کایرونا (Iron Oxide- Apatite (IOA)) دارد.

https://ijcm.du.ac.ir/article_852_b57029fe209f320d436bb7d2e220e6aa.pdf

انجمن بلورشناسی و کانی شناسی ایران مجله بلورشناسی و کانی شناسی ایران 1726-3689 19 4 2025 07 02 Mineralogy, geochemistry and application of clays of Razak and Mishan Formations کانی‌شناسی، زمین شیمی و کاربرد رس‌ها در سازندهای رازک و میشان در پاره‌ای از بیرون‌زدگی‌های اطراف شهرستان شیراز 687 698 853 FA بیژن اعتمادی دانشگاه شیراز زهرا ذاکرعباسی دانشگاه شیراز Journal Article 2025 07 02 Razak and Mishan Formations (Early to Middle Mioceneage) in Polkavar and Zanjiran areas located in south and southwest of Fars Province in the Zagros foldbelt. Major minerals are illite/muscovite, chlorite, calcite, quartz and minor minerals are albite, and palygorskite. Analyses of whole rock chemistry show high amounts of CaO, MgO and low SiO2, Al2O3, Fe2O3, K2O, Na2O contents compared to NASC (North American Shale Composits), PAAS (Post Arcean Austeralian Shale), and UC (Upper Crust). The pattern of chondrite/NASC-normalized rare earth elements of samples indicates enrichments of LREE related to HREE with no anomaly of Eu. Samples have high La/Sc, Ba/Sc, Ba/Co ratios and low Th/Sc, Th/Cr, La/Cr ratios, which gives indications of felsic origin with some contribution of basic rocks. The TiO2/Al2O3 plot could be further evidences of granite/rhyolite + basalt original rocks. The low intense of weathering of source rocks was evaluated by low CIA, low CIW and high contents of Sr and Ca. Low CEC of these samples show illite, chlorite, and palygorskite and very low amount or absences of vermiculite and montmorilonite. Atterberg limitations are low to intermediate between 10-16. Final conclusion of these investigation indicate the potential usage of these sediments for brick, tile ceramic and earthenwares. سازندهای رازک و میشان (میوسن پیشین تا میوسن میانی) در مناطق پل کوار و زنجیران در جنوب و جنوب غرب فارس و در کمربند چین خورده ی زاگرس بررسی شدند. کانیهای اصلی عبارتند از ایلیت- موسکویت، کلریت، کلسیت، کوارتز و کانیهای فرعی آلبیت و پالی گورسکیت. از نظر ژئوشیمی مقادیر MgO و CaO بالاتر و مقادیر SiO2، Al2O3، Fe2O3، Na2O وK2O کمتر از نمونههای استاندارد NASC، PAAS وUC را نشان میدهد. الگوی REE بهنجار شده با کندریت و شیلهای آرکئن آمریکای شمالی غنی شدگی LREE نسبت به HREE بدون بیهنجاری Eu دارند. نسبت La/Sc، Ba/Sc ،Ba/Co بالا و نسبت Th/Sc ، Th/Cr ، La/Cr پائین نشان دهنده خاستگاه دوگانهی این رسوبها از سنگهای مافیک و فلسیک است. سنگ مادر این دو سازند براساس نمودار TiO2/Al2O3 گرانیت/ ریولیت- بازالت است. پائین بودن مقادیر شاخص دگرسانی و شاخص هوازدگی و نیز بالا بودن میزان Sr نشان دهندهی هوازدگی کم تا متوسط سنگ خاستگاه است. پائین بودن CEC نمونههای دو سازند؛ وجود ایلیت، کلریت، پالی گورسکیت و عدم حضور یا مقدار بسیار پائین ورمیکولیت و مونت موریلونیت را توجیه میکند. حدود آتربرگ نمونههای سازند رازک و میشان کم تا متوسط است (بین10- 16 ). ترکیب شیمیایی، کانیشناسی و پارهای از آزمایش های سرامیکی نشان دهندهی استفاده کاربردی رسوبهای این دو سازند در ساخت آجر، کاشی سرامیکی و سفالینههاست.

https://ijcm.du.ac.ir/article_853_87155046f24c4b575aa8c3fadd230572.pdf

انجمن بلورشناسی و کانی شناسی ایران مجله بلورشناسی و کانی شناسی ایران 1726-3689 19 4 2025 07 02 Geochemistry, petrology and proposed tectonomagmatic model for generation of alkaline basic rocks in the base of the Shemshak Formation, the eastern Alborz zone ژئوشیمی، سنگ‌شناسی و الگوی تکتونوماگمایی پیشنهادی برای تشکیل سنگ‌های بازی قلیایی در قاعده‌ی سازند شمشک، زون البرز شرقی 699 714 854 FA حبیب ا.. قاسمی دانشگاه صنعتی شاهرود خدیجه جمشیدی دانشگاه صنعتی شاهرود Journal Article 2025 07 02 Basaltic lavas have been reported at the base of the Shemshak Formation in some areas of the Alborz zone. However, detail observations of geological outcrops in different areas in eastern Alborz show that these rocks in most aereas around Shahrood (e.g. Gheshlagh in Khosh Yeilagh area) and Damghan (e.g. Tazare, Talo and Kalate Rodbar) are intrusive as sill, dike and small stocks and in few areas of Damghan (e.g. Cheshmeh Ali and Toyedarvar) and Semnan (e.g. Shahmirzad) are basaltic flows. High contents of Ti and P and alkaline nature of parental magma, supported by presence of apatite, primary and secondary sphenes and phlogopite in these rocks. Identification diagrams of magmatic series and tectonic setting discrimination diagrams have been proved an alkaline nature and intracontinental setting for these rocks. Enrichment in LREE and highly incompatible elements and depletion in HREE are obvious in chondrite and primitive mantle normalized spider diagrams. Parallel trends in patterns of REE variations, Pb-positive anomaly associated with patterns of compatible versus incompatible elements variation diagrams, indicating an unique source for these igneous rocks and the main role of fractional crystallization in the evolution of magma, although, minor amounts of assimilation and contamination of magma by crustal rocks occurred too. Geochemical investigations indicate that this alkaline magma has been formed by low degrees partial melting (10-15 %) of an enriched subcontinental lithospheric garnet-lerhzolitic mantle in an extensional intracontinental environment. This environment was an extensional proto-back-arc basin located on the passive continental margin of Alborz during Late Triassic-Early Jurassic time. در برخی از نواحی زون البرز، در قاعدهی سازند شمشک، یک سری گدازهی بازالتی گزارش شده است. بررسی دقیق برونزدهای زمینشناسی این سنگها در نواحی مختلف البرز شرقی نشان میدهد که رخداد این سنگها در اغلب مناطق اطراف شاهرود (قشلاق در خوشییلاق) و دامغان (طزره، تالو و کلاته رودبار) از نوع نفوذی و به شکل سیل، دایک و استوکهای کوچک و در برخی مناطق دامغان (چشمهعلی و تویهدروار) و سمنان (شهمیرزاد) به صورت روانه بازالتی است. حضور آپاتیت، اسفنهای اولیه و ثانویه و فلوگوپیت در نمونههای این مناطق، بیانگر بالا بودن میزان P و Ti و سرشت قلیایی ماگمای سازندهی این سنگهاست. نمودارهای تعیین سری ماگمایی و تکتونوماگمایی نیز، سرشت قلیایی و جایگاه درون ورقهی قارهای این سنگهای بازی را تأیید میکنند. نمودارهای چند عنصری بهنجار شده به کندریت و گوشتهی اولیه، غنیشدگی از LREE و عناصر شدیداً ناسازگار و تهیشدگی از HREE را نشان میدهند. روند موازی طرحهای تغییرات عناصر نادر خاکی نمونهها، بیهنجاری مثبت سرب همراه با طرحهای موجود در نمودارهای تغییرات عناصر ناسازگار و سازگار نسبت به یکدیگر، بیانگر خاستگاه واحد و نقش تبلور تفریقی همراه با هضم و آلایش پوستهای، در شکل گیری ماگمای سازنده این سنگهاست. بررسیهای ژئوشیمیایی نشان میدهند که این ماگمای قلیایی، از ذوب بخشی با درجهی پایین (%15-10) یک گوشته گارنتلرزولیتی غنی شده زیر لیتوسفر قارهای، در یک محیط کششی درون ورقهی قارهای تشکیل شده است. این محیط، از نوع حوضههای کششی پشت کمان اولیه، در حاشیهی قارهای غیر فعال البرز در طول تریاس پایانی ـ ژوراسیک آغازین بوده است.

https://ijcm.du.ac.ir/article_854_ecc5ca6d6e36fc144bcc1cfa9d375215.pdf

انجمن بلورشناسی و کانی شناسی ایران مجله بلورشناسی و کانی شناسی ایران 1726-3689 19 4 2025 07 02 A study of wet chemistry determinations of iron cations in biotite بررسی نتایج شیمی‌تر در تعیین کمّی مقادیر کاتیون‌های آهن در بیوتیت 715 724 855 FA امیر علی طباخ شعبانی سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور Journal Article 2025 07 02 Content of iron cations in three biotite specimens of true trioctahedral mica were determined by Mössbauer spectroscopy, electron microprobe and wet-chemistry methods. International certified reference materials were analyzed simultaneously with micas to evaluate the accuracy of the wet-chemistry method. High precision Mössbauer spectroscopic Fe3+/Fe2+ ratios coupled with the electron microprobe iron determinations were compared with the wet-chemical data. Comparisons of data show that in wet-chemistry method powdered micas dissolve more readily during acid attack than the granular micas and thus yield higher precision and accuracy. محتوای کاتیونهای آهن سه نمونه بیوتیت از گروه میکای هشت وجهی سه گانهی واقعی به روشهای ریزپردازندهی الکترونی، طیفنمایی موسبائر و شیمیتر تعیین شد. همزمان با آنالیز نمونههای میکا به روش شیمیتر، نمونههای استاندارد و مرجع بین المللی آنالیز شدند تا درستی روش ارزیابی شود. در این بررسی نسبتهای Fe3+/Fe2+ تعیین شده با طیفنمایی موسبائر نمونههای میکا که از دقت بالاتری برخوردارند همراه با آنالیز آهن کل از طریق ریزپردازندهی الکترونی با نتایج شیمیتر کاتیونهای آهن مورد بررسی و مقایسه قرار گرفتند. مقایسهی نتایج نشان میدهد در روش شیمیتر، نمونههای میکای پودر شده در مرحلهی هضم اسیدی نسبت به میکاهای دانهای به سهولت حل میشوند، لذا نتایج آنالیز از درستی و دقت بالاتری برخوردارند.

https://ijcm.du.ac.ir/article_855_a69e092fd218829ecd8ab69c5060a51b.pdf

انجمن بلورشناسی و کانی شناسی ایران مجله بلورشناسی و کانی شناسی ایران 1726-3689 19 4 2025 07 02 Phase transition of clinoptilolite to edingtonite and harmotome in the alkaline hydrothermal conditions تغییر فاز زئولیت طبیعی کلینوپتیلولیت به زئولیت‌های باریم دار ادینگتونیت و هارموتوم، در شرایط گرمابی قلیایی 725 734 856 FA فرامرز طوطی دانشگاه تهران سیده مهسا کامیاب دانشگاه تهران محمدعلی برقی دانشگاه تهران علیرضا بدیعی دانشگاه تهران Journal Article 2025 07 02 In the present study, the phase transition of clinoptilolite, 16(Na, K)6[Al6Si30O72]. 20H2O, to barium zeolites, has been investigated in the alkaline hydrothermal conditions, at the presence of the barium bearing solutions, and the high temperature. Firstly, the primary sample collected from Aftar area, west of Semnan. Secondly, powdered and examined without purification. Clinoptilolite, as a natural zeolite, transformed to edingtonite, BaAl2Si3O10.4H2O, and harmotome, BaAl2Si6O16.6H2O, as the barium zeolites, in the influence of alkaline solutions, and the hydrothermal circumstances, arranged by the hydrothermal autoclaves. Finally, the processed products evaluated by the X-Ray graphs and SEM images. در این کار پژوهشی تغییر فاز کلینوپتیلولیت،16(Na, K)6[Al6Si30O72].20H2O ، به زئولیتهای باریمدار، تحت تاثیر شارههای حاوی کاتیون باریم با نسبتهای متفاوت، در محیطی کاملاً قلیایی و دمای بالا بررسی شده است. نمونهی مورد بررسی از منطقهی افتر واقع در غرب سمنان جمع آوری و بدون خالصسازی به صورت پودر درآورده شد. کلینوپتیلولیت تحت تاثیر شارههای قلیایی، با نسبتهای متفاوت کاتیون باریم، به زئولیتهای باریمدار ادینگتونیت، BaAl2Si3O10.4H2O، و هارموتوم، BaAl2Si6O16.6H2O، تغییر فاز یافت. در این فرایند شرایط گرمابی مورد نیاز با استفاده اتوکلاوهای گرمابی برقرار شد، و فراوردههای تغییر فاز یافته با نمودارهای XRD و نیز تصاویر SEMمورد بررسی قرار گرفتند.

https://ijcm.du.ac.ir/article_856_14dcc0c5d77f7f238c86a82ed8b2d382.pdf

انجمن بلورشناسی و کانی شناسی ایران مجله بلورشناسی و کانی شناسی ایران 1726-3689 19 4 2025 07 02 Petrology and tectonic setting of Tertiary Igneous rocks in Dokuhe area (South-West of Birjand) سنگ‌شناسی و جایگاه زمین‌ساختی سنگ‌های آذرین ترشیری در منطقه‌ی دوکوهه (جنوب غرب بیرجند) 735 748 857 FA خاطره خاکی دانشگاه آزاد اسلامی واحد خوراسگان محمد هاشم امامی سازمان زمین‌شناسی کشور، ایران سید سعید محمدی دانشگاه بیرجند 0000-0003-1018-2955 علیخان نصراصفهانی دانشگاه آزاد اسلامی واحد خوراسگان Journal Article 2025 07 02 In southwest of Birjand, the Tertiary igneous rocks have oxposed in Cretaceous flysch type deposits. These bodies are made of micro quartzmonzodiorite, trachyandesite, andesite and dacite. The main texture in these rocks is porphyry. Their phenocrysts are plagioclase, hornblende and biotite. Plagioclases contain zoning. Pyroxene, quartz and opaque minerals are in groundmass. Often, hornblendes have burned rims. These rocks have calc-alkaline nature and have formed in an active continental margin. These rocks enriched in LREE and LILE and depleted in HREE. However, negative Nb anomalies as well as enrichment in LILE implied in generation of these rocks by a low grade partial melting of an enriched mantle in a subduction zone or subducted oceanic slab that during ascend to higher level of crust, undergone crustal contamination. سنگهای آذرین ترشیری در جنوب‌غربی بیرجند درون نهشته‌های فلیشی کرتاسه برونزد دارند. این توده‌ها بر اساس بررسیهای سنگنگاری و نتایج تجزیهی شیمیایی عبارتند از میکروکوارتزمونزودیوریت، تراکی‌آندزیت، آندزیت و داسیت. بافت غالب آنها پورفیری با زمینه ریزدانه است. فنوکریستهای آن از پلاژیوکلاز، هورنبلند و بیوتیت تشکیل شدهاند. پلاژیوکلازها دارای منطقه‌بندیاند. پیروکسن، کوارتز و کانی‌های کدر نیز در زمینه مشاهده میشود. در اغلب نمونه‌ها، هورنبلند دارای حاشیه سوخته است. سرشت ماگمایی این سنگها از نوع آهکی-قلیایی به حاشیه فعال قاره‌ای وابستهاند. این سنگها از عناصر نادر خاکی سبک و عناصر لیتوفیل بزرگ یون غنی‌شدگی و از عناصر نادر خاکی سنگین تهی‌شدگی نشان می‌دهند. بی‌‌هنجاری منفی نیوبیوم و غنی‌شدگی از عناصر لیتوفیل بزرگ یون دلیلی بر خاستگاه ماگمای به وجود آورنده‌ی این سنگها از ذوب‌بخشی با درجهی پائین یک گوشته‌ی غنی شده در بالای یک زون فرورانش یا ورقه اقیانوسی فرورونده است که طی صعود دستخوش آلایش پوسته‌ای شده‌ است.

https://ijcm.du.ac.ir/article_857_e9e7610376bb08ef3156a17066d66182.pdf

انجمن بلورشناسی و کانی شناسی ایران مجله بلورشناسی و کانی شناسی ایران 1726-3689 19 4 2025 07 02 Geochemistry of the Kuh-e- Sefid and Banari Phosphate Horizons, in SW Iran زمین‌شیمی افق‌های فسفات کوه سفید و بناری در جنوب‌غرب ایران 749 760 858 FA هوشنگ پورکاسب دانشگاه شهید چمران کاظم دمیری دانشگاه شهید چمران علیرضا زراسوندی دانشگاه شهید چمران عباس چرچی دانشگاه شهید چمران Journal Article 2025 07 02 The Kuh-e- Sefid and Banari phosphate horizons in Zagros Simply fold belt occurred in Pabdeh Formation. At this regard several samples collected from two phosphate horizons, for ICP-MS analyses. The result of ICP-MS analyses show that major oxides in two horizons are CaO> SiO2> Al2O3> Fe2O3> P 2O5 respectively that the values of P 2O5 in the Banari and Kuh-e- Sefid horizons is low and about 1.95 and 2.1% respectively. The REE concentration in the Kuh-e- Sefid phosphate horizons is high but in the Bnari Phosphate horizon is low. Shale normalizes- REE patterns show negative Ce anomaly and MREE enrichment. Negative Ce anomaly is very similar to marine seawater pattern. MREEs enrichments relative to Fe complexes, when this complex located in the redox conditions, are entered into the micro-environments; therefore they cause the enrichment of MREE elements. The Ce negative anomaly and MREE enrichment suggested that rare earth elements derived from seawater. افقهای فسفات کوه سفید و بناری در زون ساده چینخوردهی زاگرس، در سازند پابده قرار گرفتهاند. در این راستا چندین نمونه برای آزمایش ICP-MS از این دو افقهای فسفاتی برداشت شدند. نتایج آزمایش ICP-MS نشان داد که اکسیدهای اصلی به صورت کانسار CaO> SiO2> Al2O3> Fe2O3> P 2O5 تشکیل شدهاند که میانگین P 2O5 موجود در دو افق کوه سفید و بناری اندک بوده و به ترتیب 1/2 و 95/1 درصد است. تمرکز REE در شکلگیری فسفات کوه سفید بالا ولی در مورد فسفات بناری اندک است. الگوی REE نسبت به شیل میانگین یک بیهنجاری منفی در Ce و غنی شدگی در MREE را نشان میدهد. بیهنجاری منفی Ce الگوی مشابه آب دریا را نشان میدهد. غنی شدگی در MREE به همبافتهای آهندار نسبت داده میشود، بهطوری که وقتی همبافتها در شرایط احیایی قرار گرفتند به درون خلل و فرج وارد شده و باعث غنی شدگی MREE میشوند. بیهنجاری منفی Ce و غنی شدگی MREE نشاندهندهی این است که عناصر نادر خاکی از آب دریا تامین شدهاند.

https://ijcm.du.ac.ir/article_858_09ef123312927a4e72cf23b119e751f4.pdf

انجمن بلورشناسی و کانی شناسی ایران مجله بلورشناسی و کانی شناسی ایران 1726-3689 19 4 2025 07 02 Genesis, clay mineralogy, and micromorphology of paleosols located on Givdary alluvial fan, Rafsanjan بررسی چگونگی تشکیل، کانی شناسی رسی و ریز ریخت شناسی خاک‌های قدیمی واقع بر مخروط آبرفتی گیودری رفسنجان 761 772 859 FA محمد هادی فرپور دانشگاه شهید باهنر کرمان مهدی ایران نژاد دانشگاه شهید باهنر کرمان Journal Article 2025 07 02 Paleosols provide invaluable paleoclimatic data especially in arid regions. Buried paleosols are found in central Iran. Givdary alluvial fan, south of Rafsanjan, was selected for paleosols study. Soil moisture and temperature regimes of the area are aridic and mesic, respectively. Based on paleosols' identification criteria, four paleosol layers at the depths of 15, 20, 45, and 50 m from the surface were identified in the Canyon of Givdary River. Palygorskite, illite, smectite, chlorite, and kaolinite clay minerals identified using XRD analyses. Palygorskite was not found in paleosol 4 which is attributed to higher moisture at the time of soil formation that prevented palygorskite formation, or caused transformation of palygorskite to smectite. Electrical conductivity content of 60 dS/m in paleosol 3, together with 5% gypsum content and high amount of palygorskite found during SEM observations showed that the climate at the formation time of this soil was more arid than other studied paleosols. Micromorphological observations demonstrated the role of gravel content on pore spaces percentage. خاکهای قدیمی به خصوص در مناطق خشک اطلاعات ارزشمندی از اقلیم گذشته حاکم بر منطقه در اختیار قرار میدهند. این خاکها در ایران مرکزی معمولاً به صورت مدفون یافت میشوند. در بررسی خاکهای قدیمی، از مخروط آبرفتی گیودری جنوب شهرستان رفسنجان استفاده شد. رژیم‎های رطوبتی و گرمایی منطقه به ترتیب اریدیک و مزیک است. بر‏اساس معیارهای شناسایی خاک‏های دیرینه، تعداد چهار لایه خاک قدیمی در عمق‏های 15، 20، 45، و 50 متری از سطح زمین در درهی حاصل از رودخانهی گیودری مورد شناسایی قرار گرفتند. در پراش پرتو ایکس نمونه‏ها کانی‏های رسی پالیگورسکیت، ایلیت، اسمکتیت، کلریت و کائولینیت مشاهده شدند. در خاک‏ قدیمی‏ شماره 4 کانی رسی پالیگورسکیت دیده نشد که به شرایط مرطوبتر زمان تشکیل این خاک قدیمی و بنابراین عدم تشکیل و یا تغییر شکل این کانی به اسمکتیت نسبت داده میشود. رسانندگی الکتریکی 60 دسی زیمنس بر متر در خاک قدیمی 3 به همراه 5 % گچ و نیز مقادیر زیاد کانی پالیگورسکیت در ریز نگاشتهای میکروسکوپ الکترونی روبشی حاکی از وجود اقلیم خشکتر در زمان تشکیل این خاک در مقایسه با خاکهای قدیمی دیگر است. نتایج این پژوهش نشانگر تاثیر میزان سنگریزه بر درصد خلل و فرج خاک طی بررسیهای ریز ریختشناختی است.

https://ijcm.du.ac.ir/article_859_f05a64b427243fcaa88adc1cb9f6e876.pdf

انجمن بلورشناسی و کانی شناسی ایران مجله بلورشناسی و کانی شناسی ایران 1726-3689 19 4 2025 07 02 NH4H2PO4-KH2PO4 mixed crystal growth from aqueous solution and in-situ growth rate measurement of [100] and [101] faces رشد بلور مخلوط NH4H2PO4-KH2PO4 از محلول آبی و اندازه گیری همزمان آهنگ رشد رخ‌های [100] و [101] 773 780 860 FA حمید رضا قلی پور دیزجی دانشگاه سمنان زهرا زرگر دانشگاه سمنان Journal Article 2025 07 02 K1-x(NH4)xH2PO4 mixed crystals were grown by the low temperature solution growth method. [100] and [101] faces growth rates were investigated using an in-situ optical method. It was found that the growth rate of K1-x(NH4)xH2PO4 with x=o.1 and 0.9 along [101] is faster than that along [100]. FTIR spectra of the mixed crystals with selected composition values confirmed the presence of both salts in the grown crystals. بلورهای مخلوط(KADP) K1-x(NH4)xH2PO4 به روش رشد از محلول در دمای پایین رشد داده شدند. آهنگ رشد رخهای [100] و [101] بلور KADP با مقادیر x برابر با 1/0 و 9/0، طی فرایند رشد با استفاده از یک روش اپتیکی اندازهگیری شدند. در نتیجه مشاهده شد که آهنگ رشد در راستای [101] سریعتر از راستای [100] است. طیف انتقال فوریه فروسرخ (FTIR) بلورهای مخلوط با ترکیبات منتخب، حضور هردو نمک را در بلورهای رشد یافته تائید کرد.

https://ijcm.du.ac.ir/article_860_c4c2beac40db3d6e281e2da470665436.pdf